Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong những tháng gần đây, đã hơn một lần, Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Tom Vilsack cảnh báo về tính cấp thiết của việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nông sản xứ cờ hoa. Nước Mỹ, theo ông Vilsack đã quá phụ thuộc vào một hay hai quốc gia nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc.

Nhận thức được tầm quan trọng của nền kinh tế số 2 thế giới trong việc kéo giá ngô, đậu nành, và một số mặt hàng nông sản phục hồi nhanh chóng, nhiều nông dân Mỹ có thể nghĩ lời nói của vị Bộ trưởng Nông nghiệp là không phù hợp. Tuy nhiên, trong thâm tâm, họ biết, nhận định của ông Vilsack là đúng.

Người nông dân Hoa Kỳ không khó để nhận thức rằng nhu cầu từ Trung Quốc sẽ chỉ mang tính tạm thời. Quá phụ thuộc vào một thị trường là một vấn đề nghiêm trọng. Khi một nước duy trì quan hệ với một đối tác thương mại có hành vi thù địch, hoạt động xuất khẩu sẽ luôn bị đặt trong nguy cơ bị ảnh hưởng bởi yếu tố địa chính trị.

Bộ Nông nghiệp Mỹ ước tính 21% tổng số nông sản Mỹ trong năm nay với giá trị quy đổi tương đương 30 -35 tỷ USD sẽ đươc xuất khẩu đến Trung Quốc. Khó có thể phản bác rằng sản phẩm nông nghiệp Mỹ đang quá phụ thuộc vào quốc gia hơn 1 tỷ dân. Ba nước gồm Trung Quốc, Canada và Mexico dự kiến sẽ chiếm 46% giá trị nông sản xuất khẩu của Hoa Kỳ.

Đa dạng hóa thị trường là việc nói dễ hơn làm. Không quốc gia nào đủ sức thay thế vị trí của Trung Quốc trong hoạt động nhập khẩu. Ấn Độ là đất nước duy nhất tương đồng với Trung Quốc về mặt dân số (1.38 tỷ dân), tuy nhiên tổng sản phẩm của quốc gia này chỉ bằng 1/3 Trung Quốc và nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp Mỹ chỉ bằng 1/13 so với nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu.

Một số người lạc quan có thể nói còn rất nhiều dư địa cho hàng nông sản xuất khẩu Hoa Kỳ tiếp cận thị trường Ấn. Ở chiều ngược lại, những cá nhân có cái nhìn thực tế hơn sẽ nhận ra các rào cản thương mại của phía Ấn Độ sẽ gây khó cho sản phẩm nông nghiệp xứ cờ hoa. Để thay thế Trung Quốc, doanh nghiệp Mỹ sẽ cần tiếp cận nhiều thị trường hơn nữa. Vậy quốc gia nào sẽ là đích đến thích hợp nhất cho hàng hóa xứ cờ hoa?

Ông Vilsack khá bi quan về thị trường châu Âu. Năm ngoái, 27 quốc gia lục địa già gồm cả Nga chỉ nhập khẩu 12.1 tỷ USD hàng nông nghiệp Mỹ, thấp hơn cả mức của Canada và Mexico.

6 năm đàm phán một thỏa thuận thương mại song phương giữa Mỹ và châu Âu không mang lại bất kỳ kết quả nào. Việc Âu châu chối từ thảo luận về vấn đề nông nghiệp là một trong những nguyên nhân khiến đàm phán đổ vỡ. Do vậy, khó có thể xóa ngay những trở ngại mà châu Âu áp đặt lên hàng nhập khẩu từ Hoa Kỳ.

Thị trường khả dĩ nhất cho nông sản Mỹ chính là Á châu. Nhiều quốc gia tại châu Phi, Trung Đông, Trung và Nam Mỹ có thể trở thành nhà nhập khẩu lớn đối với hàng hóa nông nghiệp Mỹ. Tuy nhiên, chính sức mua lớn và quy mô tăng trưởng sẽ là nhân tố khiến Á châu trở thành thị trường tiềm năng nhất đối với sản phẩm nông nghiệp xứ cờ hoa. Dự báo của USDA cho thấy xuất khẩu nông nghiệp Mỹ đến Đài Loan, Hàn Quốc, Việt Nam, Philippines và Indonesia sẽ tăng trong năm tài khóa này.

Đối tác xuyên Thái Bình Dương

Nhật Bản, một cường quốc khác bên cạnh châu Âu đang thúc  đẩy Hoa Kỳ tái gia nhập Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương - thỏa thuận thương mại với 11 nước tham gia- hiện nay được biết với tên gọi CPTPP. Xứ cờ hoa đã rút khỏi hiệp định này ngay khi ông Trump tiếp quản Nhà Trắng năm 2016. Bộ trưởng Vilsack khá quan tâm đến việc Mỹ gia nhập trở lại CPTPP. Điều này hoàn toàn dễ hiểu khi động thái đã nêu sẽ mang lại lợi ích lớn cho ngành nông nghiệp của cường quốc số 1 thế giới.

Chính quyền cựuTổng thống Trump đã chấp thuận đàm phán một thỏa thuận giao thương riêng rẽ với Nhật Bản – quyết sách này đã mở đường cho hàng nông  sản Mỹ tiếp cận xứ phù tang, tuy nhiên lợi ích từ hiệp định không thấm vào đâu so với quy mô của Thỏa thuận Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Ví dụ, thịt bò Mỹ có thể bị đánh thuế cao khi nhập khẩu tăng vượt mức cam kết trong hiệp định thương mại Nhật-Mỹ. Ở chiều ngược lại, thịt bò nhập khẩu từ các quốc gia thành viên CPTPP không chịu bất kỳ kiểm soát hạn ngạch nào.

Tuy vậy, không ít quan chức trong chính quyền Mỹ đương nhiệm kém hào hứng việc tái gia nhập CPTPP. Thái độ này có thể hiểu được trong bối cảnh nhiều hiệp định thương mại được cho là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng mất việc làm trong ngành công nghiệp xứ cờ hoa.

Tổng thống Biden, cũng như người tiền nhiệm muốn việc làm quay trở lại Mỹ. Do vậy, ngoài ông Vilsack, quá ít quan chức tại Nhà Trắng thể hiện mong muốn gia nhập trở lại CPTPP.

Ngay cả khi không tái gia nhập CPTPP, vẫn còn nhiều cơ hội cho nông sản Mỹ tại trường châu Á. Nhiều nền kinh tế lớn tại lục địa nêu trên như Indonesia, Thái Lan không tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Bên cạnh đó, thỏa thuận này cũng không mang đến lợi thế cạnh tranh cho những quốc gia thành viên như Úc, New Zealand, Canada, hay Chile tại bất kỳ thị trường nào khác ngoài Á châu.

Phương án tối ưu đối với ngành nông nghiệp Mỹ chính là tiếp tục tăng xuất khẩu sang Trung Quốc bên cạnh việc mở rộng thị trường tiêu thụ tại nhiều quốc gia khác. Diễn biến đã nêu có thể giúp giảm sự phụ thuộc quá lớn vào quốc gia đông dân nhất thế giới.

Thúc đẩy xuất khẩu đến những thị trường khác ngoài Trung Quốc là hành động bức thiết bất kể trạng thái quan hệ song phương Mỹ-Trung trong tương lai diễn tiến như thế nào. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Mỹ đang trong tiến trình kiếm quốc gia nhập khẩu mới, tuy nhiên họ cần đẩy nhanh và mạnh hơn diễn tiến đã nêu.

Xuất khẩu giữ vai trò quan trọng đối với ngành nông nghiệp Mỹ. Hàng năm, 25% tổng sản lượng nông sản Mỹ được xuất sang các đối tác thương mại; riêng đối với mặt hàng lúa mì, tỷ lệ này là 50%. Bộ trưởng Vilsack thường nói bất kỳ tranh cãi nào cũng có thể gây đứt gãy mối quan hệ phức tạp giữa Mỹ và Trung Quốc. Nhận định của ông hoàn toàn đúng.

Và để chuẩn bị cho tình huống “bất kỳ tranh cãi nào”, đa dạng hóa thị trường là phương án tất yếu.

Nguồn: Menafn

Từ khóa: Mỹ, Trung Quốc, nông sản, CPTPP, đa dạng hoá