Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Nỗi lo sợ về “lạm phát trì trệ” đã xuất hiện khi tổng thống Donald Trump có vẻ quyết tâm áp thuế đối với hầu hết các sản phẩm nhập khẩu đến Mỹ trong khi chỉ số cho thấy các hoạt động kinh tế đang chậm lại.

Mối đe dọa kép của giá cao hơn và tăng trưởng chậm hơn gây ra cảm giác lo sợ cho người tiêu dùng, lãnh đạo các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách, chưa kể đến nhà đầu tư gần đây đã bán cổ phiếu và mua trái phiếu.

Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng tại Moody's Analytics cho biết “Theo hướng này, đó là tình trạng lạm phát trì trệ. Lạm phát cao hơn và tăng trưởng kinh tế yếu hơn là kết quả của chính sách – chính sách thuế khóa và chính sách nhập cư.”

Hiện tượng này chưa từng xảy ra kể từ khi thời kỳ đen tối của siêu lạm phát và tăng trưởng chậm lại vào những năm 1970 và đầu những năm 1980, gần đây chủ yếu là biểu hiện trong dữ liệu “mềm” như là chỉ số khảo sát tâm lý và chỉ số quản lý chuỗi cung ứng.

Theo báo cáo của Bộ Thương mại hôm thứ Sáu ngày 28-02-2025, ít nhất trong số nhà tiêu dùng mong đợi lạm phát dài hạn đang ở mức cao nhất trong gần 30 năm trong khi tâm lý chung là chứng kiến mức thấp nhất trong nhiều năm. Chi tiêu người tiêu dùng giảm trong tháng 1 ở mức cao nhất trong 4 năm gần đây, ngay cả khi thu nhập đã tăng cao.

Vào thứ Hai ngày 03-03-2025, các cuộc khảo sát của nhà quản lý mua hàng của Viện Sản xuất Cung ứng cho thấy các nhà máy hầu hết không tăng trong tháng 2-2025 trong khi đơn hàng mới giảm mạnh trong 5 năm gần đây và giá tăng cao với biên độ hàng tháng cao nhất trong hơn 1 năm.

Theo báo cáo ISM, thước đo GDPNow của Cục Dữ trữ Liên bang Atlanta về dữ liệu kinh tế liên tục giảm dự báo cho quý I tăng trưởng kinh tế xuống mức hàng năm là 2,8%. Nếu điều đó vẫn tiếp diễn, có thể đây là con số tăng trưởng âm đầu tiên của quý I-2022 và là mức tồi tệ nhất kể từ khi đóng cửa vì Covid vào đầu năm 2020.

Ông Zandi cho biết “Dự đoán lạm phát đang tăng. Mọi người lo lắng và không chắc chắn về sự tăng trưởng. Theo hướng này, chúng ta đang tiến tới tình trạng lạm phát trì trệ, nhưng chúng ta sẽ không gần tới tình trạng lạm phát trì trệ đã xảy vào những năm 70 và những năm 80 bởi vì Fed không cho phép điều đó xảy ra.”

Trên thực tế, thị trường đang định giá trong một cơ hội lớn hơn là Fed sẽ bắt đầu cắt giảm lãi suất vào tháng 6-2025 và có thể cắt bớt ¾ của 1 điểm phần trăm khỏi lãi suất cho vay chủ chốt trong năm nay như là một cách để ngăn chặn bất kỳ sự suy thoái kinh tế.

Nhưng ông Zandi nghĩ phản ứng của Fed có thể sẽ làm ngược lại – tăng lãi suất để ngăn chặn lạm phát, theo cách của cựu Chủ tịch Paul Volcker, người đã tăng lãi suất mạnh vào đầu những năm 80 và đưa nền kinh tế vào suy thoái. Ông cho biết thêm: “Nếu có vẻ như tình trạng lạm phát trì trệ đúng với tăng trưởng chậm, họ sẽ hy sinh nền kinh tế.”

Bán tháo cổ phiếu

Các yếu tố hội tụ gây ra làn sóng trên phố Wall, nơi cổ phiếu đang trong tình trạng bán tháo vào tháng 3-2025, xóa bỏ mức tăng đạt được sau khi ông Trump thắng cuộc bầu cử vào tháng 11-2024.

Mặc dù chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones lại giảm vào thứ Ba ngày 04-03-2025 và giảm khoảng 4,5% trong những ngày đầu của tháng 3-2025, nhưng việc bán ra không có vẻ như là vội vã lắm và chỉ số biến động CBOE, thước đo nổi sợ hãi thị trường, chỉ ở mức khoảng 23 vào chiều thứ ba 04-03-2025, không cao nhiều so với mức trung bình dài hạn. Thị trường đã giảm mạnh nhiều so với mức thấp nhất trong phiên giao dịch buổi chiều.

Mark Hackett, chiến lược gia thị trường trưởng tại Nationwide cho biết “Đây chắc chắn không phải lúc để hoảng loạn, Vào thời điểm này, tôi vẫn tin đây thực sự là một kỳ vọng lành mạnh.”

Tuy nhiên, không chỉ có cổ phiếu mới có dấu hiệu sợ hãi.

Lợi suất trái phiếu kho bạc đã giảm mạnh vào những ngày gần đây sau khi tăng vọt kể từ tháng 9-2024. Lợi suất trái phiếu chuẩn kỳ hạn 10 năm đã giảm khoảng 4,2%, giảm khoảng một nửa điểm phần trăm so với mức đỉnh vào tháng 1-2025 và dưới trái phiếu chuẩn kỳ hạn 3 tháng, một chỉ báo suy thoái đáng tin cậy từ Thế chiến thứ II gọi là một đường cong lợi suất đảo ngược. Lợi suất dịch chuyển ngược lại so với giá, cho nên lợi suất giảm cho thấy nhu cầu đầu tư đối với chứng khoán có thu nhập cố định lớn hơn.

Ông Hackett cho biết ông lo lắng về một “vòng luẩn quẩn” của hoạt động được tạo ra bởi chỉ số tâm lý bất ổn có trở thành một cuộc khủng hoảng toàn diện. Nhà kinh tế học và giám đốc điều hành kinh doanh thấy mức thuế sẽ ảnh hưởng đến giá thực phẩm, xe, điện và nhiều sản phẩm khác.

Ông cho biết “Lạm phát trì trệ chắc chắn là điều cần phải chú ý ngay bây giờ, nhiều hơn so với trước đây. Chúng ta phải theo dõi. Đây là một sự sụp đổ về tâm lý và sự thay đổi như thế trong cách mọi người đang xem xét mọi thứ và mức độ của cảm xúc hiện đang tăng cao đến mức sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến hành vi.”

Nhà Trắng nhìn thấy ‘nước Mỹ vĩ đại nhất’

Về phần họ, các viên chức nhà trắng cho rằng nỗi đau ngắn hạn sẽ bị lu mờ bởi lợi ích lâu dài thuế mang lại. Ông Trump đã ca ngợi thuế như là một cách tạo ra cơ sở sản xuất mạnh hơn ở Mỹ, vốn chủ yếu là nền kinh tế dựa trên dịch vụ.

Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn của CNBC vào thứ Ba ngày 04-03-2025 “có thể những biến động về giá trong ngắn hạn. Nhưng về lâu dài, mọi thứ sẽ hoàn toàn khác.” Kỳ vọng lạm phát dựa vào thị trường phù hợp với tâm lý. Một số liệu đo lường chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu kho bạc danh nghĩa kỳ hạn 5 năm so với lạm phát là mức thấp nhất trong 2 năm gần đây.

Ông Lutnick cho biết thêm“Đây sẽ là nước Mỹ vĩ đại nhất. Chúng tôi sẽ có ngân sách cân đối. Lãi suất sẽ giảm mạnh, ý của tôi là giảm 100 điểm cơ bản, 150 điểm cơ bản thấp hơn. Tổng thống sẽ thực hiện tất cả những điều đó và thúc đẩy sản xuất ở đây.”

Tương tự như vậy, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói trên tờ Fox News “sẽ có một giai đoạn chuyển tiếp” và cho biết chính quyền tập trung vào Main Street hơn phố Wall.

Ông cho biết “Phố Wall làm rất tốt. Phố Wall có thể tiếp tục hoạt động tốt, nhưng chúng tôi phải tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng, chúng tôi sẽ cân đối lại nền kinh tế, chúng tôi sẽ mang công việc sản xuất về quê nhà.”

Những manh mối quan trọng đối với nền kinh tế sẽ đến từ báo cáo bảng lương phi nông nghiệp của thứ Sáu. Nếu số lượng việc làm tốt, điều này có thể tăng cường quan điểm cho thấy dữ liệu cứng vẫn vững chắc ngay cả khi tâm lý giao động.

Nhưng nếu báo cáo cho thấy thị trường lao động đang yếu trong khi tiền lương vẫn giữ mức cao hơn thì điều đó có thể làm tăng thêm quan ngại về tình trạng lạm phát trì trệ

Hackett, chiến lược gia của Nationwide cho biết “Chúng tôi phải quan sát. Có khả năng là thuật ngữ lạm phát trì trệ chỉ riêng nó, khi nói về điều đó, có thể biểu hiện một vài điều về lạm phát trì trệ, tôi không thuộc phe-chúng tôi-đang-ở-thời kỳ-lạm phát trì trệ, nhưng đó là kịch bản thảm họa.”

Nguồn: CNBC

Từ khóa: thuế, lạm phát, Fed