Hiệp định thương mại tự do Singapore - Úc: Tác động của những cập nhật gần đây

SingaporeUc

Hiện nay, Singapore là đối tác thương mại lớn nhất của Úc ở Đông Nam Á. Kết quả này có công rất lớn của Hiệp định thương mại tự do Singapore - Úc (SAFTA). Hiệp định SAFTA không chỉ đã loại bỏ các hàng rào thuế quan, mà còn tăng cường khả năng tiếp cận thị trường cho các nhà xuất khẩu chủ lực của Úc trong các lĩnh vực như giáo dục, công nghệ xanh, và viễn thông.

SAFTA bắt đầu được đàm phán từ năm 2002, và được ký kết vào năm 2003. Tuy nhiên, từ khi được ký kết đến nay, Hiệp định đã trải qua một số lần cập nhật và điều chỉnh. Vào năm 2011, nhiều sửa đổi được đưa ra nhằm loại bỏ những điểm thiếu nhất quán trong hiệp định. Những quy định điều chỉnh đã cho phép các nhà đầu tư từ cả hai quốc gia được đối xử thuận lợi và công bằng khi đầu tư vào quốc gia còn lại, và cũng là để phù hợp với những thay đổi trong luật pháp ở hai nước, xuất phát từ FTA song phương của mỗi nước với Hoa Kỳ.

Lần xét lại thứ ba của SAFTA được thực hiện vào ngày 13 tháng 10 năm 2016, và phiên bản cập nhật cho Hiệp định đã được được triển khai sau đó vào ngày 01 tháng 12 năm 2017. Sửa đổi này đã thúc đẩy hơn nữa quan hệ song phương bằng cách cải thiện các lĩnh vực hợp tác giữa hai nước, cũng như tăng cường quan hệ kinh tế thông qua tiếp tục đẩy mạnh dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Phiên bản cập nhật còn giúp cho nhà cung cấp dịch vụ ở Úc giải quyết được vấn đề “sau biên giới” – tức các hàng rào phi thuế quan, như các quy định về nhãn mác có hiệu lực ở trong nước thay vì ở biên giới, trong các lĩnh vực như chuyển dịch lao động, giáo dục, dịch vụ chuyên nghiệp, và những lĩnh vực khác.

Tác động đến hàng hóa xuất khẩu

Những điểm cập nhật của SAFTA đã tạo ra một tác động đáng kể lên xuất khẩu hàng hóa, đặc biệt là rượu vang, rượu chưng cất cũng như thiết bị y tế, mỹ phẩm. Mặc dù Úc và Singapore đã miễn thuế tất cả các sản phẩm của nhau ngay từ ban đầu khi ký kết SAFTA, tuy nhiên, chỉ sau những lần sửa đổi gần đây, các thương nhân của cả hai nước mới có thể tận dụng ưu đãi từ hiệp định một cách dễ dàng hơn.

Tuy vậy, doanh nghiệp vẫn cần phải đăng ký và chứng minh sản phẩm của họ đủ tiêu chuẩn hưởng ưu đãi theo quy tắc xuất xứ của FTA để sản phẩm đó thực sự được miễn thuế. Quy tắc xuất xứ là quy định để xác định nguồn gốc sản phẩm. Lý do quy tắc xuất xứ được sử dụng là để ngăn chặn hiện tượng né thuế bằng cách xây dựng nhà máy thực hiện công đoạn cuối cùng của quy trình sản xuất ở nước thành viên FTA (hiện tượng mậu dịch chệch hướng - trade deflection), hoặc thông qua hình thức đơn giản là chuyển tải.

Các quy tắc xuất xứ cũng quy định các quy tắc tính xuất xứ sản phẩm, nếu nguyên liệu hoặc các bước của quy trình sản xuất xuất phát/được thực hiện ở các quốc gia khác nhau, điều ngày càng trở nên phổ biến trên thị trường toàn cầu ngày nay.

Phiên bản SAFTA cập nhật cũng đã thêm vào quy tắc xuất xứ cụ thể từng mặt hàng để đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí cho các thương nhân. Điều này giúp cho việc xác định xuất xứ đơn giản hơn nhiều so với quy tắc hàm lượng tối thiểu 50% được sử dụng trong SAFTA gốc, nghĩa là sản phẩm phải có tối thiểu 50% giá trị được tạo ra ở Úc hoặc Singapore thì mới được hưởng ưu đãi. Phương pháp xác định quy tắc xuất xứ này rất phức tạp, yêu cầu định giá một cách chi tiết chi phí sản xuất cũng như nguồn lực sản xuất. Phương pháp này cũng rất tốn kém cho doanh nghiệp, vì yêu cầu hệ thống kế toán tinh vi và khả năng giải quyết các vấn đề kế toán phức tạp.

Những quy định được cập nhập mới này không chỉ giúp cho thương mại song phương được hiệu quả và cắt giảm nhiều chi phí, mà còn cân chỉnh với các quy tắc xuất xứ trong Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Úc - New Zealand (AANZFTA).

Cũng theo phiên bản cập nhật lần này, Úc và Singapore đã đồng ý đưa các cách tiếp cận pháp lý chung về mỹ phẩm, thiết bị y tế, rượu vang và rượu chưng cất vào SAFTA, hình thành nên những phụ lục riêng cho các hàng hóa này. Phụ lục về rượu vang và rượu chưng cất cung cấp quy định hướng dẫn về nhãn mác, thông tin tiêu dùng chủ yếu phải có như tên sản phẩm, quốc gia xuất xứ và thành phần rượu được hiển thị rõ ràng trong một “vùng duy nhất” trên chai. Việc tiêu chuẩn hóa trong phụ lục này giúp hạn chế sự thiếu chắc chắn cho các nhà sản xuất và xuất khẩu, có hiệu quả cắt giảm chi phí kinh doanh ở cả hai đầu.

Các phụ lục riêng dành cho thiết bị y tế và mỹ phẩm cung cấp hướng dẫn về yêu cầu kỹ thuật cho những ngành này. Các phụ lục này có nhiều điểm chung, ví dụ như đều bao gồm các biện pháp để tránh trùng lặp không cần thiết trong quá trình phê duyệt. Các phụ lục này cũng khuyến khích Úc và Singapore xem xét các tiêu chuẩn, khuyến nghị và hướng dẫn quốc tế khi đưa ra các yêu cầu về mặt kỹ thuật đối với sản phẩm. Ngoài ra, cả hai quốc gia đã đồng ý phê duyệt cơ bản về an toàn, thông tin chất lượng y tế, thiết kế và thông tin chất lượng sản phẩm.

Tác động đến xuất khẩu dịch vụ

Các cập nhật của SAFTA cũng có tác động đáng kể đến xuất khẩu dịch vụ của Úc, vì Singapore là thị trường xuất khẩu dịch vụ lớn thứ năm của xứ sở chuột túi. Dịch vụ giáo dục của Úc, ngành xuất khẩu lớn thứ ba của nước này, đang là một lựa chọn ngày một phổ biến của sinh viên Singapore, và đang được ảnh hưởng tích cực từ các sửa đổi của SAFTA. Ngày càng nhiều sinh viên chọn học ở Úc vì đồng đô-la Singapore có giá hơn và vì ở Úc có một cộng đồng lớn người châu Á đang sinh sống.

SAFTA sửa đổi đã mở rộng thêm sự công nhận đối với bằng đại học của Úc. Ví dụ, Singapore đã đồng ý công nhận bằng Cử nhân Luật của các trường Đại học Úc. Ngoài ra, Singapore đang chấp nhận nhiều chứng chỉ về sức khỏe trong lĩnh vực vật lý trị liệu, liệu pháp nghề nghiệp và trị liệu ngôn ngữ từ một số trường đại học của Úc.

Cùng với các dịch vụ giáo dục, SAFTA phiên bản mới còn giúp đảm bảo thêm cho các dịch vụ chuyên nghiệp trong lĩnh vực pháp lý. Các công ty luật của Úc hiện nay có thể hoạt động tại Singapore, có vị trí bình đẳng với các đối thủ cạnh tranh đến từ các nước khác. Hai nước cũng đang thiết lập sự công nhận lẫn nhau về trình độ chuyên môn, tập trung vào các ngành kế toán và kỹ thuật. Các dịch vụ mà các công ty tài chính Úc có thể cung cấp tại Singapore cũng đã được mở rộng, bao gồm quản lý danh mục đầu tư, tư vấn đầu tư và dịch vụ môi giới bảo hiểm.

Tác động đến đầu tư

Singapore là quốc gia đầu tư lớn thứ năm vào Úc. SAFTA đã bổ sung một bộ quy tắc trong việc đối đãi đối các nhà đầu tư và các khoản đầu tư. Nội dung cập nhật bao gồm tiêu chuẩn tối thiểu về đối xử với nhà đầu tư, quyền đòi bồi thường đối với một số trường hợp truất hữu tài sản nhất định và bảo vệ chống lại phân biệt đối xử. Thêm vào đó, cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước của SAFTA đã được cập nhật thêm các biện pháp tự vệ rõ ràng hơn cho quyền lợi của mỗi chính phủ trong việc bảo vệ lợi ích công cộng.

Các công ty Singapore cũng sẽ được tham gia đấu thầu các hợp đồng mua sắm chính phủ ở cấp liên bang cũng như ở tất cả tám tiểu bang và vùng lãnh thổ của Úc. Ngoài ra, theo các điều khoản cập nhật, nhà đầu tư Singapore không cần phải xin phép Hội đồng Xét duyệt Đầu tư Nước ngoài của Úc đối với các khoản đầu tư có trị giá dưới 1,12 tỷ USD ở các ngành “không nhạy cảm”.

Nguồn: ASEAN Briefing – Kdu

Từ khóa: hiệp định thương mại tự do, Singapore, Úc, tác động, cập nhật gần đây