Phiên bỏ phiếu hôm thứ ba tại Thượng viện Mỹ đã cấp cho Tổng thống Obama quyền đàm phán nhanh trong các thỏa thuận thương mại, mở đường cho ông Obama có thể kết thúc đàm phán Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào cuối năm nay.
Với quyền đàm phán nhanh, Mỹ sẽ có vị thế để giải quyết các trở ngại còn lại với Nhật Bản - chìa khóa để TPP tiến về phía trước.
Bốn quốc gia khu vực Đông Nam Á gồm Brunei, Singapore, Việt Nam và Malaysia hiện đang đàm phán để trở thành thành viên của TPP (Philippines cũng đã bày tỏ sự quan tâm trong việc tham gia đàm phán hiệp định này).
Singapore và Brunei là 2 trong số những nước tạo ra tiền thân của TPP trước khi thỏa thuận này được mở rộng và Mỹ quyết định tham gia. Việt Nam cũng là nước quyết định tham gia TPP từ rất sớm.
Kinh tế của 4 quốc gia Đông Nam Á này là cực kỳ đa dạng. Không giống như thỏa thuận thương mại tự do giữa Mỹ và các nước ở châu Âu, TPP bao gồm cả các nước nước phát triển và đang phát triển, trong đó Việt Nam là nước có GDP bình quân đầu người dưới 2.000 USD/năm.
Đối với Singapore và Brunei việc tham gia TPP là không có gì đáng bàn cãi. Đây là 2 nước có thị trường rất nhỏ, nông nghiệp không đóng vai trò quan trọng và độ mở của nền kinh tế là rất lớn.
Singapore là một trong những nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại nhất trên thế giới. Giai đoạn 2008-2009, khi khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra, kinh tế Singapore phải hứng chịu cú shock tồi tệ nhất mặc dù cuối cùng đã phục hồi trở lại. Mặc dù dân số của Singapore trong những năm gần đây có tỷ lệ nhập cư cao nhưng hầu hết người dân Singapore đều hiểu rằng đất nước này phụ thuộc lớn vào thương mại và có rất ít những giới hạn về mậu dịch tại đây.
Tuy nhiên, vì kinh tế Singapore có độ mở rất lớn và là nước đi đầu trong các thỏa thuận thương mại song phương và khu vực tại châu Á do đó nước này khó có thể đạt được những lợi ích lớn từ TPP so với một nền kinh tế khép kín hơn như Việt Nam.
Theo một số phân tích, Việt Nam sẽ là nước được hưởng lợi nhiều nhất so với bất kỳ quốc gia nào đang tham gia đàm phán TPP. Lý do là Việt Nam sẽ được miễn thuế nhập khẩu khi thâm nhập vào các thị trường lớn như Mỹ và Nhật Bản đối với gạo, thủy sản, dệt may và nhiều mặt hàng khác.
Các quan chức và học giả Việt Nam cũng nhìn nhận TPP là một cách buộc các doanh nghiệp nhà nước phải cắt giảm thua lỗ và mở ra các lĩnh vực mới cho kinh tế Việt Nam. Trước đó Hà Nội đã sử dụng việc gia nhập WTO để thúc đẩy cải cách kinh tế. Mặc dù kinh tế Việt Nam đã dần hồi phục nhưng tốc độ tăng trưởng hiện nay vẫn chậm hơn so với những gì nước này đã đạt được ở những năm đầu thập kỷ 2000 và hệ thống doanh nghiệp nhà nước cồng kềnh chính là một trong những lực cản của nền kinh tế. Các công ty nhà nước tại Việt Nam, trừ một số trường hợp, cũng không phải là những gã khổng lồ toàn cầu như các công ty nhà nước lớn của Trung Quốc.
Một cuộc thăm dò gần đây của Pew cho thấy tỷ lệ người dân Việt Nam xem TPP là cơ hội thuận lợi cao hơn so với bất kỳ quốc gia nào tham gia đàm phán TPP và gấp nhiều lần so với tỷ lệ này tại Mỹ.
Trong khi 3 nước là Việt Nam, Brunei và Malaysia nhận được sự ủng hộ từ phía người dân đối với thỏa thuận TPP thì các nhà lãnh đạo Malaysia phải đối mặt với nhiều khó khăn khi đàm phán TPP đồng thời phải thuyết phục dân chúng Malaysia chấp thuận nó.
Chính phủ cầm quyền Malaysia đã phải liên minh với phe bảo thủ và cam kết sẽ bảo vệ doanh nghiệp nhà nước cũng như thực thi các chương trình hỗ trợ đối với cộng đồng thiểu số người Mã Lai, ngay cả khi các biện pháp bảo vệ có thể vi phạm các chuẩn mực và quy tắc của thỏa thuận. Do đó sẽ rất khó khăn cho các nhà đàm phán Malaysia trở về từ các cuộc đàm phán mà không có các biện pháp bảo vệ - mà khả năng này là khá lớn. Phe đối lập và nhiều phương tiện truyền thông Malaysia đã đặt ra câu hỏi liệu Malaysia đã tính toán bài toán chi phí - lợi ích trước khi tham gia đàm phán do hoài nghi rằng TPP có thể gây tổn hại cho các chính sách dân túy của mình.
Do đó, tỷ lệ người dân Malaysia nhìn nhận TPP như một cơ hội thuận lợi cũng thấp hơn so với những nước khác. Dưới áp lực đó, không có gì ngạc nhiên khi Thủ tướng Najib đã dịch chuyển từ thái độ ủng hộ mạnh mẽ cho TPP sang tuyên bố rằng các nhà đàm phán của Chính phủ Malaysia sẽ chỉ chấp nhận các điều khoản “theo cách của mình”.
Theo http://atimes.com – PC
Từ khóa: TPP, có ý nghĩa thế nào, khu vực, Đông Nam Á
