Nghiên cứu mới của ITC cho thấy Mỹ nên có thêm nhiều thỏa thuận thương mại tự do

Tauchohangset 1622084490 6333 1622086106 680x0

Các thỏa thuận thương mại tự do liệu có hiệu quả? Một nghiên cứu mới của Ủy ban Thương mại Quốc tế (ITC) cho thấy, các hiệp định mà Hoa Kỳ đã ký kết đã có tác động tuy nhỏ nhưng tích cực đến nền kinh tế. Những người theo chủ nghĩa bảo hộ sẽ lập luận rằng, điều này có nghĩa là các thỏa thuận thương mại tự do có rất ít tác dụng. Nhìn nhận trên là sai lầm. Điều mà nghiên cứu thực sự chỉ ra là, Hoa Kỳ cần có thêm nhiều thỏa thuận thương mại tự do với các thị trường lớn, và với các quy tắc sâu hơn và rộng hơn so với các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Các phương tiện truyền thông có xu hướng nhìn nhận mọi thứ theo cách khác. Ví dụ, tờ Politico giải thích rằng nghiên cứu “không có khả năng thúc đẩy chính quyền Biden đàm phán các thỏa thuận thương mại mới”. Lý do họ đưa ra là, tổng thống Biden sẽ tính toán rằng lợi ích từ các thỏa thuận thương mại tự do - mà nghiên cứu xác định là 88,8 tỷ USD đóng góp vào GDP và tạo ra 485.000 việc làm trong giai đoạn 1984-2017 - không đáng với chi phí chính trị phải bỏ ra.

Đây có vẻ không phải là những con số lớn, nhưng chúng sẽ rất ấn tượng khi bạn xem xét một vài sự thật về các thỏa thuận thương mại tự do của Hoa Kỳ.

Thứ nhất, ngoại trừ Thỏa thuận Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA), Hoa Kỳ không có các thỏa thuận thương mại tự do lớn. Danh sách các đối tác thương mại trong các FTA của Hoa Kỳ chỉ bao gồm Bahrain, Chile, Jordan và Oman, mà không phải là Liên minh châu Âu (EU) hay Nhật Bản. Động lực cho hầu hết các FTA của Hoa Kỳ cho đến nay là nhằm tăng cường quan hệ chính trị chặt chẽ hơn với các quốc gia Trung Đông và Mỹ Latinh, chứ không phải là để mở rộng thị trường.

Trong nghiên cứu lần này ITC không bao gồm USMCA, vì một số thách thức vốn có trong quá trình nghiên cứu. Một là, giống như Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) trước đó, phần lớn các chương của USMCA đề cập đến các hàng rào phi thuế quan và các vấn đề khó định lượng khác. Không giống như thuế quan, các hàng rào phi thuế quan không thể hiện qua giá cả. Chẳng hạn, hiệp định quy định về việc cắt giảm các thủ tục hành chính và làm cho các quy định trở nên minh bạch hơn. ITC thừa nhận rằng điều này ngăn cản việc tính toán đầy đủ các lợi ích của tự do hóa thương mại, khiến cho lợi ích từ thương mại tự do trong các hiệp định trở nên khiêm tốn hơn.

Thứ hai, các thỏa thuận thương mại tự do của Hoa Kỳ gần đây đã trở nên sâu hơn và rộng hơn, nhưng USMCA không được tính đến trong nghiên cứu và Tổng thống Trump đã rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Điều này khiến ITC phải xem xét một số hiệp định đã lỗi thời, như thỏa thuận Mỹ-Hàn – được ký kết từ năm 2012. Thực tế là, nếu không có các điều khoản “WTO cộng” hiện đại, các thỏa thuận thương mại tự do không còn cách nào khác là phải sao chép lại thỏa thuận mà Mỹ đã có được thông qua WTO, khiến cho các thỏa thuận này ít có lợi hơn.

Hơn nữa, nghiên cứu ủng hộ các điều khoản “WTO cộng” trong các thỏa thuận thương mại tự do của Hoa Kỳ. Ví dụ, trong lĩnh vực dịch vụ, khu vực sử dụng 79% lao động, Hoa Kỳ đã đạt được khả năng tiếp cận thị trường nhiều hơn thông qua các FTA hơn là thông qua các hiệp định của WTO. Về các quy định kỹ thuật, đang bao trùm 92% hàng xuất khẩu của Hoa Kỳ, các thỏa thuận thương mại tự do đã làm rất tốt trong việc kiềm chế các biện pháp hạn chế thương mại trá hình. Cuối cùng, về lĩnh vực thương mại điện tử, nội dung lần đầu tiên được đưa vào hiệp định Hoa Kỳ-Jordan năm 2001, các nhà đàm phán Hoa Kỳ hiện đang nhấn mạnh vào các quy tắc mà các chuyên gia trong ngành coi là “tiêu chuẩn vàng” trong thương mại kỹ thuật số.

Phần còn thiếu khác của nghiên cứu là làm thế nào để Hoa Kỳ hưởng được lợi ích trong cuộc đua tìm kiếm các thỏa thuận thương mại tự do. Ví dụ, lợi ích mà Hoa Kỳ rốt cuộc nhận được từ USMCA phụ thuộc vào những gì Canada và Mexico có được với các quốc gia khác. Canada và Mexico đều có thỏa thuận song phương với EU. Nếu Hoa Kỳ không có được thỏa thuận với EU, USMCA có thể không đem lại nhiều lợi ích như kỳ vọng.

Quay lại dự đoán của Politico. Đúng là chính quyền Biden dường như không quá vội vàng khởi động các cuộc đàm phán FTA. Và nghiên cứu của ITC dưới góc nhìn của những người theo chủ nghĩa bảo hộ cũng sẽ dẫn đến một kết luận tương tự. Nhưng khi nhận thấy rằng một số ít các thỏa thuận thương mại tự do lỗi thời vẫn đang mang lại lợi ích cho nền kinh tế Hoa Kỳ, nghiên cứu của ITC ủng hộ việc Mỹ có thêm nhiều thỏa thuận thương mại tự do được xây dựng dựa trên các điều khoản “WTO cộng” tiên tiến.

Nguồn: The Hill

Từ khoá: WTO, thoả thuận, thông qua, nghiên cứu, ITC, chủ nghĩa bảo hộ, lỗi thời, lợi ích