Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Không giống như các bản ghi nhớ thương mại trước đây của Hoa Kỳ, biện pháp đề xuất nhằm hạn chế sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực hàng hải, logistics và đóng tàu có nhiều điểm khác biệt. Các biện pháp này có thể dẫn đến việc tăng chi phí cập cảng hoặc gây ra những gián đoạn trong chuỗi cung ứng, tác động trực tiếp đến các nhà nhập khẩu, xuất khẩu và người tiêu dùng Hoa Kỳ.

Mục tiêu mới: hạn chế sự thống trị của Trung Quốc trong ngành vận tải biện

Dường như mỗi cuối tuần đều xuất hiện các cuộc điều tra và hành động mới từ Hoa Kỳ. Ngày 21 tháng 2, hai bản ghi nhớ đã được công bố: một tập trung vào chính sách đầu tư của Hoa Kỳ và bản còn lại đề cập đến quyền tài phán ngoài lãnh thổ của các chính phủ nước ngoài đối với doanh nghiệp Hoa Kỳ, bao gồm các loại thuế dịch vụ kỹ thuật số (DST) do các quốc gia như Pháp, Áo, Ý, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Vương quốc Anh và Canada áp dụng.

Chính quyền Hoa Kỳ có thể áp đặt các mức thuế quan để đáp trả những phát hiện này, các chi tiết cụ thể sẽ được công bố trong các báo cáo dự kiến vào ngày 1 tháng 4. Tuy nhiên, có một cuộc điều tra đang gây sự chú ý: các biện pháp được đề xuất nhắm vào sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực hàng hải và đóng tàu, cũng được công bố vào ngày 21 tháng 2, có thể dẫn đến các khoản phạt đáng kể và những hạn chế chưa từng có đối với ngành vận tải hàng hải.

Mặc dù 'Đạo luật Jones' (1920), quy định việc sử dụng tàu đóng Hoa Kỳ cho các tuyến vận chuyển trực tiếp giữa các cảng của Hoa Kỳ, đã được biết đến rộng rãi, nhưng cuộc điều tra mới này lại lại tập trung vào một khía cạnh khác, xuất phát từ thực trạng châu Á đang chiếm ưu thế trong ngành này.

Đề xuất các loại phí và hạn chế nhằm kiềm hãm sự thống trị của Trung Quốc trong các lĩnh vực hàng hải, logistics và đóng tàu

Trong cuộc điều tra do chính quyền Biden thực hiện, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) hiện đang thu thập ý kiến công chúng cho đến ngày 24 tháng 3. Sau đó, kết quả điều tra sẽ được trình lên Tổng thống để quyết định các biện pháp tiếp theo. Cuộc điều tra này được khởi xướng vào tháng 4 năm 2024 sau khi nhận được đơn kiến nghị từ một số công đoàn lao động, trong đó nhấn mạnh nỗ lực của Trung Quốc nhằm chi phối các lĩnh vực hàng hải, logistics và đóng tàu.

Theo kết quả điều tra của USTR, thị phần của Trung Quốc trong ngành đóng tàu đã tăng từ dưới 5% vào năm 1999 lên hơn 50% vào năm 2023. Ngoài ra, tính đến tháng 1 năm 2024, Trung Quốc sở hữu hơn 19% đội tàu thương mại toàn cầu, kiểm soát 95% sản lượng container vận chuyển và 86% nguồn cung khung gầm liên phương thức trên thế giới. Sự thống trị này của Trung Quốc có thể đẩy các doanh nghiệp nước ngoài ra khỏi thị trường, làm suy giảm cạnh tranh và tạo ra sự phụ thuộc. Do đó, USTR đề xuất áp dụng các mức phí và hạn chế đối với các dịch vụ vận tải biển.

Các mức phí đề xuất:

• Lên đến 1 triệu USD mỗi tàu đối với các nhà khai thác vận tải biển Trung Quốc khi cập cảng Hoa Kỳ, hoặc lên đến 1.000 USD trên mỗi tấn trọng tải ròng của tàu.
• Mức phí được tính dựa trên tỷ lệ tàu đóng tại Trung Quốc trong đội tàu, dao động từ 500.000 USD đến 1,5 triệu USD cho mỗi lần cập cảng.
• Phí bổ sung cho các nhà khai thác có đơn đặt hàng tàu từ Trung Quốc tính theo tỷ lệ tàu được đặt đóng tại các xưởng đóng tàu Trung Quốc, dao động từ 500.000 USD đến 1 triệu USD cho mỗi lần cập cảng.
• Hoàn phí lên đén 1 triệu USD mỗi lần cập cảng cho các nhà khai thác sử dụng tàu được đóng tại Hoa Kỳ.

Các hạn chế đối với dịch vụ hàn hải:

• Tỷ lệ hàng hóa của Hoa Kỳ bắt buộc phải được vận chuyển trên tàu treo cờ Hoa Kỳ sẽ tăng dần, bắt đầu từ 1% và đạt 15% trong bảy năm.
• Hàng hóa xuất khẩu của Hoa Kỳ phải đucợ vận chuyển trên tàu treo cờ Hoa Kỳ và do Hoa Kỳ đóng, ngoại trừ trường hợp các nhà cung cấp dịch vụ vận tải biển chứng minh rằng ít nhất 20% hàng hóa Hoa Kỳ mỗi năm sẽ được vận chuyển trên tàu treo cờ Hoa Kỳ và do Hoa Kỳ đóng.

Chính phủ Hoa Kỳ cũng có thể khởi động các cuộc đàm phán với các đồng minh nhằm đối phó với các chính sách của Trung Quốc và giảm sự phụ thuộc vào nước này trong các lĩnh vực hàng hải, logistics và đóng tàu.

Theo quan điểm của chúng tôi: Các nhà nhập khẩu Mỹ sẽ chịu tác động lớn nhất từ các mức phí mới áp dụng cho hãng vận tải và tàu Trung Quốc

Theo Linerlytica, khoảng 17% số tàu container cập cảng Hoa Kỳ được đóng tại Trung Quốc, nhưng tỷ lệ này có thể cao hơn đối với các tàu chở container siêu lớn phục vụ tuyến vận tải xuyên Thái Bình Dương. Các biện pháp đề xuất khiến hãng vận tải container lớn của Trung Quốc là Cosco gần như không thể cập cảng Hoa Kỳ (hầu hết các hãng vận tải container lớn đều có trụ sở tại châu Á hoặc châu Âu).

Điều này đồng nghĩa một phần đáng kể hàng nhập khẩu vào Hoa Kỳ qua đường biển sẽ chịu các mức phạt lớn, khi đó các chi phí bổ sung này nhiều khả năng sẽ được chuyển từ hãng vận tải sang các bên giao nhận hàng hóa và cuối cùng là các nhà nhập khẩu và xuất khẩu. Bên cạnh đó, nếu xem xét danh mục đặt hàng tàu mới có hiệu suất cao hơn, thì hơn 60% số tàu mới được đặt đóng tại các xưởng tàu Trung Quốc. Điều này cho thấy sự thống trị của Trung Quốc trong ngành đóng tàu sẽ còn tiếp tục gia tăng trong những năm tới.

Các nhà máy đóng tàu Trung Quốc sẽ cung cấp phần lớn tàu thương mại mới trong tương lai gần

Việc các mức phí được áp dụng đối với tàu đóng tại Trung Quốc trong bất kỳ đội tàu nào cập cảng Hoa Kỳ, tỷ lệ hàng hóa bị ảnh hưởng có thể còn cao hơn và hạn chế cơ hội điều hướng lại tuyến vận tải. Điều này có thể dẫn những bất cập lớn đối với ngành vận tải biển và làm tăng giá cước và chi phí đối với doanh nghiệp giao nhận hàng hóa.

Ngành công nghiệp đóng tàu Hoa Kỳ còn khoảng cách lớn và chưa sẵn sàng đảm nhận vai trò dẫn đầu

Chỉ khoảng 4% tổng số tàu thương mại toàn cầu được đóng tại Hoa Kỳ, chủ yếu là tàu có kích thước nhỏ và tuổi đời cao. Trong tổng số 5.600 tàu được đặt hàng trên toàn cầu, chỉ một số rất ít được đặt tại các xưởng đóng tàu của Hoa Kỳ. Ngành đóng tàu của Hoa Kỳ hiện không có đủ năng lực để đóng thế hệ tàu container lớn, tàu chở dầu hoặc tàu chở hàng rời mới. Ngoài ra, điều này sẽ làm tăng đáng kể chi phí đóng mới và tạo ra thách thức lớn trong việc tuyển dụng nhân lực cần thiết. Mặc dù việc tăng số lượng tàu hoạt động dưới cờ Hoa Kỳ có thể là một mục tiêu hợp lý, nhưng điều này gắn chặt với yếu tố pháp lý và đòi hỏi một cách tiếp cận khác.

Ngành đóng tàu Trung Quốc có thể bị ảnh hưởng nếu khách hàng chuyển sang nhà cung cấp khác

Ở thời điểm hiện tại, vẫn còn quá sớm để đánh giá tác động đối với ngành đóng tàu của Trung Quốc do mức độ bất định cao trong việc thực thi kế hoạch này. Như đã thấy trong giai đoạn đầu của chính quyền Trump, những biện pháp có thể sử dụng như đòn bẩy đàm phán thay vì thực sự được triển khai.

Chỉ riêng mối đe dọa về khoản tiền từ Hoa Kỳ khó có thể gây gián đoạn ngành công nghiệp đóng tàu của Trung Quốc, do nước này có lợi thế về chi phí sản xuất thấp và nhu cầu nội địa mạnh mẽ.

Tuy nhiên, chính sách này kiềm hãm một trong những lĩnh vực tăng trưởng xuất khẩu đầy tiềm năng của Trung Quốc. Năm 2024, xuất khẩu tàu biển của Trung Quốc tăng vọt 56,6% so với cùng kỳ năm trước, đạt 43,4 tỷ USD, trở thành một trong những nhóm hàng xuất khẩu tăng trưởng nhanh nhất. Nếu khách hàng chuyển hướng khỏi các nhà đóng tàu Trung Quốc để tránh rủi ro, tốc độ tăng trưởng này có thể bị ảnh hưởng, giáng thêm một đòn vào xuất khẩu của Trung Quốc. Nhu cầu này nhiều khả năng sẽ được chuyển hướng sang các nền kinh tế châu Á khác như Hàn Quốc và Nhật Bản, thay vì Hoa Kỳ.

Nhìn chung, mặc dù ngành công nghiệp đóng tàu của Trung Quốc đang tăng trưởng, nhưng đây không phải là ngành đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế. Năm 2024, xuất khẩu tàu biển chỉ chiếm khoảng 1,2% tổng kim ngạch xuất khẩu và khoảng 0,2% GDP.

Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và niềm tin nhà đầu tư suy giảm trước các yêu cầu ngày càng mở rộng

Với các biện pháp được chính quyền Trump đề xuất, chính sách “Hoa Kỳ trên hết” không chỉ giới hạn trong lĩnh vực thương mại mà còn mở rộng sang đầu tư, công nghệ, cũng như các doanh nghiệp ngoài nước và trong nước có liên quan đến doanh nghiệp do Trung Quốc vận hành. Điều này gia tăng nguy cơ về một cuộc chiến thương mại mới: khi các biện pháp trừng phạt không chỉ nhắm vào các hoạt động thương mại hàng hóa mà còn mở rộng các hạn chế sang mọi lĩnh vực.

Hiệu ứng lan tỏa sẽ tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu, niềm tin của nhà đầu tư và quan hệ quốc tế, tạo ra nhiều bất ổn hơn trong tương lai, khi các doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng thiếu ổn định trong chuỗi cung ứng, nguy cơ gián đoạn mới và chi phí gia tăng.

Nguồn: Think

Từ khóa: chiến tranh thương mại, Hoa Kỳ - Trung Quốc, vận tải biển, Trump, gián đoạn chuỗi cung ứng