Chính sách đầu tư: Vẫn còn nhiều việc phải làm trong AANZFTA

dautu "Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm về chính sách đầu tư" là quan điểm của hầu hết các chuyên gia nêu lên tại buổi hội thảo về "Chính sách đầu tư" do Cục đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp cùng Chương trình hợp tác kinh tế (EWCP) Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA )tổ chức tại TP. HCM vừa qua.

Theo ông Richard McClellan, đại diện cấp cao của Văn phòng Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, Việt Nam đã thành công trong việc thu hút FDI và đang chuẩn bị để chuyển sang cấp độ tiếp theo. Việt Nam đã chiếm được cảm tình của các nhà đầu tư, thu hút FDI lũy kế đến nay khoảng 238 tỷ USD, các doanh nghiêp FDI tạo ra hơn 20% việc làm và sản lượng, mang đến 50-60% doanh thu xuất khẩu và 40-50% nhập khẩu. Xa hơn, Chính phủ Việt Nam đã có một động thái rõ ràng trong việc nâng cao chất lượng của vốn FDI. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp FDI phải tham gia vào việc nâng cao kỹ năng và tiền lương cho người lao động, phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Chính phủ đã ban hành một chính sách về cụm công nghiệp tập trung vào việc phát triển 5 lĩnh vực trọng điểm và FDI sẽ đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển này.

Tại hội thảo các chuyên gia của Australia và New Zealand đã nêu lên lịch sử về chính sách đầu tư nước ngoài của hai nước này và vấn đề đầu tư quốc tế trong BITs, WTO, FTAs từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam.

Đàm phán ASEAN - Australia - New Zealand bắt đầu từ năm 2005 với mục tiêu kết thúc vào đầu năm 2007. Tuy nhiên, phải đến cuối năm 2008 thì quá trình đàm phán về cơ bản mới kết thúc do Australia và New Zealand đặt ra yêu cầu tự do hoá quá cao (không chỉ trong thuế quan mà còn ở các vấn đề khác: dịch vụ, sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, mua sắm chính phủ, lao động, môi trường...). Hiệp định đã được ký kết vào tháng 2/2009 nhân Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 14 tại Thái Lan.

AANZFTA là một FTA trọn gói, tất cả các Chương được đàm phán và ký kết tại cùng một thời điểm. Việc đàm phán FTA này đòi hỏi nỗ lực lớn và tổng thể của nhiều Bộ, ngành. Chương Đầu tư là một nội dung quan trọng của FTA, liên quan chặt chẽ đến nhiều Chương khác của hiệp định như Chương về Thương mại Dịch vụ, Chương về Các ngoại lệ, v..v....

Chương Đầu tư trong AANZFTA có quy mô thuộc loại lớn nhất trong các cam kết về đầu tư mà Việt Nam đã ký kết, được thiết kế bao gồm cả nội dung tự do hoá và bảo hộ đầu tư. Tuy nhiên, do những khác biệt về quan điểm giữa AANZ và ASEAN, một số nội dung tự do hoá của Chương này chưa có hiệu lực tại thời điểm ký kết mà sẽ được tiếp tục đàm phán trong vòng 5 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực. Mặc dù vậy, các cam kết khác của Chương này vẫn có độ chi tiết và mức cam kết cao, đặt ra tiêu chuẩn mới về bảo hộ đầu tư trong ASEAN. Các Hiệp định đầu tư mà ASEAN đàm phán sau khi đàm phán AANZFTA kết thúc, kể cả Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA) đều chịu ảnh hưởng sâu sắc của Chương Đầu tư trong AANZFTA.

Ngọc Thành - TTWTO

Từ khóa: Chính sách đầu tư, AANZFTA, Việt Nam, cụm công nghiệp, FDI