Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đầu tháng 6, Lãnh đạo các nước G7 đã nhất trí thiết lập mức thuế doanh nghiệp toàn cầu tối thiểu là 15%.

Sau nhiều năm chuẩn bị, thỏa thuận này sẽ khiến các công ty toàn cầu như Google, Apple và Amazon trả nhiều thuế hơn tại các thị trường mà họ bán hàng hóa và dịch vụ; đồng thời ngăn chặn các công ty đa quốc gia chuyển lợi nhuận sang các nước mà họ đóng thuế ít hơn hoặc không phải đóng thuế.

Nhưng trước khi thỏa thuận này có thể được thực hiện, vẫn còn một số rào cản cần phải giải quyết như sự đồng ý thông qua từ 139 quốc gia dưới sự bảo trợ của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Thỏa thuận giữa Mỹ và các đối tác G7 là Anh, Pháp, Nhật Bản, Ý, Đức và Canada sẽ được các Bộ trưởng Tài chính của G20 (bao gồm cả Trung Quốc) xem xét ủng hộ vào tháng Bảy. Để chuẩn bị cho cuộc họp, sau đây là một số vấn đề liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu và việc áp dụng nó.

Thuế tối thiểu toàn cầu sẽ hoạt động như thế nào?

Mức thuế doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu nhằm mục đích hạn chế việc trốn thuế và ngăn chặn điều mà Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Janet Yellen gọi là “cuộc chạy đua xuống đáy của thuế doanh nghiệp”.

Đề xuất của G7 bao gồm “hai trụ cột”. Thứ nhất, các công ty đa quốc gia có lợi nhuận cao nhất thế giới sẽ phải nộp thuế ở tất cả các quốc gia mà họ hoạt động - không chỉ tại nơi đặt trụ sở chính. Cụ thể, các công ty lớn sẽ bị đánh thuế 20% trên phần lợi nhuận vượt chuẩn (mức chuẩn biên lợi nhuận là 10%) tại các quốc gia mà họ có hoạt động kinh doanh bán hàng.

Sau khi được triển khai, trụ cột một có thể mở đường cho việc loại bỏ thuế dịch vụ kỹ thuật số mà một số quốc gia hiện đang đơn phương thực hiện nhằm đánh thuế các gã khổng lồ internet trên thế giới.

Còn theo trụ cột thứ hai, các công ty sẽ đóng thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức thuế quy định của mỗi quốc gia nhưng không thấp hơn 15% - mức thuế tối thiểu toàn cầu. Điều này đảm bảo các chính phủ không cố gắng qua mặt nhau bằng cách tạo ra một môi trường thuế thấp để thu hút các công ty đa quốc gia.

Ai sẽ bị thua thiệt từ ​​cuộc cải cách thuế?

Sau tuyên bố của G7, Bà Yellen đã ca ngợi mức thuế doanh nghiệp 15% là “một cam kết quan trọng chưa từng có” nhằm san bằng sân chơi cho các doanh nghiệp và khuyến khích các quốc gia cạnh tranh trên cơ sở tích cực.

Bộ trưởng Tài chính Bruno Le Maire của Pháp cho biết nước này muốn một tỷ lệ tối thiểu càng cao càng tốt, có khả năng cao hơn mức mà G7 đã đồng ý và được thực hiện trong nhiều lĩnh vực nhất có thể.

Các quốc gia bên ngoài nhóm G7 giàu có cũng có phản ứng tích cực. Các Bộ trưởng Tài chính của một số quốc gia G20 bao gồm Australia, Indonesia, Mexico và Nam Phi đã bày tỏ sự ủng hộ đối với kế hoạch này. Nhưng kế hoạch này vẫn cần sự thừa nhận từ Argentina, Brazil, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nga, Ả Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc, những nước có mức thuế theo luật định cao hơn mức thuế sàn đã đề xuất.

Vào đầu tháng 5, Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế Kristalina Georgieva - người đã tham dự cuộc họp G7 cho biết, mức thuế tối thiểu toàn cầu là “cần thiết và khẩn cấp để tránh nguy cơ rơi vào vòng xoáy thuế hỗn loạn hoặc chiến tranh thương mại mà tất cả mọi người đều thua thiệt”.

Nhưng đề xuất này có thể sẽ gặp phải sự phản đối từ các thiên đường thuế cũng như một số quốc gia châu Âu. Theo Mạng lưới Tư pháp Thuế (Tax Justice Network), các lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh như Bermuda, Quần đảo Virgin thuộc Anh và Quần đảo Cayman – đang chiếm 18,1% trong số khu vực có rủi ro lạm dụng thuế doanh nghiệp trên thế giới, sẽ là đối tượng mất mát nhiều nhất từ ​​cuộc cải cách thuế.

Các nước châu Âu có thuế thấp như Hà Lan, Thụy Sĩ, Luxembourg và Ireland cũng chịu rủi ro.

Ví dụ, theo The Irish Times, Bộ trưởng Tài chính Ireland Paschal Donohoe đã cảnh báo, theo đề xuất cải cách thuế, nước này có thể mất từ ​​2 tỷ euro đến 2,4 tỷ euro (tương đương 2,86 tỷ đô la Mỹ) mỗi năm, tương đương với 1/5 số thu thuế doanh nghiệp hàng năm của quốc gia. Ireland vẫn đang ủng hộ giữ nguyên mức thuế doanh nghiệp hiện hành của nước này là 12,5%.

Ngay cả khi dự luật này được thông qua, các thiên đường thuế trên khắp thế giới sẽ cố gắng bù đắp tác động của luật bằng các đặc quyền thuế khác.

Tác động tiềm tàng đối với Trung Quốc đại lục và Hồng Kông là gì?

Trung Quốc, quốc gia có mức thuế doanh nghiệp phổ thông là 25% và áp dụng mức thuế suất 15% cho một số công ty công nghệ cao, vẫn chưa đưa ra quan điểm chính thức về gói cải cách.

Các quốc gia giàu có lo ngại rằng Bắc Kinh có thể xin miễn trừ cho một số lĩnh vực nhất định khi các cuộc đàm phán đi vào giai đoạn tiếp theo, nhưng các nhà phân tích Trung Quốc nói rằng sáng kiến ​​này có khả năng xảy ra. 

Một số cố vấn chính sách tin rằng việc Bắc Kinh tham gia vào đề xuất thuế toàn cầu do Mỹ lãnh đạo có thể được sử dụng như một quân cờ trong thương thuyếtđể giảm thuế quan của Mỹ đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã cắt giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, và dựa vào hệ sinh thái chuỗi cung ứng lâu đời, cùng thị trường nội địa khổng lồ để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.

Theo một báo cáo của Đại học Nhân dân Trung Quốc được công bố vào tháng 7 năm 2019, gánh nặng thuế trung bình của các công ty có vốn đầu tư nước ngoài ở Trung Quốc trong giai đoạn 2008 đến 2017 là 26,84% và 26,13% vào năm 2017. Số liệu này được tính toán bằng cách sử dụng dữ liệu tài chính từ hàng ngàn công ty đã đăng ký tại nước này.

Cũng trong giai đoạn 2008-2017, mức trung vị của thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 19,7%, thấp hơn một chút so với mức 19,94% đối với doanh nghiệp nhà nước, nhưng cao hơn mức 17,79% đối với các công ty tư nhân Trung Quốc. Tỷ lệ này là 17,27% vào năm 2017.

Theo Tax Justice Network, luật thuế tối thiểu toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn đối với Hồng Kông - thiên đường thuế lớn thứ bảy trên thế giới và lớn nhất ở châu Á. Hiện khoảng 70% vốn đầu tư nước ngoài từ Trung Quốc đại lục được chuyển đến Hồng Kông.

Gánh nặng thuế thấp là một trong những lợi thế chính khiến một doanh nghiệp mặc dù tạo ra nguồn doanh thu từ đại lục nhưng lại thích thành lập tại Hồng Kông. Vì vậy việc buộc Hồng Kông tăng thuế doanh nghiệp có thể làm giảm sức hấp dẫn của Hồng Kông với tư cách là một địa điểm kinh doanh. Thuế suất trên thực tế của Hồng Kông thường thấp hơn 16,5% theo luật định.

Sau khi thỏa thuận này được G7 công bố, Bộ trưởng Tài chính Hồng Kông Paul Chan cho biết những thay đổi được đề xuất trong thuế toàn cầu có thể ảnh hưởng đến một số ưu đãi về thuế mà chính phủ Hồng Kông dành cho nhiều ngành công nghiệp.

Nguồn: SCMP – DD

Từ khoá: giảm thuế thu nhập, hệ sinh thái, chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư, thiên đường thuế