Vương quốc Anh chính thức xin gia nhập CPTPP: Tiếp theo là Thái Lan, Hàn Quốc và Trung Quốc?

Vương quốc Anh cho biết CPTPP là một mục tiêu ưu tiên để nước này trở thành ‘quốc gia thương mại độc lập mới’.

Hôm qua, Vương quốc Anh đã chính thức đề nghị gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) nhằm mở rộng và làm sâu sắc hơn các liên kết thương mại của nước này với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương sau khi rời Liên minh Châu Âu (EU).

Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Vương quốc Anh Liz Truss đã có cuộc nói chuyện với ông Yasutoshi Nishimura, Bộ trưởng phụ trách hiệp định của Nhật Bản và là Chủ tịch Hội đồng CPTPP năm 2021, cùng ông Damien O'Connor, Bộ trưởng Thương mại và Tăng trưởng xuất khẩu của New Zealand - quốc gia đóng vai trò là cơ quan lưu giữ văn kiện chính thức của CPTPP - để khởi động quá trình gia nhập.

11 quốc gia thành viên của CPTPP, hay còn gọi là TPP-11, sẽ phải chuẩn bị để chào đón thêm thành viên mới, vì việc Vương quốc Anh nộp đơn xin gia nhập có khả năng thúc đẩy các quốc gia khác đang quan tâm đến hiệp định hành động tương tự. Tính đến này, các quốc gia và khu vực đã bày tỏ mong muốn tham gia CPTPP gồm có Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và Thái Lan.

Trong một bức thư gửi cho bộ trưởng O'Connor của New Zealand, bà Truss viết: “Thay mặt Vương quốc Anh, tôi chính thức đề nghị được khởi động các cuộc đàm phán về việc Anh gia nhập CPTPP.”

Trong thư, bà Truss gọi đây là “một trong những khu vực thương mại tự do quan trọng nhất trên thế giới”, và rằng việc tham gia hiệp ước là một ưu tiên của Vương quốc Anh “với tư cách là một quốc gia thương mại độc lập mới.”

Bà cũng nói thêm rằng việc thêm Anh vào CPTPP sẽ là bước đầu tiên để 11 nền kinh tế trong hiệp định mở rộng mạng lưới thương mại và tầm ảnh hưởng của mình ra khỏi khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và châu Mỹ.

Nhật Bản, nước chủ tịch CPTPP trong năm nay, tìm cách duy trì mức độ tự do thương mại cao như một phần trong cam kết khi gia nhập. Việc để Vương quốc Anh, một nước ủng hộ trung thành với thương mại tự do, làm thành viên đầu tiên trong lộ trình mở rộng hiệp định sẽ hỗ trợ quan trọng cho những nỗ lực này.

Hiệp định thương mại TPP-11 có hiệu lực vào tháng 12 năm 2018 có đặc điểm nổi bật là tự do hóa sâu rộng về thuế quan, thương mại điện tử và đầu tư. Khoảng trên 95% hàng hóa thương mại giữa các thành viên sẽ được xóa bỏa thuế quan vào cuối lộ trình. Đối với các biện pháp bảo hộ trong lĩnh vực kỹ thuật số, TPP cấm các quốc gia thành viên yêu cầu việc tiết lộ mã nguồn phần mềm - một điều khoản không có trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mà Trung Quốc là thành viên.

Việc thêm Vương quốc Anh sẽ nâng tỷ trọng của TPP trong tổng GDP toàn cầu từ 13% lên 16%. Theo số liệu của chính phủ Vương quốc Anh, kim ngạch thương mại với 11 quốc gia TPP đạt tổng trị giá 111 tỷ bảng Anh (152 tỷ USD) vào năm 2019. Thành viên châu Âu đầu tiên tham gia sẽ giúp phổ biến TPP như một tiêu chuẩn quốc tế về thương mại tự do, có thể khuyến khích các bên quan tâm như Thái Lan.

Tuy nhiên, việc bổ sung thành viên mới cần có sự đồng thuận của tất cả thành viên. Sau khi đơn xin gia nhập chính thức được nộp, Hội đồng CPTPP sẽ thành lập một ủy ban công tác để đánh giá xem quốc gia ứng cử viên có đáp ứng các yêu cầu để gia nhập hay không. Theo ước tính, quá trình xem xét này đối với Vương quốc Anh sẽ mất gần một năm.

“Nhật Bản sẽ bắt đầu các cuộc thảo luận cần thiết với tư cách là Chủ tịch Hội đồng CPTPP năm nay”, Bộ trưởng TPP Nishimura đăng trên twitter hôm Chủ nhật. “Chúng tôi hy vọng rằng Vương quốc Anh sẽ thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của mình trong việc tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ tiêu chuẩn cao của CPTPP.”

Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi, người phụ trách đàm phán TPP với tư cách là nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Nhật Bản, cho biết: “Các quy tắc sẽ không vì một nước mà thay đổi.”

Bình luận của Motegi nhắm tới Trung Quốc. TPP, được ký kết vào năm 2016 bởi 12 quốc gia Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Việt Nam và Mỹ, nhằm tạo ra một bức tường thành chống lại Bắc Kinh, nhưng sau đó lại bị ông Trump phá hỏng vì hệ tư tưởng “Nước Mỹ trên hết” của mình.

Chính quyền Biden, vốn thận trọng trong việc tái gia nhập, dự kiến sẽ ưu tiên ứng phó với đại dịch và các vấn đề trong nước trước.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi giữa tháng 11 cho biết ông sẽ “ưu tiên cân nhắc” việc gia nhập TPP, như thể để khai thác khoảng trống của Mỹ để lại. Bằng cách bày tỏ sự quan tâm trước Washington, Bắc Kinh tìm cách đưa ra các điều khoản có lợi.

Các quy tắc thương mại tự do hóa được coi là một trở ngại đối với Trung Quốc. Mặc dù TPP hạn chế đối xử ưu đãi đối với các doanh nghiệp nhà nước, nhưng việc đạt được những nhượng bộ trên các mặt như vậy sẽ là một lợi ích.

Nhật Bản và Vương quốc Anh có cùng mục tiêu thúc đẩy thương mại tự do. Trong trường hợp một số bên trong TPP gây sức ép nới lỏng các quy tắc, chính phủ Nhật Bản coi Anh là đồng minh trong việc đẩy lùi sức ép đó nhằm duy trì các điều kiện gia nhập nghiêm ngặt.

Nguồn: Asia Nikkei

Từ khóa: đàm phán TPP, thúc đẩy thương mại tự do, tái gia nhập, nới lỏng các quy tắc, duy trì các điều kiện gia nhập