AfCFTA mang lại nhiều cơ hội kinh tế lớn cho châu Phi

afcfta 27.4.21

Hiệp định Thương mại tự do Lục địa châu Phi (AfCFTA) có hiệu lực vào ngày 1/1/2021. Có 54 trong tổng số 55 quốc gia châu Phi đã đồng ý tham gia hiệp định về mặt nguyên tắc, và có 41 nước đã đệ trình biểu thuế quan ưu đãi của mình. Tuy nhiên, cho đến nay mới chỉ có 34 quốc gia chính thức kí kết và 4 quốc gia đã phê chuẩn Hiệp định. Về nguyên tắc, phải có ít nhất 15 quốc gia phê chuẩn thì hiệp định mới có thể được thực thi đầy đủ trên toàn lục địa. Nếu thực hiện thành công, đây sẽ là hiệp định thương mại tự do khu vực lớn nhất thế giới.

Hy vọng rằng điều này sẽ sớm trở thành hiện thực, do các cơ hội mà AfCFTA mang lại cho tất cả các nước châu Phi là rất lớn, đặc biệt là sau tác động tàn khốc của đại dịch Covid-19 ảnh hưởng đến thương mại ở hầu hết các quốc gia trong khu vực.

Trong khi tỉ trọng thương mại nội khối của châu Âu là khoảng 60%, thương mại nội khối của châu Phi hiện chỉ ở mức 17%. Theo dự báo của Liên hợp quốc, nếu thực hiện hiệp định AfCFTA thành công, con số này sẽ tăng lên đến 53%. Chỉ riêng kim ngạch thương mại giữa các nước thuộc Cộng đồng phát triển miền Nam châu Phi (SADC) đã khoảng 35 tỉ USD, vì vậy, tiềm năng chuyển đổi toàn diện thương mại ở châu Phi do AfCFTA đem lại là rất rõ ràng – và có thể dễ dàng đạt mức hàng nghìn tỉ USD.

Tác động tích cực rõ ràng nhất của AfCFTA là chất xúc tác mạnh mẽ cho thương mại giữa các nước châu Phi, đồng thời tạo cơ hội cho các nước tham gia giữ lại phần lớn dòng chảy ngoại hối của họ trong lục địa. Kết quả là dòng tiền thặng dư sẽ mang lại lợi ích tích cực cho tất cả người dân châu Phi, từ đó cho phép khoảng 1,3 tỉ người tham gia tích cực hơn vào việc đưa châu Phi đi theo con đường tăng trưởng bền vững.

Chuyển giao kỹ năng

Điều quan trọng là giá trị của thương mại nội lục địa sẽ vượt xa việc mua và bán hàng hóa. Khi hiệp định AfCFTA có hiệu lực cũng sẽ thúc đẩy sự chuyển giao đáng kể về kiến thức, kỹ năng và chuyên môn trên khắp khu vực. Năng lực, hoạt động sản xuất và thụ hưởng có thể tăng lên đáng kể và ngành giao thông vận tải cũng sẽ nhận được một cú hích lớn.

Hơn nữa, tăng trưởng thương mại giữa các quốc gia châu Phi gần như chắc chắn sẽ tạo ra chuỗi giá trị hiệu quả hơn, khắc phục được hiện tượng giá cả biến động mạnh – một đặc trưng trong hoạt động thương mại tại châu Phi hiện nay, và xây dựng một môi trường cạnh tranh hơn về tổng thể. Cuối cùng, khả năng đa dạng hóa hàng hóa ở mỗi quốc gia cũng sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào các mặt hàng đơn lẻ từ lâu đã là đặc trưng cho nền kinh tế ở nhiều nước châu Phi.

Hiệp định thương mại tự do cũng mang lại nhiều hiệu quả tích cực đáng kể đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ trên khắp châu Phi, theo đó sẽ giúp tạo ra một nền tảng vững chắc cho các doanh nghiệp nhỏ hơn tham gia và hưởng lợi từ thương mại nội khối ngày càng gia tăng.

Công nghiệp hóa

Tất nhiên, việc thực hiện AfCFTA một cách toàn diện có thể sẽ mất nhiều năm và đòi hỏi sự tham gia đầy đủ của cộng đồng doanh nghiệp và chính phủ trên khắp châu Phi. Cần phải chuẩn bị một số yếu tố cần thiết nhằm tạo động lực để hiệp định khu vực tự do thương mại có thể được thực hiện thành công trong những năm tới.

Thứ nhất, công nghiệp hóa – điều kiện cần để gặt hái các lợi ích tiềm năng sẽ - chỉ có thể xảy ra nếu tất cả các nước châu Phi cùng hợp tác với nhau như một mặt trận thống nhất trên toàn lục địa, nhằm nâng cao tiêu chuẩn và tạo ra các ngành sản xuất mới.

Cam kết của tất cả các nước tham gia tuân thủ thỏa thuận cũng là điều hết sức quan trọng tiếp theo. Điều này khó diễn ra trong thực tế khi mà việc giảm thuế quan sẽ làm giảm thu ngân sách của các nước. Mặc dù lợi ích từ việc tăng tỷ trọng thương mại nội khối có khả năng bù đắp thiệt hại này, cái khó là làm sao để mỗi chính phủ cân đối được giữa những dòng ngân sách, thay vì tăng thuế nhập khẩu hay tìm kiếm các khoản thu từ các nguồn khác. Có như vậy, việc thực thi AfCFTA mới bền vững.

Số hóa

Tập trung chuyên sâu vào số hóa với quy mô lớn trên toàn châu lục là một yếu tố quan trọng khác góp phần dẫn đến thành công. Các nền tảng thương mại kỹ thuật số, cũng như các mã số hóa mã thuế hải quan và hệ thống kiểm soát hải quan, hàng tiêu thụ đặc biệt đã được số hóa và các hệ thống kiểm soát biên giới với công nghệ tiên tiến là các xu hướng . Các đồn biên phòng bị tắc nghẽn do các hệ thống và quy trình lỗi thời sẽ là nguyên nhân dẫn đến thảm họa.

Một yêu cầu cơ bản khác là các nước châu Phi phải biết cách tận dụng AfCFTA để tiếp tục thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Thương mại nội khối không phải là giải pháp dễ dàng và nhanh chóng để đối phó với những thách thức kinh tế của châu Phi. FDI vẫn là nền tảng thiết yếu để phát triển kinh tế bền vững. Do đó, các quốc gia trên khắp lục địa này cần phải khẩn trương giải quyết mọi trở ngại đối với đầu tư nước ngoài và nỗ lực hết sức để tạo một môi trường thân thiện hơn cho các nhà đầu tư.

Mặc dù quá trình để thực thi hoàn chỉnh một hiệp định như AfCFTA sẽ mất nhiều năm, nhưng lợi ích mà nó mang lại cho các nước tham gia sẽ rất sớm nhận được. Trong thời gian ngắn, các nước sẽ được chứng kiến sự phát triển của thương mại, kỹ năng, đào tạo và năng suất.

Và với tầm nhìn chung, sự lãnh đạo minh bạch và trung thực, và sự hợp tác hiệu quả, AfCFTA có tiềm năng đưa châu Phi vươn lên thành một thế lực kinh tế toàn cầu.

Nguồn: Biz Community

Từ khóa: AfCFTA, cơ hội kinh tế, châu Phi