Tổng hợp tin tức một số hiệp định thương mại tự do trong tháng 3/2016

FTA1

Trong tháng 3/2016, quá trình đàm phán một số hiệp định thương mại tự do được thúc đẩy mạnh mẽ.

Hiệp định thương mại tự do: Mục tiêu chiến lược hay kinh tế của Australia?

Chính sách thương mại của Australia hiện đang thay đổi, đáng chú ý nhất là xu hướng theo đuổi các Hiệp định thương mại tự do (FTA). Tuy nhiên, xuất hiện lo ngại rằng xu hướng này vì mục tiêu chiến lược hơn là lợi ích kinh tế.

Trong 30 năm qua, quan hệ thương mại chính của Australia đã chuyển từ châu Âu và Mỹ sang các nước châu Á Thái Bình Dương. Kết quả là, Australia đã và đang theo đuổi các thỏa thuận thương mại với các đối tác kinh tế mới.

Hiện Australia đã ký kết 10 FTA với các nước/khu vực gồm: New Zealand, Singapore, ASEAN, Thái Lan, Chile, Malaysia, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Trung Quốc trong khi tiếp tục đàm phán cho 7 FTA khác; đa số các FTA đã ký có hiệu lực từ 15 năm trước.

Quan điểm phổ biến của công chúng lẫn truyền thông là việc ký kết các thỏa thuận thương mại dù ở cấp độ song phương, đa phương hay khu vực đều mang lại lợi ích cho tất cả các thành viên nhưng lợi ích kinh tế không phải lúc nào cũng rõ ràng.

Lợi ích kinh tế

Australia hiện đang xem xét vị thế của mình trong khuôn khổ Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) giữa 12 quốc gia châu Á Thái Bình Dương. Tuy nhiên, báo cáo gần đây của Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy TPP chỉ mang lại cho Australia mức tăng trưởng 0,7% GDP đến năm 2030.

Hiệp định thương mại tự do Australia - Mỹ (AUSFTA)có hiệu lực từ hơn 10 năm trước cũng đặt ra câu hỏi về lợi ích kinh tế đối với Australia. Với một tập hợp dữ liệu hiện có, nhiều bằng chứng cho thấy rằng thương mại giữa Australia và Mỹ thực tế đã giảm trong giai đoạn này.

Xem xét tác động kinh tế của AUSFTA, ông Shiro Armstrong – chuyên gia kinh tế Trường Chính sách công Crawford cho biết: “các hiệp định thương mại được ký kết ví dụ như AUSFTA, chủ yếu vì lý do chính trị, có thể đưa đến kết cục dưới tiềm năng kinh tế tối ưu đứng từ quan điểm của các nước thành viên lẫn không phải là thành viên”.

Khả năng cất cánh về kinh tế là thấp. Một khảo sát của Economist Intelligence Unit với 800 doanh nghiệp Australia có doanh thu từ 50 triệu đến 1 tỷ USD cho thấy, chỉ có 19% các doanh nghiệp xuất khẩu Australia tận dụng ưu đãi từ các FTA.

Một lý do khác là sự thiếu quan tâm của các doanh nghiệp đến những lợi ích kinh tế từ các các FTA - bất chấp xu hướng ngày càng có nhiều FTA được chính phủ ký kết. Ủy ban Năng suất Australia khuyến cáo chính phủ chỉ nên theo đuổi các thỏa thuận thương mại song phương hay khu vực có khả năng mang lại lợi ích kinh tế đáng kể góp phần làm giảm chi phí sản xuất thay vì theo đuổi các hiệp định tập trung cắt giảm các rào cản thương mại và đầu tư.

Quan hệ chiến lược

Trường hợp, một FTA trong đó lợi ích kinh tế còn thiếu rõ ràng thì mục đích thắt chặt quan hệ chính trị càng trở nên rõ nét, ví dụ FTA dạng này là với các đối tác chiến lược hoặc đồng minh lâu năm.

Ví dụ tại Mỹ, Chính quyền dưới thời Tổng thống Bush khởi xướng đàm phán FTA với các nước có quan hệ chiến lược hoặc có vị trí địa chính trị quan trọng với Mỹ như với Jordan, Morocco, Bahrain và Oman. Thêm vào đó là các hiệp định được ký với Australia, Chile, Singapore nhằm tăng cường quan hệ an ninh.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra với Australia. Hiệp định thương mại gần đây nhất được Australia ký kết là với Nhật Bản – đồng minh tại châu Á, và với Trung Quốc – đối tác thương mại hàng đầu. Các FTA này cũng được xem là nhằm củng cố quan hệ cả về chính trị và kinh tế.

Một phần trong sự thay đổi của Australia với các hiệp định thương mại song phương là các FTA này có thể đóng vai trò cân bằng trong các FTA cấp độ khu vực. Hiện nay, có hai thỏa thuận đa phương cạnh tranh nhau đang được đàm phán tại châu Á Thái Bình Dương gồm TPP và Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). TPP được dẫn dắt bởi Mỹ không bao gồm Trung Quốc và RCEP không bao gồm Mỹ do Trung Quốc dẫn dắt. Australia đang đàm phán cho cả 2 thỏa thuận này.

Tuy nhiên, sự tham gia của Australia trong cả hai hiệp định này nghiêng về “cân bằng” với Trung Quốc và Mỹ hơn là theo đuổi lợi ích kinh tế. Tương tự, cạnh tranh về kinh tế cũng nằm ngoài chính sách tiền tệ và tài chính quốc tế dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia phân tích khi đánh giá sự hình thành của Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng châu Á – thể chế mà Trung Quốc thúc đẩy nhằm cạnh tranh với vai trò thống trị của Mỹ tại Ngân hàng Thế giới.

Cuối cùng, sẽ là công bằng hơn khi xem xét các hiệp định thương mại tự do dưới góc độ quan hệ đối tác chiến lược. Các FTA thông thường sẽ mang lại lợi ích kinh tế tích cực bên cạnh lý do an ninh và tăng cường vị thế địa chính trị. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách không nên đánh mất mục đích ban đầu của các hiệp định thương mại tự do: công cụ để tăng cường, thúc đẩy phát triển kinh tế.

Australia-Indonesia đàm phán Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện

Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, ngày 16/3, Bộ trưởng Thương mại và Đầu tư Australia Steven Ciobo và người đồng cấp Indonsia Thomas Lembong đã tuyên bố tái khởi động chương trình đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Australia-Indonesia (IA-CEPA) sau cuộc gặp cấp bộ trưởng tại thủ đô Canberra, Australia.

IA-CEPA được cho là sẽ mở ra thời kỳ mới cho quan hệ kinh tế gần gũi hơn giữa hai nước. Các cuộc đàm phán IA-CEPA đã được bắt đầu tại thủ đô Jakarta, Indonesia hồi tháng 9/2012, với mục đích đẩy mạnh và mở rộng quan hệ hợp tác, thương mại và đầu tư giữa hai nước, đồng thời tạo nên yếu tố chủ chốt cho sự hòa nhập vào kinh tế khu vực của Australia.

Indonesia là đối tác khu vực và kinh tế quan trọng của Australia. Theo số liệu năm 2013, kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa hai nước đạt 14,9 tỷ AUD.

Indonesia là đối tác thương mại lớn thứ 12 và thị trường xuất khẩu thứ 11 của Australia. Đầu tư của Australia vào Indonesia ước tính đạt 10,9 tỷ AUD.

Khoảng hơn 400 doanh nghiệp Australia hoạt động kinh doanh tại Indonesia trong các lĩnh vực khai mỏ, nông nghiệp, xây dựng, hạ tầng, tài chính, chăm sóc sức khỏe, thực phẩm và giao thông.

Đề nghị WB hỗ trợ Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại

Chiều 15/3, tại Trụ sở Trung ương Đảng, ông Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế Trung ương đã tiếp bà Anabel Gonzales, Giám đốc Khối Cạnh tranh và Thương mại, Ngân hàng Thế giới (WB) đang ở thăm Việt Nam và bà Victoria Kwakwa, Giám đốc WB tại Việt Nam.

Tại buổi tiếp, ông Vương Đình Huệ đánh giá cao những hỗ trợ quý báu, hiệu quả của WB đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam, trong đó có việc WB hỗ trợ Việt Nam xây dựng Báo cáo Việt Nam 2035, đưa ra định hướng phát triển dài hạn cho Việt Nam tham khảo; đề nghị WB tiếp tục hỗ trợ quá trình xây dựng và triển khai hiệu quả Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2016-2020 và hội nhập quốc tế với mức độ ngày càng cao của Việt Nam.

Ông Vương Đình Huệ thông báo quyết tâm đổi mới toàn diện và các nhiệm vụ trọng tâm của Việt Nam thời gian tới, trong đó tập trung đẩy mạnh thực hiện hiệu quả ba đột phá chiến lược, tái cơ cấu nền kinh tế, cải cách doanh nghiệp nhà nước, hệ thống ngân hàng, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng phát triển toàn diện và bền vững; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, không ngừng cải thiện môi trường kinh doanh với ưu tiên nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh quốc gia, năng suất lao động, đổi mới sáng tạo để tạo làn sóng đầu tư mới.
Ông Vương Đình Huệ đề nghị WB tích cực hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm, tư vấn hỗ trợ Việt Nam tận dụng tối đa các lợi thế, hạn chế các thách thức khi tham gia các hiệp định thương mại tự do. WB phát huy vai trò điều phối và hỗ trợ Việt Nam một cách có hiệu quả trong giảm nghèo bền vững, phát triển thị trường vốn, hoàn thiện thể chế kinh tế và đối phó với các thách thức do biến đổi khí hậu, nước biển dâng; tạo điều kiện cho Việt Nam tiếp cận thuận lợi các nguồn vốn ưu đãi theo một lộ trình chuyển tiếp phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của Việt Nam.

Bà Anabel Gonzales và bà Victoria Kwakwa chúc mừng thành công của Đại hội lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam; đánh giá cao những thành tựu to lớn của Việt Nam trong phát triển kinh tế-xã hội thời gian qua, cũng như các tiềm năng phát triển và cơ hội to lớn trong quá trình Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào khu vực và quốc tế, đặc biệt là việc Việt Nam chủ động và tích cực tham gia đồng thời nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, nhất là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Bà Anabel Gonzales và bà Victoria Kwakwa bày tỏ sự ủng hộ và nhất trí cao về các chủ trương, định hướng và quyết tâm của Đảng và Chính phủ Việt Nam để giải quyết các thách thức đặt ra, đặc biệt vấn đề cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, mở rộng thương mại, coi trọng phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân, kết nối giữa các khu vực kinh tế trong nước và tham gia ngày càng hiệu quả hơn các chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà Anabel Gonzales và bà Victoria Kwakwa khẳng định WB và các tổ chức thành viên sẽ tích cực cung cấp hỗ trợ hiệu quả và cần thiết cho Việt Nam trong việc thực thi các cam kết và gia tăng lợi ích từ TPP, phát triển bền vững và đạt các mục tiêu do Đại hội lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra.

Khối thị trường chung Nam Mỹ xem xét việc đàm phán FTA với Mỹ

Ngày 14/3, Ngoại trưởng Argentina Susana Malcorra cho biết khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đang xem xét khả năng đàm phán về việc ký hiệp định thương mại tự do (FTA) với Mỹ.

Tuyên bố này được ra ít ngày trước chuyến thăm chính thức của Tổng thống Mỹ Barack Obama tới Argentina.
Trước đó, bà Malcorra cũng bác bỏ việc Argentina đàm phán về một FTA riêng với Mỹ, bởi điều này đồng nghĩa với việc Argentina không công nhận sự tồn tại của Mercosur.

Mercosur được thành lập hồi năm 1991, hiện có 5 thành viên chính thức là Brazil, Argentina, Uruguay, Venezuela và Paraguay.

Từ những năm 90 của thế kỷ trước, Mercosur và Liên minh châu Âu (EU) đã khởi động đàm phán về FTA, nhưng cho tới nay vẫn chưa có tiến triển.

Năm 2010, cuộc đàm phán này đã được khởi động lại sau 6 năm bế tắc, nhưng diễn ra rất chậm. Phía EU cho rằng đàm phán gặp khó khăn do những đòi hỏi của các nước Nam Mỹ.

Theo dự kiến, trong tháng 4 tới, EU sẽ đưa ra danh sách những mặt hàng được miễn thuế với Mercosur.
Liên quan tới quan hệ giữa Mỹ và Argentina, Ngoại trưởng Malcorra khẳng định chuyến thăm của ông Obama tới Argentina vào ngày 23-24/3 tới là dấu hiệu tích cực, góp phần củng cố hợp tác song phương, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại và đầu tư.

Đây sẽ là chuyến thăm chính thức đầu tiên của một nguyên thủ quốc gia Mỹ tới Argentina sau gần 19 năm kể từ chuyến thăm gần nhất hồi năm 1997 của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton dưới thời Tổng thống Argentina Carlos Menem (1989-1999).

Quan hệ Mỹ-Argentina đã được cải thiện nhanh chóng sau khi Tổng thống Mauricio Macri lên cầm quyền hồi tháng 12/2015.

Trước đó, mối quan hệ giữa hai nước được cho là không mấy tốt đẹp trong suốt 2 nhiệm kỳ cầm quyền của bà Cristina Fernandez, người tiền nhiệm của ông Macri.

Trong số những căng thẳng giữa hai nước có vụ kiện Buenos Aires của các nhà đầu cơ Mỹ tại tòa án New York.

EU hy vọng cuộc bầu cử tại Mỹ không ảnh hưởng đàm phán TTIP

Trong bối cảnh chính trường Mỹ đang bị cuốn vào các chiến dịch vận động tranh cử chức Tổng thống Mỹ năm 2016, ngày 9/3, Ủy viên Thương mại Liên minh châu Âu (EU) Cecilia Malmstroem cho rằng không nên để cuộc bầu cử tại nước này ảnh hưởng và làm trì trệ tiến trình đàm phán Hiệp định Đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa EU và Mỹ.

Phát biểu trong một cuộc họp về TTIP với Đại diện Thương mại Mỹ Michael Froman tại Washington, Ủy viên Malmstroem nhấn mạnh các cuộc đàm phán về hiệp định trên cần được tiếp tục với mục tiêu đạt được một thỏa thuận cuối cùng trước khi Tổng thống Mỹ Barack Obama rời nhiệm sở vào tháng 1/2017.
Theo bà Malmstroem, EU không muốn thu hẹp phạm vi đàm phán nhằm đẩy nhanh việc đạt được thỏa thuận, cho rằng việc bỏ qua một số vấn đề cụ thể có thể khiến hiệp định này thậm chí khó có thể được thông qua tại nghị viện châu Âu cũng như giành được sự ủng hộ của các nước thành viên.
Trước đó, vòng đàm phán 12 về TTIP đã diễn ra tại thủ đô Brussels của Bỉ từ ngày 22-26/2 với nhiều tiến bộ đạt được, trong đó tập trung vào hợp tác về quy chế và quy tắc thương mại toàn cầu - hai trụ cột kỹ thuật chính và phức tạp nhất trong vòng đàm phán.

Hiện cả EU và Mỹ đều đang nỗ lực đẩy nhanh việc đàm phán với hy vọng có thể hoàn tất TTIP trong năm nay, trước thời điểm Tổng thống Obama kết thúc nhiệm kỳ.

Một số ứng cử viên đang nỗ lực giành tấm vé đại diện của đảng Cộng hòa và Dân chủ ra tranh chức Tổng thống Mỹ đã lên tiếng phản đối thỏa thuận trên cùng với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – thỏa thuận đã được ký kết song chưa nhận được sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ. Các ý kiến chỉ trích cho rằng các thỏa thuận trên sẽ làm mất đi công ăn việc làm của người lao động Mỹ.
Các cuộc đàm phán về TTIP được khởi động từ tháng 7/2013, nhưng sau đó bị trì hoãn do phía châu Âu phản đối các điều khoản liên quan việc bảo vệ các nhà đầu tư mà phía Mỹ đưa ra, trong đó có Cơ chế Giải quyết tranh chấp nhà nước - nhà đầu tư.

Một số ý kiến tại châu Âu lo ngại cơ chế này sẽ thách thức các luật, đặc biệt về thực phẩm và môi trường của châu lục này. Hồi tháng 7 năm ngoái, EU đã chấp thuận việc thành lập một tòa án châu Âu mới để xem xét mọi tranh cãi nảy sinh xung quanh tất cả các hiệp định thương mại, và mở đường nối lại đàm phán về TTIP giữa EU và Mỹ sau một thời gian dài trì hoãn.

TTIP được kỳ vọng sẽ là thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới, tạo ra một thị trường khổng lồ với 850 triệu người tiêu dùng và chiếm hơn một nửa kim ngạch kinh tế toàn cầu.
Nếu được hoàn tất, hiệp định này sẽ thúc đẩy thương mại giữa EU và Mỹ lên đến 1.000 tỷ USD/năm, đồng thời tạo thêm khoảng 13 triệu việc làm.

EU và Mỹ hy vọng sẽ đạt được TTIP vào năm 2016.

Nguồn: Asem/WTO/Bloomberg…

Từ khóa : Tổng hợp, tin tức, một số, hiệp định, thương mại, tự do, tháng 3, 2016.