Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hệ thống thương mại toàn cầu đã bị phá vỡ, chịu tác động nghiêm trọng từ áp lực của đại dịch và chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đang phải đối mặt với thách thức chưa từng có khi cơ quan phúc thẩm thuộc cơ chế giải quyết tranh chấp bị ngưng hoạt động do sự cản trở của Mỹ.

Gần đây, phái đoàn của Hoa Kỳ tại WTO đã phát ra tín hiệu ám chỉ việc sẽ không có thay đổi về cơ chế này trong thời gian tới. Tình trạng này kéo dài sẽ gây ra nhiều khó khăn. Mặc dù tương lai của việc tái khởi động ban hội thẩm còn mờ mịt, hệ thống thương mại tự do đa phương vẫn đại diện cho một xu hướng lịch sử không thể đảo ngược và sẽ tạo điều kiện cho sự phục hồi của nền kinh tế toàn cầu sau đại dịch.

Trong suốt thời gian diễn ra lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ Joe Biden và quá trình chuyển giao chính quyền, phái đoàn Mỹ cho hay họ "không có tư cách" để ủng hộ đề xuất của các thành viên hội đồng phúc thẩm WTO.

Ông Biden vừa mới nhậm chức trong bối cảnh nước Mỹ đang đối diện với cơn khủng hoảng trong nước chưa từng có. Động thái này của phái đoàn được coi là khá phù hợp. Khi xuất hiện chủng virus coronavirus mới, tân tổng thống Biden đã liên tục nhấn mạnh các ưu tiên của chính quyền mới là giải quyết những vấn đề trong nước, đặc biệt là cuộc khủng hoảng COVID-19 và tái khởi động nền kinh tế.

Tính đến thứ Ba tuần này, Hoa Kỳ đã ghi nhận hơn 25,2 triệu ca nhiễm COVID-19, hơn 421.000 người thiệt mạng. Theo ước tính của IMF vào tháng 10 năm ngoái, nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể đã giảm 4,3% vào năm 2020.

Chính phủ Biden vẫn còn phải đối mặt với nhiều vấn đề khó. Trong số đó, chính sách thương mại là một bài toán lớn. Thị trường toàn cầu đang mong chờ cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO hoạt động trở lại sau khi cựu tổng thống Mỹ Donald Trump cố gắng muốn loại bỏ thiết chế này nhằm xóa bỏ chủ nghĩa đa phương. Cơ quan đưa ra phán quyết cuối cùng của WTO đã bị tê liệt do Mỹ liên tục cản trở việc đề cử thẩm phán mới.

Kể từ khi cơ quan phúc thẩm của WTO đình chỉ chức năng của mình, hiệu quả giải quyết tranh chấp của WTO bị suy yếu, từ đó, hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ cũng suy yếu theo. Tương tự như các quy định giao thông, nếu không có cơ chế thực thi, nó sẽ trở thành một khuôn khổ vô nghĩa.

Nhiều khả năng chính quyền Biden sẽ phải mất một thời gian đánh giá tình hình trước khi ra các quyết định chính sách thương mại tiếp theo. Về lập trường của Hoa Kỳ về cải cách WTO, có lẽ sẽ có những điều chỉnh dù có thể không phải là những thay đổi mạnh mẽ.

Khi Biden nắm quyền, các thành viên WTO mong đợi các bước đi của Hoa Kỳ sẽ dễ đoán hơn so với chính quyền Trump.

Trung Quốc đã cam kết ủng hộ chủ nghĩa đa phương. Vào tháng 12 năm 2019, khi Cơ quan Phúc thẩm của WTO ngừng hoạt động, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hua Chunying phát biểu: "Cộng đồng quốc tế không thể đánh mất công lý". Ông Hua nhấn mạnh rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục làm việc với các thành viên cùng chí hướng để giải quyết thách thức mà Cơ quan Phúc thẩm phải đối mặt.

Không một quốc gia nào được phép làm bất cứ điều gì họ muốn. Các nguyên tắc kinh tế và thị trường phải đóng vai trò chủ đạo. Đây không phải sân chơi dành cho những người theo chủ nghĩa thiên lệch hay thích luật rừng. Chủ nghĩa đa phương và nhà nước pháp quyền vẫn là xu hướng tất yếu của tiến trình lịch sử.

Nguồn: Global Times

Từ khóa: chủ nghĩa đa phương, tranh chấp của WTO, cơ chế thực thi, khuôn khổ vô nghĩa, thay đổi mạnh mẽ