Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chính quyền Tổng thống Biden cho biết Mỹ sẽ thành lập một “lực lượng đặc trách” để chống lại các hành vi thương mại không công bằng của Trung Quốc và củng cố chuỗi cung ứng của Mỹ.

Trong một báo cáo dài 255 trang của Nhà Trắng được công bố hôm thứ Ba, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan nói rằng chính sách thương mại của Mỹ đối với Trung Quốc nên bao gồm việc nghiên cứu cách mà các hiệp định thương mại hiện nay và các biện pháp trong tương lai có thể giúp cho chuỗi cung ứng nội địa bền chắc hơn.

Theo Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ - Jake Sullivan và Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia của Nhà Trắng - Brian Deese, lực lượng đặc trách do Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Katherine Tai phụ trách, sẽ xác định các hành vi không công bằng “đã làm xói mòn các chuỗi cung ứng quan trọng và kiến nghị các hành động thương mại đáp trả”.

Trong bài báo cáo, các cố vấn cho biết lực lượng sẽ tìm kiếm những vi phạm cụ thể đã góp phần làm “rỗng” chuỗi cung ứng. Những vi phạm này có thể được giải quyết bằng các biện pháp phòng vệ thương mại, bao gồm đối với Trung Quốc.

“Những phát hiện trong báo cáo của chúng tôi củng cố lời kêu gọi của tổng thống về việc đầu tư vào cơ sở sản xuất và đổi mới cơ sở hạ tầng sản xuất của nước ta”, Phó giám đốc của hội đồng - Sameera Fazili cho biết tại một cuộc họp báo về báo cáo.

Cuộc rà soát liên cơ quan kéo dài 100 ngày do Tổng thống Mỹ Joe Biden chỉ đạo vào tháng 2, chỉ vài tuần sau khi ông nhậm chức. Các cơ quan liên bang bao gồm Bộ Thương mại, Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) đã được yêu cầu kiểm tra mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu đối với chất bán dẫn, dược phẩm, pin ô tô và các nguyên tố đất hiếm quan trọng đối với phát triển công nghệ và quốc phòng.

Trên tất cả bốn lĩnh vực, báo cáo cho biết “Trung Quốc nổi bật với việc tích cực sử dụng các biện pháp nằm ngoài các thông lệ thương mại công bằng được chấp nhận trên toàn cầu”.

Ngoài đánh giá ban đầu, Tổng thống Biden cũng yêu cầu các cơ quan tiến hành một cuộc kiểm tra rộng hơn, kéo dài cả năm. Cuộc kiểm tra sẽ được hoàn thành vào tháng Hai năm sau, tập trung vào các cơ sở công nghiệp trong sáu lĩnh vực: quốc phòng; sức khỏe cộng đồng và chuẩn bị sinh học; công nghệ thông tin và truyền thông; năng lượng; vận tải; và các mặt hàng nông sản và thực phẩm.

Giám đốc điều hành của Trung tâm Marshall về Quản lý Chuỗi Cung ứng Toàn cầu tại Đại học Nam California - Nick Vyas đã nhận xét về cách xử lý của chính quyền đối với các vấn đề của chuỗi cung ứng là “bình tĩnh, thận trọng và thấu đáo”.

Ông Vyas cho biết: “Không giống như các chính quyền trước đây thường dùng những chuyện vặt và biểu thuế quan làm vũ khí để đối phó với vấn đề chuỗi cung ứng với Trung Quốc, chính quyền Tổng thống Biden đang làm việc này bằng một khuôn khổ điều tra mang tính chiến lược”.

Ví dụ, báo cáo hôm thứ Ba lưu ý rằng Mỹ phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nam châm neodymium, một nguyên tố đất hiếm quan trọng được sử dụng trong sản xuất đĩa cứng máy tính và động cơ điện.

Bộ Thương mại Mỹ đang xem xét bắt đầu một cuộc điều tra theo Mục 232 về tác động an ninh quốc gia của việc nhập khẩu nam châm neodymium được sử dụng trong động cơ và các ứng dụng công nghiệp khác mà Mỹ chủ yếu lấy nguồn cung từ Trung Quốc.

Báo cáo cũng nhấn mạnh sự phụ thuộc lớn của Hoa Kỳ vào nhập khẩu lithium. Bộ Năng lượng cho biết họ đã dự kiến ban hành một kế hoạch chi tiết quốc gia về xây dựng chuỗi cung ứng nội địa cho kim loại này.

Những lỗ hổng vốn có do sự phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài đã bộc lộ rõ ​​ràng vào năm ngoái, khi đại dịch Covid-19 tàn phá đất nước. Các bệnh viện ở Mỹ phải cố gắng để đảm bảo đủ trang thiết bị bảo hộ cá nhân như khẩu trang và găng tay phẫu thuật. Sự thiếu hụt này gây ra ảnh hưởng lớn đối với các nhân viên y tế tuyến đầu.

Trong khi hệ thống y tế phải tranh giành để mua được thiết bị cứu sống như máy thở, hàng ngàn người bị bệnh nặng đã chết.

Để ngăn chặn tình trạng thiếu hụt nguồn cung cấp thuốc, HHS cho biết họ có kế hoạch thành lập một công ty liên doanh trên cơ sở quan hệ đối tác công-tư hiện có để sản xuất thuốc thiết yếu ngay tại trong nước.

Cơ quan này cho biết: “Bộ sẽ chọn từ 50 đến 100 loại thuốc quan trọng, được trích ra từ danh sách thuốc thiết yếu của Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ.”

Bộ cho biết “Nguyên nhân cốt lõi của những thất bại này là do thị trường không có khả năng đãi ngộ chất lượng” - ám chỉ các công ty cung cấp y tế của Mỹ tối đa hóa lợi nhuận bằng cách sử dụng lao động giá rẻ, tay nghề thấp ở nước ngoài.

Cơ quan này cho biết “Việc tìm kiếm nguồn sản xuất chi phí thấp "đã dẫn đến sự tập trung về mặt địa lý của các chuỗi cung ứng chính ở một số quốc gia. Sự tập trung các chuỗi cung ứng như vậy khiến các công ty dễ bị tổn thương khi các chuỗi cung ứng này bị gián đoạn; dù nguyên nhân gây gián đoạn là do thiên tai, sự kiện địa chính trị hay một đại dịch toàn cầu như thực tế đang diễn ra”.

Mặc dù không ám chỉ trực tiếp Trung Quốc, báo cáo đánh giá này là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của chính quyền Tổng thống Biden nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Mỹ trước những thách thức kinh tế mà nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đặt ra.

Tin tức được đưa ra khi hai quốc gia dường như đang gia tăng các cuộc thảo luận kinh tế với việc Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc đã điện đàm với Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen trong hai tuần qua.

Một quan chức nói với các phóng viên: “Rõ ràng, một số chính sách công nghiệp của Trung Quốc đã góp phần làm cho chuỗi cung ứng của Mỹ dễ bị tổn thương. Tôi nghĩ rằng trong thời gian tới lực lượng đặc trách này sẽ tập trung phát triển các chính sách của Mỹ để đối phó với Trung Quốc”.

Quan chức nước này nói thêm Mỹ không muốn “tiến hành chiến tranh thương mại với các đồng minh và đối tác”, đồng thời lưu ý rằng lực lượng đặc trách sẽ tập trung vào “các sản phẩm chính”.

Chất bán dẫn là trọng tâm trong đạo luật mới mà chính phủ Mỹ gần đây trình ra Quốc hội. Nếu được thông qua, Mỹ sẽ bơm hàng tỷ đô la để nâng cao năng lực sản xuất chip – sản phẩm được sử dụng trong mọi thứ, từ hàng điện tử tiêu dùng đến thiết bị quân sự.

Gần đây, tình trạng thiếu hụt chất bán dẫn đã xảy ra với các nhà sản xuất xe, khiến các nhà sản xuất ô tô Mỹ phải cắt giảm sản lượng. Ford Motor đã hủy bỏ ca làm việc tại hai nhà máy sản xuất xe bán tải F-150. General Motors, Honda và Toyota cũng sản xuất chậm lại.

Mỹ đã nỗ lực để mở rộng hoạt động sản xuất chất bán dẫn bằng cách thu hút công ty Taiwan Semiconductor Manufacturing của Đài Loan, gã khổng lồ sản xuất chip toàn cầu, xây dựng một nhà máy ở Arizona. Intel gần đây cũng đã công bố kế hoạch xây dựng hai nhà máy ở Arizona.

Tại một sự kiện khác vào thứ Ba, Bộ trưởng Thương mại Mỹ - Gina Raimondo nói rằng việc khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng năng lực sản xuất chất bán dẫn ở Mỹ sẽ là “nhiệm vụ lớn nhất mà tôi tập trung thực hiện”.

Khi được hỏi “Liệu chính phủ có lo ngại việc chất bán dẫn được sản xuất trong nước nhưng lại được sản xuất bởi các nhà máy thuộc sở hữu của pháp nhân nước ngoài hay không” trong một cuộc phỏng vấn với giám đốc điều hành Alan Murray của Fortune, Bà Raimondo cho biết rằng các đề xuất xây dựng nhà máy - hoặc xưởng đúc (cách gọi phổ biến đối với các nhà máy sản xuất chip) phải được thông qua "một phân tích về kinh tế cũng như một cuộc sàng lọc về an ninh quốc gia".

Quốc tịch của các doanh nghiệp xây dựng xưởng đúc ở Mỹ “đương nhiên quan trọng, nhưng điều quan trọng thực sự là chúng ta đang sản xuất thứ này ở Mỹ”, bà nói, đồng thời lưu ý rằng ngành công nghiệp chip của Mỹ chỉ đáp ứng được 12% nhu cầu trong nước và không sản xuất được chip bán dẫn công nghệ tiên tiến.

Báo cáo cũng lưu ý rằng Mỹ vẫn duy trì một “Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tuyệt vời” gồm các trường đại học, trung tâm nghiên cứu và vườn ươm. Chính quyền sẽ “tăng gấp đôi việc đổi mới cơ sở hạ tầng, tái đầu tư vào nghiên cứu, phát triển và thúc đẩy hiện thực hóa các sáng kiến từ phòng thí nghiệm ra thị trường".

Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Deese cho biết tại một cuộc họp giao ban tuần trước rằng chính quyền cũng sẽ tập trung giải quyết các điểm nghẽn ngắn hạn về nhà ở, vật liệu xây dựng, giao thông và dịch vụ logistics.

Theo một báo cáo gần đây của McKinsey & Company, các chuỗi cung ứng toàn cầu mà Mỹ tin dùng ngày nay đã được xây dựng trong hơn 75 năm kể từ khi Thế chiến II kết thúc.

Theo thời gian, các ngành công nghiệp từ may mặc đến chất bán dẫn đã hình thành nên các chuỗi cung ứng phức tạp trải dài khắp thế giới, với kết quả là hàng ngàn doanh nghiệp có thể tham gia vào một sản phẩm cuối cùng.

Đối với những vấn đề này, báo cáo cho biết, một lực lượng đặc trách về "sự gián đoạn chuỗi cung ứng" sẽ được thành lập, do Bộ trưởng Bộ Thương mại, Bộ Giao thông vận tải và Bộ Nông nghiệp dẫn đầu. Lực lượng đặc trách sẽ xác định sự bất hợp lý của cung và cầu trong những tháng qua và phối hợp giữa các cơ quan để giải quyết chúng.

Mặc dù vậy, Ông Deese đã thừa nhận vào tuần trước rằng đối với “rất nhiều vấn đề liên quan chuỗi cung ứng, không có giải pháp tức thời và cực kỳ hiệu quả nào để có thể giải quyết vấn đề này ngay lập tức”.

Mỹ cũng đã tập trung nhiều hơn vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển công nghệ mới, và ngày càng phụ thuộc vào sản xuất chế tạo ở nước ngoài.

Kết quả là, năng lực sản xuất của Mỹ đã giảm. Theo một báo cáo của PwC, quốc gia này hiện nhập khẩu 72% thành phần hoạt chất dược phẩm mà họ sử dụng trong nước.

Theo báo cáo đánh giá của Nhà Trắng, riêng Taiwan Semiconductor Manufacturing của Đài Loan đã chiếm đến 92% sản lượng chất bán dẫn tiên tiến của toàn thế giới. Còn về lĩnh vực sản xuất pin tiên tiến, Trung Quốc chiếm hơn 75% sản lượng toàn cầu. Nước này tinh chế 60% lithium và 80% coban cho thế giới, hai kim loại cốt lõi được dùng trong pin dung lượng cao – một sản phẩm rất quan trọng đối với ngành công nghiệp ô tô Hoa Kỳ.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: chiến tranh thương mại, quan hệ Mỹ- Trung