Nhật-Mỹ thúc đẩy TPP vì sợ thua Trung Quốc

Japan-US

Hai “ông lớn” trong TPP là Mỹ và Nhật Bản còn mải tranh cãi thì Trung Quốc đã thực hiện những bước đi dài ở châu Á.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Taro Aso và người đồng cấp Mỹ Jack Lew ngày 4/9 đã nhất chí rằng chính phủ 2 nước cần hợp tác nhằm sớm hoàn tất đàm phán về Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Sự nhất trí của Mỹ và Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh TPP đang gặp trở ngại lớn và Mỹ có nguy cơ thất bại trước Trung Quốc tại châu Á-Thái Bình Dương.

Phát biểu với báo giới sau cuộc gặp với ông Lew bên lề Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G-20) tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Taro Aso cho biết 2 bên đã thảo luận về sự cần thiết phải nhanh chóng đạt được thỏa thuận TPP với 10 nước khác.

Trong khi đó, Bộ Tài chính Mỹ Jack Lew đã nói với người đồng cấp Nhật Bản rằng ông hy vọng "đàm phán TPP sẽ được hoàn tất vào thời gian sớm nhất có thể".

Hồi tháng 7 vừa qua, Mỹ, Nhật Bản và 10 nước Vành đai Thái Bình Dương đã tiến hành đàm phán cấp bộ trưởng về TPP tại Hawaii (Mỹ), song không đạt được thỏa thuận nào. Hiện 12 nước trên vẫn chưa quyết định thời điểm nối lại đàm phán về TPP.

TPP không chỉ là thỏa thuận về kinh tế, mà còn có ý nghĩa chính trị rất lớn đối với nước Mỹ nói chung, bản thân Tổng thống Obama nói riêng.

Kể từ khi được ông Obama đặt làm trung tâm của chiến lược “xoay trục sang châu Á” năm 2011, TPP được xem là trung tâm trong chiến lược cạnh tranh với Trung Quốc để giành quyền thống trị châu Á trong tương lai.

Chính quyền của ông Obama đã tìm cách thuyết phục Quốc hội rằng TPP có ý nghĩa then chốt đối với sự thành công của chiến lược “xoay trục”. Nếu TPP thất bại (ít nhất là không thể ký kết trong năm 2015) thì đây là một thất bại của ông Obama và người Mỹ trước Trung Quốc.

Tại châu Á, Trung Quốc đang thực hiện những bước đi riêng để củng cố vị thế của mình như sáng kiến thành lập Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng châu Á (AIIB) và "Một vành đai Một con đường".

Giới phân tích cho rằng TPP hiện chỉ nằm bên lề của những trật tự kinh tế khu vực so với các kế hoạch của Trung Quốc.

Trung Quốc đang thách thức quyền lực của Mỹ ở châu Á bằng sức mạnh kinh tế ngày càng lớn mạnh. Trung Quốc đang sử dụng đồng tiền của mình để gây ảnh hưởng, thậm chí sức ép với không ít quốc gia trong khu vực và buộc họ phải do dự trước Mỹ.

Ngay cả một đồng minh của Mỹ là Australia cũng bị sức mạnh kinh tế Trung Quốc “khống chế”.

Dù chấp nhận cho lính Mỹ đồn trú, song Australia cũng tỏ ra tế nhị với những tuyên bố “xoa dịu” Trung Quốc, trong nhiều trường hợp tỏ ra mềm mỏng trước các vấn đề nóng mà Trung Quốc bị cáo buộc “gây hấn”.

Có ý kiến cho rằng TPP có thể giúp Mỹ “loại bỏ” Trung Quốc với vai trò là trung tâm của trật tự kinh tế châu Á. Theo đó, TPP sẽ xoay chuyển về cơ bản các xu hướng kinh tế thuận lợi cho Trung Quốc trong một hoặc hai thập niên qua.

TPP cũng vãn hồi vị trí của Mỹ ở châu Á, và viết lại quy định về hội nhập thương mại và kinh tế châu Á theo những cách sẽ giúp doanh nghiệp Mỹ có lợi thế hơn đối thủ cạnh tranh Trung Quốc.

Tuy nhiên, hiện cũng có nhiều hoài nghi về “âm mưu” TPP của Mỹ đối với Trung Quốc.

Sức mạnh kinh tế của Trung Quốc ở châu Á là vượt trội, đòi hỏi phải có sự thay đổi thực sự lớn trong các mô hình thương mại để có thể loại bỏ.

Cũng lại một ví dụ liên quan tới đồng minh của Mỹ là Australia. Xuất khẩu của đất nước “chuột túi” sang Trung Quốc hiện gấp gần 10 lần sang Mỹ. Với TPP, liệu Mỹ có khả năng xoay chuyển tình thế này?

Chưa được hoàn tất nhưng TPP đã tạo ra những hoài nghi thực sự về khả năng của Mỹ trong “cuộc đấu” với Trung Quốc. Ngay cả một đồng minh thân cận như Nhật Bản cũng “chống” lại Mỹ và không chịu thỏa hiệp dù đó là nông sản hay ô tô.

Sự tín nhiệm của Mỹ vốn sứt mẻ bởi thất bại trong việc làm chệch hướng AIIB và việc không có khả năng củng cố tuyên bố cứng rắn trên Biển Đông bằng hành động hiệu quả.

Giờ đây, TPP lâm vào bế tắc càng làm uy tín của Mỹ bị sụt giảm, giáng một đòn đau đối với chiến lược “xoay trục” và đặt Mỹ vào thế bất lợi trước Trung Quốc.

Nguồn: Baodatviet - Minh Anh

Từ khóa: Nhật-Mỹ, thúc đẩy, TPP, vì sợ thua Trung Quốc