Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

VOA Campuchia đã có bài phỏng vấn ông Marc Mealy – phó chủ tịch chính sách của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ – ASEAN, nhân kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ Hoa Kỳ - ASEAN

VOA: Năm nay là dịp kỷ niệm 50 năm thành lập ASEAN. Theo ông, khu vực đang đối phó ra sao với vấn đề an ninh khu vực và thương mại?

Mealy: Về khía cạnh thương mại, tôi cho rằng ASEAN đã đạt được kết quả tích cực: 10 quốc gia ở các cấp độ phát triển khác nhau đã cùng nhau lập thành trung tâm kinh tế số một của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nếu tính gộp 10 quốc gia lại, dân số trong khu vực lên đến hơn 600 triệu người, GDP hơn 2,5 nghìn tỷ USD và tốc độ tăng trưởng trung bình trong khu vực nằm trong khoảng 4 – 5%/năm. Vì vậy, tôi nghĩ đó là tập hợp các chỉ số kinh tế ấn tượng mà khối ASEAN có thể cảm thấy tự hào khi tổ chức bước sang năm thứ 50 năm.

Còn với vấn đề an ninh, đó là mục đích chính ban đầu mà các nước mong muốn khi thành lập ASEAN: mục đích của ASEAN là để thực sự phát triển một cộng đồng đề cao an ninh, ngăn chặn mâu thuẫn giữa các quốc gia và các yếu tố tương tự vào thời điểm 50 năm trước. Một lần nữa, thành công của khu vực, theo tôi nghĩ, là cực kỳ tích cực. Từ khi thành lập đến nay, ASEAN đã không để xảy ra bất kỳ trận chiến lớn nào giữa các nước thành viên trong khu vực. Vẫn đang còn các thách thức về an ninh trong nội bộ từng nước. Vẫn còn các nước lập luận rằng, ASEAN chưa có sẵn một cơ chế mang tầm khu vực để có thể giải quyết các vấn đề an ninh đầy thách thức ở các nước thành viên. Vì vậy, tôi cho rằng, ASEAN còn nhiều việc phải làm liên quan đến vấn đề an ninh trong 50 năm tiếp theo.

VOA: Về phía Mỹ, năm nay cũng vừa tròn 40 năm đánh dấu quan hệ ngoại giao ASEAN – Mỹ. Theo ông, Mỹ đã đạt được những lợi ích gì từ mối quan hệ trong khu vực?

Mealy: Đây là một câu hỏi rất hay. Khi nói về thương mại toàn cầu, rất nhiều người thường ngạc nhiên khi biết rằng khối ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ 5 của Mỹ. Trong năm 2016 – 2017, kim ngạch thương mại hai chiều của Mỹ với 10 quốc gia Đông Nam Á đã vượt 200 tỷ USD mỗi năm.

Một nét nổi bật nữa là, có khoảng 21 trong tổng số 50 bang của Mỹ có kim ngạch xuất khẩu vào ASEAN trên 1 tỷ USD mỗi năm. Các bang như California thậm chí còn xuất khẩu từ 13 – 14 tỷ USD vào các nước Đông Nam Á. Còn bang Florida, con số này vào khoảng 1.3 – 1.5 tỷ USD. Xuất khẩu vào ASEAN đã giúp tạo ra nhiều công ăn việc làm và các hoạt động kinh tế ở các bang này. Quan hệ Hoa Kỳ - ASEAN luôn bao gồm một lượng lớn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các quốc gia thành viên ASEAN, nhưng trong vài năm trở lại đây, nước Mỹ thậm chí còn bắt đầu chứng kiến dòng vốn FDI ngày một chảy nhiều hơn vào Mỹ từ các quốc gia Đông Nam Á. Vì vậy, nhân kỷ niệm 40 năm quan hệ hai khối, chúng tôi kỳ vọng rằng, xu hướng này vẫn còn tiếp diễn trong 40 năm tiếp đến, khi chúng tôi không chỉ được chứng kiến các khoản đầu tư của Mỹ vào Đông Nam Á mà còn sẽ được chứng kiến sự giă tăng dòng vốn FDI từ ASEAN vào Mỹ.

Thâm hụt thương mại giữa Hoa Kỳ và ASEAN

VOA: Với tất cả các mặt tốt đẹp mà ông đã đề cập, Hoa Kỳ vẫn đang thâm hụt thương mại với khối. Các số liệu mới nhất tôi có được, Hoa Kỳ đã xuất khẩu vào ASEAN khoảng 100 tỷ USD và ASEAN xuất khẩu ngược lại cho Hoa Kỳ là 140 tỷ USD. Mỹ sẽ đối phó với vấn đề này như thế nào thưa ông?

Mealy: Đây cũng là một câu hỏi hay. Tôi cho rằng, hiện nay chúng ta đang ở vào một giai đoạn thú vị. Về mặt lịch sử, thâm hụt thương mại không được xem như là một vấn đề thực sự hay thử thách gì cả, bởi vì, hiện tượng thâm hụt chủ yếu nói lên rằng, nhiều vốn hơn đang chảy vào Mỹ, mà trong thuật ngữ tài chính gọi đó là thâm hụt. Nhưng như mọi người đã biết, trong bối cảnh hiện tại, thâm hụt thương mại lại trở thành một mục tiêu ưu tiên của chính quyền mới của Mỹ. Chúng tôi sẽ đề xuất rằng, cách tốt nhất để giảm thâm hụt cho Mỹ trong quan hệ với các nước ASEAN, là mở rộng thương mại – thông qua các chính sách hoặc sáng kiến – bởi vì chúng tôi tin tưởng nỗ lực mở rộng thương mại sẽ là một cách hay để giảm thâm hụt thật sự trong quan hệ thương mại. Và biện pháp thứ hai, đó là tiếp tục xác định các khúc mắc mà một số hàng hóa và dịch vụ của Mỹ phải đối mặt khi xuất khẩu vào thị trường ASEAN. Đó cũng sẽ là một phần quan trọng trong quan hệ hai nước, khi chúng ta cùng tìm cách để tháo gỡ khó khăn và các vướng mắc có thể làm giảm hay thậm chí chặn đứng hoạt động xuất khẩu một số mặt hàng từ Mỹ vào ASEAN. Đó cũng là một cách để giảm thâm hụt thương mại trong quan hệ tổng thể.

VOA: Tổng thống Trump sẽ sớm có chuyến thăm đầu tiên đến khu vực và sẽ dự Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN – Hoa Kỳ. Ông có kỳ vọng ngài Tổng thống sẽ giải quyết những vấn đề trên? Hay ông kỳ vọng ngài Tổng thống sẽ đặt trọng tâm vào vấn đề gì khi đến thăm ASEAN?

Mealy: Tôi nghĩ rằng, Tổng thống có khả năng sẽ tập trung nhiều nhất vào lợi ích kinh tế của Mỹ giữa một loạt các lĩnh vực như an ninh, thương mại và đầu tư. Ngoài ra, chương trình của Mỹ có thể còn bao gồm những thách thức khác ở cấp độ quốc tế. Chúng tôi không kỳ vọng vào các tuyên bố mới về vấn đề kinh tế, chẳng hạn như về các Hiệp định thương mại tự do. Còn về mặt an ninh, Hoa Kỳ đã chưa có được mối quan hệ chặt chẽ với một số nước ASEAN, vì vậy có lẽ Hoa Kỳ sẽ tận dụng cơ hội này để mở rộng thêm các mối quan hệ, để bổ sung thêm vào các nỗ lực nhằm giải quyết mối lo ngại về an ninh với Bắc Triều Tiên, hay tự do ở khu vực Biển Đông. Tôi nghĩ đây sẽ là các chủ đề thú vị để theo dõi khi các cuộc gặp diễn ra vào những ngày tới.

VOA: Các lập luận phản đối Hoa Kỳ gần đã có dấu hiệu gia tăng trong khu vực. Chúng tôi đã nghe từ Tổng thống Philippines, và trước đó nữa là từ Thủ tướng Campuchia. Vì vậy, liệu đây có phải là vấn đề quan ngại cho doanh nghiệp Mỹ khi đầu tư vào khu vực?

Mealy: Trong quan hệ song phương ở cấp độ chính phủ, rất bình thường khi tình hình quan hệ lúc lên lúc xuống, đặc biệt khi có sự thay đổi trong thành phần chính phủ, và đi kèm với sự thay đổi trong chính sách. Tôi cho rằng, chỉ xét riêng về kinh tế, quan hệ giữa Mỹ với các quốc gia ASEAN vẫn khá là ổn định, mặc dù quan hệ ngoại giao song phương có thể “nóng, lạnh tạm thời” nguyên nhân do thay đổi trong thành phần chính phủ hoặc thay đổi về chính sách. Từ trước đến nay, chúng tôi không thấy có sự thay đổi nào trong quan hệ kinh tế giữa các quốc gia ASEAN với doanh nghiệp Mỹ, thậm chí cho dù có sự thay đổi trong quan hệ ngoại giao ở cấp độ chính phủ.

Môi trường kinh doanh của ASEAN cần cải thiện gì?

VOA: Theo ông, ASEAN nên làm gì để trở thành môi trường thân thiện cho kinh doanh hơn, không chỉ cho doanh nghiệp Mỹ mà với tất cả doanh nghiệp?

Mealy: Khi ASEAN kỷ niệm 50 năm, ASEAN vẫn đang tiếp tục cố gắng hướng đến hình thành Cộng động Kinh tế ASEAN (AEC), và tôi cho rằng quá trình đó thật sự là một sáng kiến và tầm nhìn cơ bản của 10 nước. Thực tế là ASEAN vẫn phải nỗ lực hơn nữa để tạo ra một thị trường chung thực sự, thuận lợi hơn cho không chỉ doanh nghiệp nước ngoài, mà còn cho doanh nghiệp trong khu vực, bất kể quy mô nào, trong quá trình vận chuyển hàng hóa và dịch vụ xuyên biên giới đến bất kỳ đâu. Vì vậy, cần nỗ lực cải thiện thủ tục hải quan giữa các quốc gia ASEAN theo hướng đơn giản và hiệu quả hơn.

Về vấn đề vận chuyển, các nước cũng cần nỗ lực để biến các tiêu chuẩn và quy định về vận chuyển hàng hóa giữa các nước bằng xe tải vào xe lửa được tiêu chuẩn hóa và hài hòa hóa giữa tất cả 10 quốc gia thành viên, nhờ đó, sẽ giảm được chi phí thực hiện hoạt động quốc tế trong khu vực. CASEAN cũng cần nỗ lực tạo ra một bộ quy định và quy tắc hài hóa hơn cho hàng hóa nông nghiệp (nông sản và hàng hóa chế biến). Đó là tất cả các vấn đề mà ASEAN phải tiếp tục làm việc để khu vực có thể đạt được toàn dụng nền kinh tế.

Và cuối cùng, tôi cũng muốn khuyến nghị một lĩnh vực rất quan trọng khác mà ASEAN nên có bước tiến thực sự, đó chính là ASEAN phải chủ động đảm bảo rằng các quốc gia kém phát triển hơn trong khối, như Campuchia, Lào và Myanmar được tham gia đầy đủ và thực sự hưởng lợi từ Cộng động kinh tế ASEAN. Nói cách khác, lợi ích từ hội nhập kinh tế khu vực phải được phân bổ trực tiếp hơn cho các quốc gia kém phát triển trong khối, chứ không phải là các quốc gia phát triển hơn. Nếu có thể làm được điều đó, tôi nghĩ ASEAN sẽ thật sự thành công trong 10 – 15 năm tiếp theo và trở thành cộng động kinh tế dẫn đầu châu Á. Còn nếu không, tôi nghĩ ASEAN sẽ có nguy cơ dẫm vào vết xe đổ của các nước EU khi các nước này hình thành liên minh kinh tế. Lúc các quốc gia châu Âu hợp lại với nhau, lợi ích của việc thành lập liên minh lại dành phần nhiều cho các quốc gia phát triển hơn, như Đức, Anh và Pháp, và thực sự không phân bổ đủ cho các nước kém phát triển hơn như Hy Lạp. Tôi cho rằng, đây rốt cuộc lại là một trong các yếu điểm của EU. Vì vậy, ASEAN có lợi thế hơn khi rút ra bài học từ các nước khác trên con đường theo đuổi tầm nhìn riêng độc nhất của khối – hình thành Cộng đồng kinh tế ASEAN trong 50 năm tới.

Nguồn: VOA Campuchia – TQ

Từ khóa: Hoa Kỳ, ASEAN, 50 năm ASEAN, 40 năm Hoa Kỳ - ASEAN, kinh tế, an ninh, AEC