Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mối quan hệ thương mại căng thẳng giữa Mỹ-Trung đã tác động mạnh đến dòng chảy thương mại và mô hình thương mại thế giới. Mặc dù chúng ta không kỳ vọng cuộc bầu cử Mỹ sẽ làm giảm các rào cản thương mại hay căng thẳng thương mại giữa hai nước, nhưng chúng ta có thể hi vọng rằng Mỹ và Trung Quốc vẫn tiếp tục là đối tác thương mại quan trọng của nhau.

Dòng chảy thương mại giảm

Việc tăng thuế quan trong giai đoạn 2018-19 đã có tác động rõ rệt đến thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Trung Quốc. Trước đại dịch Covid -19, nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc đã giảm 12% so với năm 2017. Nhập khẩu của Trung Quốc từ Mỹ cũng giảm đáng kể trong năm 2019, do Trung quốc đã tăng thuế nhập khẩu để trả đũa Mỹ.

Xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc đang trên đà giảm thêm 12% vào năm 2020, với tác động của Covid-19, Trung Quốc khó giữa lời hứa về việc tăng nhập khẩu từ Mỹ trong thỏa thuận “giai đoạn một” vào tháng 3 năm 2020.

Thương mại giảm do thuế quan tăng

Bởi vì tác động của thuế quan, tỷ trọng nhập khẩu hàng hóa của Mỹ từ Trung Quốc đang giảm dần, và tăng nhiều hơn từ các nước còn lại của thế giới. Các đối tác thương mại lớn của Mỹ là Mexico và Liên minh châu Âu đã tăng tỷ trọng trong tổng nhập khẩu của Mỹ, lấp đầy các khoảng nhập khẩu bị giảm bởi Trung Quốc. Các nước châu Á khác đã trở thành các đối thủ cạnh tranh xuất khẩu vào thị trường Mỹ, chẳng hạn như Việt Nam và Thái Lan.

Sự gia tăng tỷ trọng nhập khẩu của Mỹ từ các nước khác dường như là do hiện tượng chuyển hướng thương mại thực sự, không phải do hiện tượng xuất khẩu đường vòng để tránh thuế quan. Nhập khẩu của Việt Nam từ Trung Quốc tăng 7% trong năm 2019, nhưng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam cũng tăng tương ứng, cho thấy các nhà sản xuất đang thực sự di dời nhà máy sang đây để phục vụ thị trường Mỹ.

Mỹ đang nhập khẩu nhiều hơn từ các nước khác, nhưng nhìn tổng thể thì tỷ trọng này vẫn còn ít.

Thậm chí khi giao dịch thương mại với Mỹ giảm mạnh trong năm 2019, Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Trung Quốc. Đối với Mỹ, thị trường Trung Quốc đứng thứ tư sau Mexico, Canada và EU. Nhưng nhìn chung, do ảnh hưởng của thuế quan, thương mại quốc tế bị suy giảm, đang tác động đến các nhà sản xuất và người tiêu dùng cũng như các ngành vận tải biển, hậu cần (logistics) và công nghiệp truyền thông.

Những dòng chảy thương mại này có thể sẽ tiếp tục giảm

Sự biến động về chính sách thương mại đã bị thay thế bởi những lo ngại lớn hơn trong năm 2020, tuy nhiên cuộc bầu cử tổng thống Mỹ có thể ảnh hưởng trở lại đối với các chính sách thương mại - nếu Tổng thống Trump tái đắc cử, các đợt tăng thuế quan mới (và các cuộc chiến thương mại mới) có khả năng xảy ra. Còn nếu Biden đắc cử, sự biến động này có thể thấp hơn, nhưng lập trường cứng rắn của Biden đối với Trung Quốc có thể khiến cho mức thuế vẫn được giữ nguyên. Các hàng rào phi thuế quan cũng có thể tăng lên, chẳng hạn như hạn chế nước ngoài tiếp cận các gói thầu mua sắm công và trợ cấp cho các ngành công nghiệp trong nước.

Phán quyết gần đây của Tổ chức Thương mại Thế giới phản đối việc Mỹ áp đặt thuế quan đối với mặt hàng thép và nhôm đặt ra câu hỏi liệu những mức thuế này, cũng như thuế quan chiến tranh thương mại, có thể được xóa bỏ theo quy định của luật thương mại quốc tế hay không. Tuy nhiên, với việc phía Mỹ đã kháng cáo quyết định trên và cơ quan phúc thẩm của WTO hiện đang bị vô hiệu hóa, các công ty có thể phải chờ đợi một thời gian dài để được WTO giải cứu.

Nếu các vấn đề thuế quan trong chiến tranh thương mại vẫn được duy trì – tượng trưng cho một sự biến động lâu dài về chi phí thương mại, điều này sẽ tiếp tục tác động mạnh đến khối lượng thương mại ngay cả khi sự phục hồi từ Covid-19 đang được diễn ra. Việc cộng gộp thuế quan theo chuỗi cung ứng khiến hàng hóa xuất khẩu của Mỹ và Trung Quốc ra nước ngoài sẽ có mức giá đắt hơn, điều này làm giảm giao dịch thương mại của họ với các nước khác, cũng như xuất nhập khẩu hàng hoá của nhau.

Thương mại Mỹ - Trung vẫn đang tiếp tục duy trì

Các can thiệp chính sách của Chính phủ đã khiến dòng chảy thương mại và đầu tư giữa Mỹ và Trung Quốc trở nên tốn kém hơn và khó khăn hơn. Nhưng có những lý do để kỳ vọng rằng thương mại Mỹ-Trung sẽ tiếp tục duy trì đáng kể.

Hàng hóa nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc chủ yếu là hàng hóa sản xuất trong chuỗi cung ứng phức tạp. Do đó, vấn đề chi phí liên quan đến việc tìm kiếm nhà cung cấp mới là một trong các lý do tăng tính trì trệ trong việc thực hiện di dời của các công ty mặc dù thuế quan tăng cao. Trên thực tế, vị trí trung tâm của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu khiến nước này khó có thể bị thay thế vai trò nhà cung cấp chính cho Mỹ về thiết bị điện tử và hàng hóa sản xuất khác.

Mỹ và Trung Quốc là những nước nhận được đầu tư trực tiếp nước ngoài hàng đầu thế giới trong năm 2019, trong đó, Mỹ là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất của Trung Quốc. Tỷ lệ người nước ngoài nắm giữ cổ phiếu và trái phiếu ở Trung Quốc tiếp tục tăng vào năm 2020, cho thấy rằng các công ty hiện vẫn lạc quan về mối quan hệ thương mại giữa hai nước, cho dù các mức thuế quan vẫn còn.

Đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục đổ vào Trung Quốc

Tất nhiên, đầu tư vẫn chưa thoát khỏi thiệt hại do chiến tranh thương mại, do sự không chắc chắn mà cuộc chiến đã tạo ra trong giai đoạn 2018-2019, và do các biện pháp can thiệp chính sách ngày càng cản trở đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ. Do các chính sách vẫn còn tiếp tục duy trì với mục đích kiểm soát và hạn chế kết nối giữa hai nền kinh tế, điều này sẽ còn làm xói mòn nền tảng của dòng chảy thương mại trong tương lai giữa Mỹ và Trung Quốc.

Nguồn: ING

Từ khóa: dòng chảy thương mại, đầu tư, chiến tranh thương mại, tốn kém hơn, khó khăn hơn, thương mại Mỹ - Trung