Tổng hợp diễn biến đàm phán hiệp định TPP đến hết tháng 6/2015

Trong tháng 6/2015, diễn biến đàm phán hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có nhiều tín hiệu tích cực.

TPP: Tổng thống Mỹ ký ban hành dự luật Quyền thúc đẩy thương mại

Reuters đưa tin, Tổng thống Mỹ Barack Obama ngày 29/6 đã ký ban hành dự luật Quyền thúc đẩy thương mại (TPA), trao cho ông quyền “đàm phán nhanh” để hoàn tất các thỏa thuận thương mại và thúc đẩy Quốc hội Mỹ thông qua những thỏa thuận này.

Tuy nhiên, ông Obama khẳng định vẫn còn một cuộc chiến phía trước để hoàn tất Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) gồm 12 quốc gia (trong đó có cả Mỹ).
Phát biểu tại lễ ký, ông nhấn mạnh: “Chúng ta vẫn còn một số cuộc đàm phán đầy chông gai phía trước."

TPA sẽ trao cho Tổng thống Obama toàn quyền đàm phán và thỏa thuận các điều khoản của hiệp định TPP với 11 quốc gia đối tác. Sau khi đàm phán kết thúc, Quốc hội Mỹ chỉ có quyền phê chuẩn hoặc phủ quyết, mà không có quyền điều chỉnh các điều khoản trong TPP. Đây sẽ là một thắng lợi lớn của chính quyền Tổng thống Obama, góp phần giải tỏa những hoài nghi của 11 đối tác đang đàm phán TPP.

Tới nay, các cuộc đàm phán về TPP gần như đã hoàn tất, song các đối tác thương mại của Mỹ cho biết họ muốn thấy chính quyền Obama có được TPA trước khi hoàn tất TPP - một trong những ưu tiên hàng đầu của ông Obama trước khi rời Nhà Trắng vào đầu năm 2017.

TPP và lời tiên đoán của Tổng thống John F.Kennedy

Các cuộc tranh cãi về hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đang làm tổn hại đến các lợi ích kinh tế và chính trị của nước Mỹ.

Năm 1962, phát biểu trước Quốc hội Mỹ, Tổng thống John F. Kennedy cho rằng nền kinh tế thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính cách mạng. Nếu Mỹ muốn tiếp tục là nước dẫn đầu, Mỹ phải định hình các quy tắc mới cho một thời đại của thương mại tự do và cạnh tranh lành mạnh. Ngày nay, Đảng Dân chủ đang kiểm soát Nhà Trắng đã biến lời tiên đoán của Tổng thống John F.Kennedy ngày nào thành hiện thực với hiệp định đối tác xuyên xuyên Thái Bình Dương (TPP) – một hiệp định thương mại tự do bao gồm 12 quốc gia. Tổng thống Barack Obama đã vượt qua được sự phản đối của chính các nghị sỹ thuộc Đảng Dân chủ của ông trong Quốc hội Mỹ để được trao quyền đàm phán nhanh (TPA). Khi đã trao TPA, Quốc hội Mỹ chỉ có thể thông qua hoặc phủ quyết TPP và các hiệp định thương mại khác do Chính phủ Mỹ đệ trình mà không có quyền sửa đổi nội dung các hiệp định này. Tuy nhiên, các cuộc tranh cãi xung quanh TPP đã xói mòn uy tín lãnh đạo của Mỹ.

Hiện nay, các mối đe dọa nước Mỹ từ các trung tâm sản xuất có chi phí thấp đang bị phóng đại lên: giết chết TPP sẽ không mang ống khói nhà máy và nhà máy thép trở lại thị trấn Rust Belt đã bị tàn lụi. Các thị trường mới nằm trong 12 quốc gia thuộc lòng chảo Thái Bình Dương là thành viên TPP rất có giá trị: chiếm 40% sản lượng kinh tế toàn cầu. Mục đích chính của TPP là mở cửa các lĩnh vực Mỹ đang có lợi thế so sánh như dịch vụ.

Lời tiên đoán của Tổng thống John F.Kennedy

Khi còn là Ngoại trưởng Mỹ trong nhiệm kỳ đầu Tổng thống Obama, bà Clinton liên tục ca ngợi tầm quan trọng của TPP, coi đây là một hiệp định thương mại có "tiêu chuẩn chất lượng vàng", đề ra sự bảo vệ chưa từng có đối với quyền của người lao động và môi trường. Tuy nhiên, trước khi Quốc hội bỏ phiếu về TPA bà đã im lặng. Sau các cuộc tranh cãi gay gắt về TPA, bà Clinton đã thúc giục Tổng thống Obama lắng nghe đảng Dân chủ và tìm cách có được nhiều lợi ích hơn trong các vòng đàm phán TPP. Đây không phải thói quen của Tổng thống John F.Kennedy.

Có rất nhiều ví dụ về các rắc rối chính trị ở Washington nhưng những tranh cãi xung quanh TPP có nguy cơ làm suy yếu vị thế lãnh đạo của Mỹ ở châu Á nói riêng và châu Á nói chung. Lý do là các hiệp định thương mại tự do như TPP có thể không thành công. Nếu không được trao TPA, mọi điều khoản trong hiệp định TPP có thể sẽ bị chỉnh sửa tại Quốc hội Mỹ, khiến các thỏa hiệp đạt được trên bàn đàm phán không còn ý nghĩa gì. Nếu TPP sụp đổ, chiến lược xoay trục sang châu Á của Tổng thống Obama không còn nhiều sức mạnh.

Cuối cùng thì Tổng thống Obama cũng giành được TPA nhưng ông cũng bị sứt mẻ uy tín không ít. Để giành được sự ủng hộ về TPP, Tổng thống Obama đã phải liên tục nhấn mạnh đây là cách để hạn chế sức mạnh đang lên của Trung Quốc nhưng điều này không nằm trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán TPP. Điều này cũng xuất phát từ ý định muốn gây khó dễ đối với sáng kiến thành lập một ngân hàng cơ sở hạ tầng châu Á của Trung Quốc. Tuy nhiên, TPP sẽ có giá trị hơn nhiều nếu có sự tham gia của Trung Quốc và Mỹ sẽ có được lợi ích lâu dài nhất nếu đưa Trung Quốc vào một hệ thống kinh tế dựa trên luật lệ do Mỹ xây dựng. Nói cách khác, TPP phải là một phương tiện để Mỹ lãnh đạo kinh tế toàn cầu thay vì có nguy cơ trở thành một trường hợp nghiên cứu điển hình về một xu thế mà Tổng thống John F.Kennedy từng cảnh báo.

Nhật Bản và Mỹ có thể đạt thỏa thuận thương mại để xúc tiến TPP

Một quan chức cấp cao Nhật Bản cho biết, quốc gia này và Mỹ có thể giải quyết các vấn đề thương mại song phương còn tồn tại để tiến tới hoàn tất đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) tại Hội nghị cấp bộ trưởng, dự kiến được tổ chức vào tháng Bảy tới.

Một thỏa thuận giữa Mỹ và Nhật Bản, nền kinh tế lớn nhất và lớn thứ ba thế giới, là rất quan trọng cho việc xúc tiến TPP, hiệp định nếu được hoàn tất sẽ có quy mô chiếm tới 40% GDP của thế giới.

TPP được coi là phần chủ chốt trong chiến lược tái cân bằng sang châu Á của Tổng thống Mỹ Barack Obama.

Vấn đề chính đang còn tồn tại là khả năng Mỹ tiếp cận nhiều hơn thị trường nông nghiệp Nhật Bản, trong đó có gạo, và ở chiều ngược lại Xứ xở Hoa anh đào có thể mở rộng việc tiếp cận thị trường ôtô của Mỹ.

Quan chức Nhật Bản cho rằng hai phía có thể giải quyết vấn đề trên đúng hạn để hoàn tất đàm phán TPP.

Sau sáu tuần “căng thẳng” tại Quốc hội Mỹ, Thượng viện Mỹ cuối cùng đã trao cho Tổng thống Obama quyền đàm phán nhanh để đẩy nhanh các thỏa thuận thương mại.
Việc Chính phủ Mỹ được trao quyền đàm phán nhanh đồng nghĩa Quốc hội Mỹ chỉ có thể bỏ phiếu thông qua hoặc bác bỏ TPP hay các thỏa thuận thương mại quan trọng khác, chứ không có quyền sửa đổi các điều khoản đàm phán.

Nhật Bản là một trong những nền kinh tế tham gia đàm phán TPP và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe coi TPP là động lực cải cách cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng.
Phía Nhật Bản cũng hy vọng hiệp định này sẽ giúp củng cố vai trò của Washington tại châu Á.

Nếu đàm phán TPP được hoàn tất vào cuối tháng Bảy hoặc đầu tháng Tám năm nay, hiệp định này có thể sẽ trải qua cuộc bỏ phiếu lần cuối tại Thượng viện Mỹ trong nửa đầu tháng 12.

Trong diễn biến liên quan tới TPP, Thủ tướng Canada Stephen Harper ngày 25/6 cho rằng quốc gia này mong muốn gia nhập TPP, song sẽ tìm mọi cách để bảo vệ người nông dân.
Trước đó, một số nước tham gia đàm phán TPP đề nghị Canada bắt đầu hủy bỏ hệ thống quản lý nguồn cung, được nước này sử dụng để bảo vệ các nhà sản xuất sản phẩm sữa, trứng và gia cầm.

NAFTA mang lại những kinh nghiệm gì cho hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP

Trong tuần qua, Chính phủ Tổng thống Obama đã phải vượt qua không ít khó khăn trước các thành viên đảng Dân chủ trong Quốc hội Mỹ để được trao quyền đàm phán nhanh (TPA), thúc đẩy đàm phán hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – một hiệp định được coi như di sản của Tổng thống Obama.

TPP được xây dựng để Mỹ mở rộng quan hệ thương mại với các nước châu Á bao gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Nhật Bản, Mỹ và Việt Nam. TPA sẽ giúp quá trình thông qua TPP nhanh hơn so với bình thường khi Quốc hội Mỹ chỉ có quyền phủ quyết hoặc thông qua mà không có quyền chỉnh sửa nội dung TPP.

Mặc dù có một loạt các mối quan tâm chính trị được nêu ra trong các cuộc tranh luận về TPP nhưng vấn đề mấu chốt vẫn là kinh tế: mở rộng thương mại tự do có tốt cho nền kinh tế Mỹ và cho công nhân Mỹ - một lực lượng cử tri ủng hộ quan trọng của Đảng Dân chủ.
Có lẽ các cuộc tranh cãi về các hiệp định thương mại tự do đã trở nên quen thuộc ở Mỹ. Mỹ đã thông qua hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vào năm 1994 bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ các tổ chức công đoàn và các tổ chức bảo vệ quyền lợi người lao động khác. NAFTA cắt giảm thuế quan và thay đổi các quy định, cho phép tự do thương mại giữa Hoa Kỳ, Canada và Mexico.

Kể từ đó, NAFTA đã trở hành một hiệp định khuôn mẫu cho các hiệp định hiệp định thương mại tự do khác của Mỹ, hiện nay đã lên tới con số 20. NAFTA cũng được coi như là một ví dụ điển hình về những mặt tích cực và tiêu cực của thương mại tự do. Trong bối cảnh mọi người đang tranh cãi gay gắt về TPP, dưới đây là một số kinh nghiệm hữu ích từ NAFTA.

Những lập luận ủng hộ dự luật thương mại tự do là gì?

Những lập luận ủng hộ thương mại tự do có trước khi NAFTA được thông qua nhưng phát triển mạnh trong những năm 1990. Nói chung, những người ủng hộ cho rằng thương mại tự do kích thích nền kinh tế của tất cả các nước bằng cách cho phép hàng hóa và dòng vốn dễ dàng lưu chuyển xuyên biên giới, tạo ra các doanh nghiệp mới, công việc và sự giàu có cho tất cả mọi người.

Những lập luận chống lại thương mại tự do là gì?

Lập luận chính là thương mại tự do không hiện thực hóa được cam kết tạo ra việc làm mới hoặc sự giàu có. Nếu có việc làm mới được tạo ra thì chúng cũng không được như mong muốn và không có mức lương tốt như các công việc đã bị mất đi. Hơn nữa, hàng hóa nước ngoài rẻ hơn sẽ có nghĩa là tiền lương của công nhân Mỹ sẽ bị buộc phải giảm xuống để các công ty Mỹ có thể cạnh tranh được. Theo thời gian, các quy tắc về môi trường và an toàn để bảo vệ người lao động Mỹ cũng sẽ có xu hướng bị bỏ qua khi các công ty phải vật lộn với việc cắt giảm chi phí nhân công.

Công ăn việc làm được tạo ra hay bị mất đi?

Cả hai. Một số lượng việc làm, chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất chắc chắn đã bị mất đi nhưng những người ủng hộ tự do thương mại cho rằng số lượng việc làm mới được tạo ra có ý nghĩa kinh tế lớn hơn.

Ví dụ, trong bản báo cáo về tác động của NAFTA, các chuyên gia Gary Hufbauer và Jeffrey Schott của Viện kinh tế quốc tế Peterson – có xu hướng ủng hộ thương mại – đặt trụ sở tại Washington cho rằng Mỹ đã có thêm được 100.000 việc làm mới mỗi năm nhờ hoạt động thương mại trong khu vực Bắc Mỹ tăng mạnh trong giai đoạn 1993-2003, mặc dù không phải tất cả các việc làm mới này đều do NAFTA mang lại. Năm 2005, các nhà nghiên cứu của viện Peterson đã đưa ra ước tính hoạt động thương mại gia tăng nhờ NAFTA đã giúp sản lượng kinh tế Mỹ tăng thêm 7,3%.

Tuy vậy, những người phản đối NAFTA hoàn toàn không đồng ý. Public Citizen, một nhóm vận động người tiêu dùng, có trụ sở tại Washington, ước tính 1 triệu việc làm đã bị mất vì NAFTA. Nhóm này phân tích các số liệu thống kê của chính phủ Mỹ rồi khẳng định mặc dù có năm đạt được thặng dư thương mại nhưng tính tổng cộng, Mỹ phải chịu thâm hụt thương mại 177 tỷ USD kể từ khi NAFTA được ký kết, hàng hoá từ Mexico và Canada tràn qua biên giới vào Mỹ.

Về phần mình, Nhà Trắng khẳng định chắc chắn một số việc làm đã bị mất. Từ năm 1974, khoảng 2,2 triệu người lao động Mỹ đã nhận được tiền trợ cấp của chính phủ liên bang hoặc được đào tạo lại sau khi bị mất việc vì các vấn đề liên quan đến thương mại.

Những việc làm bị mất có quan trọng không?

Đây là một chủ đề gây tranh cãi nhiều nhất. Kể từ đầu thế kỷ này, số lượng công nhân trong lĩnh vực sản xuất đã giảm từ khoảng 15 triệu người xuống còn 13 triệu người, nhưng các nhà máy vẫn tiếp tục hoạt động tốt hơn, tạo ra thêm 85% sản lượng (mặc dù có sự sụt giảm nhẹ trong những năm suy thoái). Công nghệ hiện đại hỗ trợ các ngành công nghiệp tiếp tục hoạt động tốt bất chấp một số lượng lớn công việc bị mất đi.

Tuy nhiên, nhiều công nhân nhà máy khẳng định họ phải chấp nhận mức lương thấp hơn để có được việc làm mới. "Theo báo cáo của Cơ quan thống kê lao động, năm 2012, cứ 3 công nhân trong lĩnh vực sản xuất bị mất việc tìm được việc làm mới thì có hai người phải đồng ý mức lương thấp hơn, hầu hết bị giảm đi nhiều hơn 20% so với mức lương cũ", Public Citizen khẳng định. Trong thực tế, các tầng lớp trung lưu, vốn được hưởng mức lương tốt hơn, bị thu nhỏ lại và bất bình đẳng thu nhập tăng lên là hậu quả của các hiệp định thương mại.

Quan điểm trung lập

Năm 2013, nhân kỷ niệm 20 năm ngày thông qua NAFTA, Cơ quan nghiên cứu Quốc hội Mỹ đã đưa ra kết luận dung hòa các bên: "Trong thực tế, NAFTA đã không gây ra tình trạng mất việc khổng lồ đáng sợ như các nhà phản đối cảnh báo hay đem lại các lợi ích kinh tế lớn như dự báo của những người ủng hộ".

Thượng viện Mỹ chính thức thông qua dự luật thẩm quyền đàm phán nhanh (TPA)

Ngày 24 tháng 6 năm 2015, Thượng viện Mỹ đã chính thức thông qua dự luật thẩm quyền đàm phán nhanh (TPA) riêng lẻ, không kèm dự luật Hỗ trợ điều chỉnh thương mại (TAA). Dự luật này sẽ được trình Tổng thống Obama ký thành luật.

Trước đó vào tháng 5, Thượng viện đã thông qua dự luật TPA, cho phép Tổng thống Mỹ đàm phán các hiệp định thương mại quốc tế mà theo đó Quốc hội chỉ có thể bỏ phiếu thuận hoặc chống, chứ không được sửa đổi nội dung các hiệp định này. Gắn liền với đó, dự luật TAA nhằm hỗ trợ những người lao động bị mất việc do các chính sách thương mại mới cũng được thông qua.

Tuy nhiên, sau khi chuyển tới Hạ viện, lãnh đạo Hạ viện lại chọn cách bỏ phiếu cho hai điều luật này một cách riêng biệt thay vì tổng thể. Và mặc dù dự luật TPA được Hạ viện phê chuẩn, dự luật TAA lại bị bác bỏ, dẫn tới tình trạng lấp lửng.

Đầu tiên, lãnh đạo Hạ viện quyết định biểu quyết lại đối với TPA; tuy nhiên sau khi nhận ra cách này khó lòng dẫn tới kết quả mong muốn, họ quyết định tách riêng TAA và TPA.

Theo đó, dự luật TPA đã được Hạ viện thông qua vào ngày 18 tháng 6 vừa qua với số phiếu 218-208 và quay trở lại Thượng viện. Và với 60 phiếu thuận và 38 phiếu chống, Thượng viện đã thông qua dự luật có ý nghĩa then chốt đối với nỗ lực của Chính quyền Obama về việc hoàn tất đàm phán các điều khoản của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với 11 quốc gia đối tác.

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP là gì?

Nếu bạn có bất kỳ điều gì chưa hiểu rõ về hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), chỉ cần hỏi đồng nghiệp đã đọc tất cả 29 chương của TPP chưa? Nếu họ đã đọc, họ có thể sẽ biết được những điều sau đây.

1. An toàn thực phẩm - Theo quy định của TPP, các công ty xuyên quốc gia có thể kiện các bang của Mỹ hoặc chính phủ liên bang nếu luật an toàn thực phẩm của Mỹ làm giảm mức lợi nhuân dự kiến của họ. Khi đó, chỉ có các tòa án mới có quyền quyết định thực thi các luật an toàn thực phẩm hoặc cho phép các công ty đa quốc gia bán thực phẩm nhiễm độc.

2. Khai thác dầu - Theo TPP, Bộ Năng lượng Mỹ sẽ không có thẩm quyền điều chỉnh lượng khí đốt tự nhiên được sản xuất để xuất khẩu cho các nước thành viên TPP. Luật môi trường của Mỹ cũng không thể áp dụng đối với các công ty khai thác khí đốt bán cho các quốc gia thành viên. "TPP có nghĩa cấp phép xuất khẩu tự động khí đốt tự nhiên (LNG) sang các nước TPP mà không có bất kỳ vấn đề gì bị xem xét hoặc xem xét lại", báo cáo của Sierra Club khẳng định. Nhật Bản là nước nhập khẩu lớn nhất của LNG. Đây là lý do tại sao, trong chuyến thăm Nhật Bản tháng 9/2013 tham dự hội nghị thượng đỉnh G20, Tổng thống Obama nhận xét: "Tôi biết rằng Thủ tướng Nhật Abe cũng cam kết như chúng ta, hoàn tất đàm phán TPP trong năm nay". Nếu hoạt động khoan giếng khai thác dầu bị thực hiện cẩu thả, các chất ô nhiễm gây ung thư sẽ ngấm vào nước và gây ra một loạt các vấn đề sức khỏe cho cư dân địa phương. Quỹ Ung thư vú cảnh báo: "chất lỏng dùng trong hoạt động khai thác dầu có thể chứa hóa chất liên quan đến bệnh ung thư vú, trong đó có chất gây ung thư vú hoặc bị nghi ngờ gây ung thư vú như benzen, toluene và các hợp chất ảnh hưởng đến hệ nội tiết như phthalate DEHP".

3. Ngân hàng – Liên minh doanh nghiệp Mỹ ủng hộ TPP bao gồm các doanh nghiệp ngân hàng như Citi, Morgan Stanley và Goldman Sachs. Mục tiêu của họ là thông qua TPP, ngăn chặn bất kỳ nguyên tắc nào phá bỏ quy định không kiểm soát liên tục ngành ngân hàng.

4. Giá thuốc - TPP mở rộng thời hạn bằng sáng chế thuốc lên đến 20 năm và nếu các công ty dược phẩm tinh chỉnh các công thức của một loại thuốc, họ có thể mở rộng bằng sáng chế thêm 20 năm nữa. Các công ty dược phẩm cũng có thể trì hoãn đưa các loại thuốc generics giá thành thấp vào thị trường để cứu người bệnh. Các bác sĩ tại Nhật Bản đang lo lắng rằng sự gia tăng liên tục chi phí dược phẩm sẽ đe dọa hệ thống chăm sóc sức khỏe nước này.

5. Tự do Internet - TPP áp đặt các hạn chế tương tự như SOPA (luật cấm sao chép trực tuyến bất hợp pháp) và PIPA (luật bảo vệ IP). Hiện tại, nếu người dùng tải về nội dung từ một trang web và in, có thể hoàn toàn miễn phí. Nhưng nếu TPP thông qua, người dùng rất có thể bị phạt một khoản tiền phạt lên đến 10.000 USD vì vi phạm luật bản quyền.

Nguồn:AsemconnectVietnam

Từ khóa: Tổng hợp, diễn biến, đàm phán, hiệp định TPP,tháng 6/2015