Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong tuần này, các lãnh đạo của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã có buổi họp mặt tại Hội nghị thương đỉnh lần thứ 31 tổ chức ở Philippines, đồng thời kỷ niệm 50 năm thành lập ASEAN. Sự kiện này là một minh chứng cho khả năng tồn tại bền bỉ của tổ chức ASEAN, một khối khu vực lâu đời nhất của các quốc gia đang phát triển.

Một trong những chủ đề chính của chương trình nghị lần này sự sẽ là an ninh khu vực và tình trạng chủ nghĩa khủng bố đang ngày càng tăng. Chủ đề này sẽ mang ASEAN trở về với nguồn gốc của mình, khi tổ chức này được hình thành như một hiệp ước an ninh - chính trị trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam năm 1967.

Quả thực, vai trò của ASEAN trong việc duy trì hòa bình và ổn định khu vực thường bị đánh giá thấp. Và không khó để biết được lý do.Chiến tranh là một vấn đề dễ dàng nhận biết được nhưng hòa bình thì không. ASEAN xứng đáng được vinh danh với những gì tổ chức này đã đóng góp cho nền hòa mình chung. Trong tương lai, thành công về mặt kinh tế của ASEAN có lẽ sẽ phụ thuộc vào một loại hình cách mạng khác. 

Tăng trưởng toàn diện và đổi mới

Bản tóm tắt những kết quả quan trọng từ Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 49 vào tháng 9 vừa qua đã nhấn mạnh rằng, chủ đề tổng quan của Hội nghị thượng đỉnh năm nay chính là “Tăng trưởng toàn diện và đổi mới”. Chủ đề này được cụ thể hóa bằng 3 mục tiêu chiến lược: tăng trưởng thương mại và đầu tư, hội nhập các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) vào các chuỗi giá trị toàn cầu, phát triển một nền kinh tế theo hướng đổi mới.

Tình trạng suy thoái kinh tế đang có dấu hiệu chững lại, và một vài dấu hiệu đã sớm cho thấy hoạt động đầu tư tư nhân trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài đang khôi phục tại những quốc gia như Malaysia, Indonesia, và tiếp tục tăng trưởng một cách đáng kinh ngạc ở các nước ở tiểu vùng sông Mê kong. Do đó, tổ chức ASEAN cần tiếp tục thực hiện các hoạt động cải cách nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng này. Các biện pháp phi thuế quan đã bù đắp một phần cho những thành quả mà tự do hóa thuế đã mang lại, vốn là những rào cản trực tiếp đối với hoạt động thương mại.

Hiện tại, có một xu thế mới đang nổi lên trong lĩnh vực đầu tư xuyên biên giới, tập trung vào các doanh nghiệp MSMEs. Xu thế này nổi bật đến mức, bài Báo cáo tình hình Đầu tư ASEAN mới đây đã chọn nó làm chủ đề chính để phân tích. Ngoài ra, để có thể thiết lập một nền kinh tế định hướng đổi mới, tổ chức ASEAN cũng cần cân nhắc những thách thức và cơ hội đến từ một nhân tố gọi là Cách mạng Công nghiệp 4.0 (4IR).

Cả 3 mục tiêu chiến lược nêu trên đều có mối liên kết với nhau, đặc biệt là 2 mục tiêu: hội nhập doanh nghiệp MSMEs vào chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển một nền kinh tế theo hướng đổi mới. Hai mục tiêu này đã được đưa ra bàn luận trong một báo cáo chung của Ngân hàng Phát triển ASEAN và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, có tiêu đề “Cách mạng công nghiệp 4.0 có ý nghĩa như thế nào đối với hội nhập kinh tế của khu vực ASEAN?”, báo cáo này đã được trình bày trước các nhà lãnh đạo tại Hội nghị Thượng đỉnh. Ngoài ra, báo cáo còn lưu ý rằng mức độ chuẩn bị khác nhau của các quốc gia thành viên tương quan nghịch với mức độ phát triển của họ. Và câu hỏi đặt ra chính là làm thế nào để có thể mở rộng khoảng cách phát triển, thay vì thu hẹp nó, nếu như vấn đề tương quan nghịch nói trên chưa được giải quyết.

Cách mạng Công nghiệp 4.0 mang đến những cơ hội và thách thức

Một trong những thách thức chính của 4IR sẽ là tình trạng mất việc làm, gây ra bởi công nghệ tự động hóa sản xuất, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ robot. Tình trạng mất việc làm sẽ ảnh hưởng nhiều đến một vài quốc gia hơn, so với các quốc gia khác. Những công việc có tính chất lặp đi lặp lại, đòi hỏi trình độ tay nghề thấp (như công nhân lắp ráp dây chuyền) sẽ có nguy cơ bị đào thải cao nhất. Đồng thời, những công việc trong ngành dịch vụ (như dịch vụ thuê ngoài) cũng ngày càng bị đe dọa nhiều hơn.

Với vai trò như một phương án giải quyết kịp thời, việc tăng tính lưu động của lao động tay nghề thấp sẽ góp phần làm giảm nạn thất nghiệp ở những quốc gia phái cử ( nước có người di cư ra đi để tạo lập cuộc sống ở nước ngoài) và duy trì tốc độ tăng trưởng tại các quốc gia tiếp nhận (nước đồng ý hằng năm tiếp nhận một lượng nhất định người di cư hay tị nạn), đồng thời giúp chống lại bất bình đẳng kinh tế từ bên trong một quốc gia và giữa các quốc gia với nhau.

Giữa giai đoạn này, các ngành công nghiệp mới sẽ phát triển, dẫn đến lao động cũng sẽ cần những kỹ năng mới. Do đó, cần ngay lập tức đầu tư vào nguồn nhân lực. Không chỉ dừng lại ở năng lực kỹ thuật, hiện tại những kỹ năng cần thiết đã mở rộng hơn trước, bao gồm cả những kỹ năng sáng tạo trong giải quyết vấn đề. Hơn nữa, tốc độ phát triển nhanh chóng đòi hỏi chúng ta phải đào tạo cả những lao động đã trưởng thành, đồng thời thiết lập các quá trình rèn luyện và học tập mang tính lâu dài, không đơn giản chỉ là hoạt động giáo dục đầu đời như trước. Thêm vào đó, các hiệp ước công nhận lẫn nhau cần mở rộng để có thể bao hàm những ngành nghề mới, trong khi tiếp tục thúc đẩy tính hợp lý và đơn giản hóa thủ tục visa việc làm.

Hội nhập các doanh nghiệp MSMEs vào chuỗi giá trị toàn cầu

Như đã được nhấn mạnh trong bài báo cáo, một trong những cơ hội quan trọng nhất của 4IR chính là việc khai thác tiềm năng của “các công nghệ đột phá”, nhằm hỗ trợ cho các doanh nghiệp MSMEs. Hơn 90% số doanh nghiệp trong khu vực ASEAN là các MSME, và họ tạo ra phần lớn việc làm cho người lao động tại các quốc gia thành viên.

Các doanh nghiệp MSMEs thường bị hạn chế về khả năng tiếp cận đến các dịch vụ tài chính. Công nghệ Blockchain có thế giúp củng cố tính bảo mật cho lĩnh vực giao dịch tài chính xuyên biên giới và lĩnh vực logistics, tại những quốc gia có ngành dịch vụ tương đối kém phát triển. Công nghệ này có tiềm năng mang lại lợi ích cho những doanh nghiệp nhỏ nhất tại những quốc gia nghèo nhất của ASEAN.

Ngoài ra, sự nổi lên của các thị trường trực tuyến cũng cung cấp những nền tảng cho phép các MSME có thể tiếp cận đến các thị trường trong khu vực và trên toàn cầu.

Vì vậy, cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo cho tổ chức ASEAN cơ hội để đạt được mục tiêu của mình, bằng cách hội nhập các MSMEs vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhưng đồng thời, cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng mang đến cho ASEAN một thách thức trong việc đầu tư vào nguồn nhân lực để tiếp tục thương mại và thu hút đầu tư, cũng như để khởi động các nền kinh tế định hướng đổi mới. Từ những tác động không đồng đều của các ngành công nghiệp mới trong khu vực, chúng ta cần phải xác định rằng thúc đẩy tăng trưởng toàn diện chính là yếu tố quan trọng nhất trong việc củng cố hòa bình khu vực. Bên cạnh đó, sự bất bình đẳng ngày càng tăng trong nền kinh tế có thể gây ra những bất ổn cho xã hội và hệ thống chính trị.

Nắm bắt những cơ hội tích cực từ cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, “tăng trưởng toàn diện và đổi mới” sẽ là một nhiệm vụ thiết yếu trong chặng đường đảm bảo 50 năm hòa bình tiếp theo của ASEAN

Nguồn: phnompenhpost.com/TH

Từ khóa: ASEAN, công nghiệp 4.0, việc làm, hòa bình, MSME