Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chi phí và các thủ tục hành chính quan liêu khiến các công ty EU phải tìm kiếm thị trường mới hoặc di dời sản xuất.

“Một thảm họa” là từ mà Henrik Follmann miêu tả về tác động của Brexit lên công ty hóa phẩm của gia đình ông. Có trụ sở tại miền bắc nước Đức, công ty ông mới đây đã phải từ bỏ kế hoạch mở rộng nhà máy của mình sang Vương quốc Anh, do nước Anh rời khỏi EU.

Công ty Follmann Chemie đã lên kế hoạch đầu tư khoảng 2,5 triệu Bảng Anh vào dây chuyền sản xuất chất kết dính tại nhà máy mà họ mua cách đây 3 năm ở Andover, miền nam nước Anh, để thúc đẩy xuất khẩu sang EU. Nhưng giám đốc điều hành của họ cho biết kế hoạch này đã bị phá vỡ bởi những khó khăn chồng chất trong việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Anh: “Brexit là một cơn ác mộng, làm tốn thêm chi phí và thời gian”.

Follmann, người thuộc thế hệ thứ ba trong gia đình điều hành công ty cho biết: “Chúng tôi đã định mở rộng chuỗi sản xuất và lưu trữ nhằm cung ứng cho các khách hàng trên lục địa, nhưng chúng tôi đã hoãn lại và hiện giờ phải chọn một quyết định chiến lược là hủy bỏ kết hoạch này, và thay vào đó là mở rộng về phía EU.”

Follmann đã bị Brexit ảnh hưởng nặng nề hơn nhiều công ty khác. Tuy nhiên, những tác động như chi phí gia tăng và chậm trễ giao hàng giữa Anh quốc và EU là vấn đề phổ biến, khi nhiều doanh nghiệp phải vật lộn với các thủ tục hành chính tăng thêm và rủi ro từ những đợt kiểm tra thông quan mới.

Mặc dù Anh và EU đã chấp thuận ký kết một thỏa thuận thương mại vào giờ chót, để loại bỏ thuế quan đối với hầu hết các loại hàng hóa, sau khi Brexit có hiệu lực vào 01/01/21, hoạt động giao thương giữa hai bên đã bị gián đoạn do chi phí vận chuyển cao hơn, chậm trễ giao hàng, yêu cầu về giấy chứng nhận sức khỏe và các yêu cầu thủ tục phức tạp hơn ở biên giới.

Thứ tư vừa qua, Cục Thống kê Quốc gia của Vương quốc Anh cho biết xuất khẩu từ Anh sang EU trong 3 tháng đầu năm nay đã giảm 18,1% so với quý trước, trong khi nhập khẩu từ EU giảm 21,7%. Ngược lại, thương mại của Anh với các nước ngoài EU tăng nhẹ trong cùng kỳ.

Trong tháng 3, giá trị thương mại giữa Anh và EU đã tăng trở lại, đây là dấu hiệu hồi phục một phần từ sau sự gián đoạn hậu Brexit, mặc dù với tốc độ chậm hơn so với các nước khác. Đồng thời, đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 1997, giá trị nhập khẩu từ các nước ngoài EU vào Anh cao hơn so với nhập khẩu từ EU. Điều này cho thấy nước Anh đang dịch chuyển thương mại ra khỏi khối.

Lisandra Flach, giáo sư kinh tế tại Đại học Ludwig-Maximilians ở Munich cho rằng: “có lẽ còn quá sớm để nói về những tác động lâu dài của Brexit đối với nền thương mại, mặc dù chúng tôi đã nhận thấy những biến động lớn trong các dữ liệu gần đây, nhưng có thể các công ty đang bắt đầu học cách đối phó với các thủ tục hải quan này”.

Kể từ sau cuộc trưng cầu Brexit năm 2016, giá trị thương mại giữa Anh quốc và phần còn lại của EU đã sụt giảm liên tục. Theo Eurostat, tỷ trọng của Anh trong xuất khẩu từ khối 27 quốc gia đã giảm từ hơn 17% trước cuộc bỏ phiếu xuống còn 14% vào năm ngoái. Trong tháng 1 và tháng 2 năm nay, tỷ trọng của Vương quốc Anh trong giá trị xuất khẩu từ EU ra ngoài khối đã giảm xuống dưới 13%.

Follmann cho biết ông lo sợ rằng một số khách hàng lớn của Anh quốc đang xem xét dịch chuyển một số hoạt động sản xuất sang EU để phục vụ các khách hàng trong khối. Đã có những dấu hiệu cho thấy đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Anh đã sụt giảm kể từ sau cuộc trưng cầu dân ý rời EU.

Theo dữ liệu từ FDI Markets, một công ty thuộc sở hữu của Financial Times, chuyên theo dõi các khoản đầu tư nước ngoài, trong 5 năm tính đến tháng 3 năm 2021, số lượng các dự án FDI vào Vương quốc Anh chỉ tăng 12% so với 5 năm trước, do tốc độ tăng trưởng đầu tư chậm chạp từ Bắc Mỹ và Tây Âu, những khu vực đầu tư chính vào nước Anh. Con số này thấp hơn nhiều so với mức tăng 33% ở các nước EU.

Trong 12 tháng tính đến tháng 3/2021, số lượng các dự án đầu tư xanh (đầu tư mới hoàn toàn) từ nước ngoài vào Vương quốc Anh đã giảm 40% so với 12 tháng trước đó. Mặc dù điều này phần lớn là do tác động của đại dịch, nhưng mức giảm này vẫn lớn hơn mức giảm 30% đăng ký đầu tư vào EU.

Flach, đồng tác giả bài báo cáo cho chính phủ Đức về tác động của Brexit, cho biết: “các công ty đã thực hiện rất nhiều sự điều chỉnh trong những năm trước cả khi Brexit diễn ra”.

Đức chiếm 1/4 trong tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn EU sang Anh, nghĩa là nước này đã bị ảnh hưởng do Brexit nhiều hơn so với hầu hết các nước khác. Nhiều công ty vừa và nhỏ, là trụ cột trong nền kinh tế định hướng xuất khẩu của Đức, đã phải vật lộn với các đợt kiểm tra thông quan bổ sung và các thủ tục hành chính quan liêu, để vận chuyển được hàng hóa đến Vương quốc Anh.

Klaus Winkler, giám đốc điều hành của Heller, một công ty chuyên sản xuất máy trục khuỷu cho bộ phần động cơ, có trụ sở tại Nürtingen, gần Stuttgart miền Tây Nam nước Đức, cho biết: “không có một giải pháp hữu hiệu nào để chống lại tác động từ Brexit”. Heller cũng có một nhà máy lắp ráp tại tỉnh Redditch, Vương Quốc Anh.

Ông Winkler cho biết: “Một chiếc xe tải đi từ Nürtingen đến Redditch hiện mất gấp đôi thời gian, và chúng tôi phải dành thêm nhiều giờ cho toàn bộ các thủ tục hành chính. Nó khá cồng kềnh. Chúng tôi đã phải tăng lượng hàng tồn kho và duy trì ở mức này vì tình hình chưa được cải thiện ”.

Paul Maeser tại BDI, hiệp hội công nghiệp chính của Đức, cho biết nhiều công ty nhỏ hơn đã yêu cầu hỗ trợ đối với các điều kiện thông quan mới của Vương quốc Anh. Ông cho biết thêm: “Một số doanh nghiệp nói rằng họ không đủ sức đối phó với điều này nữa, vậy nên họ sẽ không tiếp tục phục vụ thị trường này”.

Heller và Follmann đã gặp khó khăn với các điều khoản về quy tắc xuất xứ trong thỏa thuận thương mại Brexit. Thỏa thuận này quy định rằng tất cả hàng hóa phải có khả năng chứng minh rằng chúng “có nguồn gốc” ở EU hoặc Vương quốc Anh - chứa khoảng 50% hàm lượng của Vương quốc Anh đối với hầu hết các sản phẩm - để đủ điều kiện được áp dụng thuế quan bằng không.

Một số sản phẩm của Follmann xuất khẩu sang Anh được sản xuất bởi các bên thứ ba nằm ngoài EU, có nghĩa là họ đã bắt đầu phải chịu thuế quan. Giám đốc điều hành của hãng cho biết: “chúng tôi đã không lường trước được điều này, đồng thời cho biết thêm rằng, chi phí vận chuyển container đến Vương quốc Anh đã tăng 20-30%”.

Winkler cho biết một số khách hàng Trung Quốc muốn các sản phẩm của Heller được sản xuất tại EU, không phải ở Anh, có nghĩa là họ sẽ phải điều chỉnh lại quá trình sản xuất để thực hiện lắp ráp nhiều hơn tại Đức.

Vương quốc Anh đã lùi thời hạn kiểm tra thông quan đầy đủ đối với một số sản phẩm nhập khẩu từ EU đến tháng 1/2022, điều này khiến cả một số nhà xuất khẩu lớn nhất của lục địa cũng lo ngại rằng sự gián đoạn Brexit có thể trở nên tồi tệ hơn.

BMW, công ty có nhà máy ở cả Anh và EU, cho biết: “chúng tôi vui mừng vì thỏa thuận Brexit khiến thuế quan bằng không, tuy nhiên, sự phức tạp của những thủ tục hành chính bổ sung đã làm tăng chi phí doanh nghiệp, và ảnh hưởng tối đa của nó chỉ thể hiện rõ khi Anh quốc thực hiện kiểm tra thông quan đầy đủ từ tháng 1/2022”.

Từ khóa: Brexit, tự do thương mại, EU, rào cản phi thuế quan, chứng nhận xuất xứ

Nguồn: Financial Times

Từ khóa: bất ổn hậu Brexit, nhà xuất khẩu Đức