Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đã bốn năm trôi qua kể từ khi Mỹ phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và ngay cả khi nước Mỹ đã có một tổng thống mới, các mức thuế quan trên vẫn còn.

Đúng vậy, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung vẫn đang diễn ra. Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống của mình bằng cách điều tra các hành vi thương mại không công bằng ở Trung Quốc, và sau đó áp thuế 25% lên quốc gia châu Á này. Bốn năm sau, các mức thuế đó vẫn còn. Ngay cả sau khi thỏa thuận thương mại Giai đoạn Một (có nghĩa là thỏa thuận đầu tiên trong một loạt các thỏa thuận) được ký kết vào tháng 1 năm 2020, thuế quan của Hoa Kỳ đối với các sản phẩm của Trung Quốc vẫn được duy trì. Khi đại dịch COVID-19 xảy ra, cuộc chiến thương mại trở nên mờ nhạt, chỉ được sử dụng để làm nổi bật sự bất lực của Trung Quốc trong việc đáp ứng cam kết ‘đến cuối năm 2021 phải mua thêm 200 tỷ USD hàng Mỹ so với năm 2017’ do sự gián đoạn mà đại dịch gây ra. Chiến tranh thương mại tiếp tục tàn phá nền kinh tế Mỹ ngay cả dưới thời chính quyền mới của Biden.

Chính quyền Biden đã không thay đổi các mức thuế quan và được cho là đang xét lại thỏa thuận thương mại Giai đoạn 1. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị gần đây đã yêu cầu Tổng thống Joe Biden khởi động lại các cuộc đàm phán với Trung Quốc để dỡ bỏ thuế quan và lệnh trừng phạt. Ông Vương cho biết, Hoa Kỳ đã giảm đáng kể các cuộc đàm phán song phương ở tất cả các cấp.

Trong khi các cuộc đàm phán để thảo luận về cuộc chiến thương mại vẫn chưa có kết quả, vào cuối tháng 2, Biden đã ký một lệnh hành pháp yêu cầu phân tích các chuỗi cung ứng toàn cầu trong 4 ngành bị ảnh hưởng mạnh bởi đại dịch. Các ngành này bao gồm vi mạch máy tính, pin dung lượng lớn dùng cho xe điện, dược phẩm và các khoáng chất quan trọng dùng để sản xuất các thiết bị điện tử. Ngành công nghiệp bán dẫn đã phải đối mặt với sự tắc nghẽn nghiêm trọng kể từ khi nổ ra đại dịch, khi các nhà máy ở Trung Quốc bị đóng cửa. Các ngành công nghiệp này cũng bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Hai cú sốc từ bên ngoài này đã khiến nhiều giám đốc điều hành của C-suite phải đánh giá lại khả năng phục hồi chuỗi cung ứng toàn cầu của công ty họ.

Chiến lược chuỗi cung ứng mới của Biden sẽ yêu cầu đánh giá 100 ngày đối với các nhà sản xuất và nhà phân phối trong các ngành quan trọng này, và đánh giá một năm về chuỗi cung ứng trong sáu ngành rộng hơn. Mục đích chính của việc phân tích là để hiểu các ngành đang gặp rủi ro ở mức độ nào, từ đó, thuyết phục các ngành có nguy cơ chuyển nhà cung cấp ra khỏi các tình huống hoặc địa điểm rủi ro. Không rõ chính quyền Biden sẽ thay đổi cấu trúc chuỗi cung ứng như thế nào. (Về phía Trung Quốc, nước này lưu ý rằng ngành công nghiệp bán dẫn đòi hỏi sự hợp tác toàn cầu để tăng trưởng lành mạnh, nhưng họ cũng muốn tăng cường khả năng tự cung tự cấp trong các công nghệ cạnh tranh.)

Kết quả của việc xem xét lại chuỗi cung ứng có thể được Mỹ sử dụng làm đòn bẩy trong các cuộc đối thoại với Trung Quốc về các chuỗi cung ứng hiện hữu. Tuy nhiên, các quan chức thương mại Hoa Kỳ không khẳng định rằng điều này sẽ được sử dụng như điểm khởi đầu để xem xét lại các điều kiện của cuộc chiến thương mại. Cho đến khi chiến tranh thương mại được giải quyết, các mức thuế quan này vẫn tiếp tục tạo thêm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp, vì vậy, thiệt hại vẫn sẽ tiếp tục gia tăng. Mức thuế cao của Hoa Kỳ hiện còn áp dụng đối với 370 tỷ USD sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Danh mục hàng hóa bị đánh thuế rất đa dạng, từ các bộ phận máy móc cho đến thủy sản.

Cuộc chiến thương mại đang diễn ra gây tốn kém và cần được giải quyết ngay bây giờ. Các vấn đề cần được giải quyết trong suốt cuộc chiến thương mại vượt ra ngoài phạm vi chuỗi cung ứng. Chúng bao gồm các nội dung trong thỏa thuận Giai đoạn Một, như quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, và tăng mua hàng, cũng như cách tiếp cận đối nghịch giữa hai nước đối với kim ngạch thương mại Mỹ-Trung (Mỹ coi thặng dư thương mại giữa hai nước là không công bằng đối với Hoa Kỳ). Cần mất nhiều thời gian để giải quyết những vấn đề này một cách thận trọng thông qua một loạt các cuộc gặp giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Chính quyền Biden đã bày tỏ mong muốn thảo luận về các vấn đề thương mại Mỹ-Trung với các đồng minh trước tiên. Điều quan trọng là họ phải làm điều này ngay lập tức để mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể được sửa chữa. Ý nghĩa của việc chính phủ Mỹ ưu tiên rà soát chuỗi cung ứng là Washington muốn đảm bảo chuỗi cung ứng của mình để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc và tăng khả năng cạnh tranh với Trung Quốc trong sản xuất một số loại hàng hóa như chất bán dẫn. Mặc dù vậy, Mỹ tranh thủ thời gian để bắt tay với Trung Quốc, cùng nhau củng cố mối quan hệ đã từng là đôi bên cùng có lợi.

Sự cần thiết phải hợp tác ngay lập tức với Trung Quốc là đặc biệt quan trọng nếu các khía cạnh của chế độ công nghệ của Trung Quốc được coi là “chủ nghĩa chuyên chế về công nghệ”. Khi Hoa Kỳ chuẩn bị đánh giá lại và ban hành luật nhằm mục đích cuối cùng là đưa ngành sản xuất vi mạch trở về lại trong nước và đầu tư nhiều hơn vào công nghệ, Hoa Kỳ nên tập trung vào các cuộc đàm phán với Trung Quốc để hai nước có thể hợp tác và giảm thiểu những tác động xấu nhất của chiến tranh thương mại.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: cuộc chiến thương mại, chuỗi cung ứng, quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ