Các nước TPP chuẩn bị nhóm họp sau thất bại của vòng đàm phán Hawaii

12 quốc gia khu vực châu Á Thái Bình Dương đang nỗ lực để có thể đạt được một thỏa thuận thương mại sâu rộng trong vài tuần tới sau khi không đạt được sự đồng thuận tại phiên đàm phán cấp Bộ trưởng được tổ chức tại Hawaii vào tháng 7.

Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Akira Amari phát biểu trước báo giới hôm thứ 6 tuần trước rằng “động lực” để các nước tổ chức thêm một cuộc họp cấp Bộ trưởng TPP đang tăng lên.

Tuy nhiên, trong vài tuần trở lại đây các quan chức Nhật Bản cũng cho biết các cuộc đàm phán TPP có thể bị trôi dạt nếu không sớm kết thúc đàm phán trước thời điểm bầu cử tại một số quốc gia thành viên.

Nếu thành công, TPP sẽ bao gồm các nền kinh tế chiếm 40% GDP thế giới. Hiệp định sẽ bao gồm 30 chương, bao trùm các lĩnh vực như sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, thương mại điện tử, doanh nghiệp nhà nước, lao động, môi trường và nhiều vấn đề khác.

Trọng tâm là ô tô, sữa và dược phẩm sinh học

Vòng đàm phán tại Hawaii vào tháng 7 đã không thể đưa ra kết luận cuối cùng cho TPP liên quan đến quy tắc xuất xứ đối với ô tô, sữa và đường cũng như vấn đề thời gian bảo hộ bằng sáng chế các loại thuốc sinh học.

Từ đó đến nay, các cuộc họp cho TPP diễn ra theo nhiều cấp độ khác nhau nhằm tìm ra giải phải san bằng những khác biệt cho vòng đàm phán cấp Bộ trưởng tiếp theo.

Ví dụ, Mỹ và Nhật Bản sẽ nối lại đàm phán giữa 2 bên trong vấn đề ô tô vào tuần này. Bên cạnh đó, các cuộc đàm phán cấp chuyên viên giữa Nhật Bản với 2 đối tác thành viên Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) là Canada và Mexico cũng sẽ diễn ra.

Bất đồng giữa 3 nước NAFTA và Nhật Bản liên quan đến hàm lượng nội địa khu vực đối với phụ tùng ô tô được xem là trở ngại chính tại vòng đàm phán Hawaii khi Canada và Mexico không đồng ý về những thỏa thuận đã đạt được một cách song phương giữa Nhật Bản với Mỹ. Cụ thể, Mexico muốn các nguyên tắc về hàm lượng nội địa sẽ tương tự như trong NAFTA (hàm lượng nội địa chiếm 65% chi phí sản xuất) nhằm đảm bảo không mất đi lợi thế từ các hiệp định thương mại trước đó.

Giai đoạn cuối của TPP

Mặc dù đàm phán tại Hawaii thất bại, một số quan chức vẫn bày tỏ thái độ lạc quan thận trọng rằng các cuộc đàm phán TPP đang ở vào “giai đoạn cuối” và vẫn có thể được ký kết trong năm nay. Tuy nhiên, bản chất đầy tham vọng của TPP cũng như quy mô của các nền kinh tế thành viên đã khiến số phận TPP rơi vào tình trạng lấp lửng.

“Chúng tôi đã đi được 98% đoạn đường, nhưng có 2 vấn đề “đáng kể” liên quan đến lĩnh vực ô tô và sữa đang tồn tại giữa các nước NAFTA và Nhật Bản”, Bộ trưởng Thương mại Australia - ông Andrew Robb cho biết trong cuộc phỏng vấn hôm 26/8 với kênh Bloomberg.

Trong khi đó, Thủ tướng Nhật Bản - Shinzo Abe hôm thứ 3 tuần này cho biết một cuộc họp cấp Bộ trưởng lần cuối cùng sẽ là đủ để kết thúc đàm phán TPP, theo nguồn tin từ Reuters.

Các bên còn lại tỏ ra thận trọng hơn khi đưa ra dự báo về tương lai của TPP, chẳng hạn Bộ trưởng Thương mại Malaysia - Mustapa Mohamed cho rằng thời điểm khi nào có thể kết thúc đàm phán TPP vẫn là một câu hỏi mở và có vẻ như sẽ khó đạt được trong tương lai gần.

Ngay cả những cố gắng để nhóm họp lại một lần của các nước thành viên TPP cũng có nhiều khác biệt, nhiều quan chức thừa nhận rằng tổng tuyển cử vào tháng 10 tới tại Canada và mùa bầu cử tổng thống bắt đầu từ tháng 11 năm 2016 tại Mỹ có thể sẽ là lý do làm đóng băng TPP và kéo dài hơn nữa khả năng ký kết hiệp định này.

Tiếp cận thị trường sữa trong TPP được xem là tranh cãi chính trị tại Canada - quốc gia mà một hệ thống quản lý, cung cấp sữa và gia cầm được thiết lập nhằm điều tiết chặt chẽ giá cả và sản lượng. New Zealand và Australia là 2 nước thành viên kêu gọi Canada có những nhượng bộ cần thiết trong vấn đề sữa.

Những tiến bộ trong vấn đề bảo hộ sở hữu trí tuệ (IP)

Mặc dù có sự bất đồng về thời gian bảo hộ độc quyền đối với dược phẩm sinh học, nhưng vòng đàm phán tại Haiwaii cũng đã đạt được một số tiến bộ đáng kể liên quan đến chương sở hữu trí tuệ.

Theo một tuyên bố của Ngoại trưởng Mexico, “trong chương sở hữu trí tuệ, những tiến bộ quan trọng đã đạt được trong đó đáng chú ý nhất là thỏa thuận về nguyên tắc chỉ dẫn địa lý (GI)”.

Theo đó, các nguyên tắc về chỉ dẫn địa lý đang được thực thi theo các hiệp định thương mại được ký kết trước đó sẽ bị loại trừ trong khuôn khổ TPP và phải được điều chỉnh trong tương lai, tuy nhiên những nguyên tắc đang tồn tại chỉ phải đáp ứng điều kiện bắt buộc tối thiểu của TPP là về tính minh bạch.

Ngoài ra, các Bộ trưởng TPP cũng đã giải quyết phần lớn các vấn đề khác trong chương sở hữu trí tuệ như hợp tác, thương hiệu và nhà cung cấp dịch vụ internet bên cạnh những tiến bộ đáng kể về bằng sáng chế và kiểu dáng công nghiệp. Riêng các lĩnh vực dược phẩm, hóa chất công nghiệp sẽ tiếp tục được đàm phán trong các phiên họp cấp Bộ trưởng tiếp theo.

Theo http://www.ictsd.org - PC

Từ khóa: Các nước, TPP, chuẩn bị nhóm họp, sau thất bại, vòng đàm phán, tại Hawaii