Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thập niên 2020 đã là một giai đoạn ảm đạm. Năm năm trước, khi những báo cáo đầu tiên xuất hiện về một loại virus mới bắt nguồn từ thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, khó ai có thể tưởng tượng rằng Covid-19 sẽ gây ra tác động tàn phá đến như vậy. Thế nhưng, chỉ trong vài tháng, Vương quốc Anh đã phải phong tỏa, nền kinh tế toàn cầu bị siết chặt, dòng chảy thương mại cạn kiệt, và các chính phủ đã phải chi tiêu không giới hạn để ngăn chặn các cuộc suy thoái sâu trở nên thậm chí còn tồi tệ hơn.

Một cuộc Đại Suy Thoái thứ hai đã được tránh, nhưng nửa thập kỷ sau, những tác động lâu dài của đại dịch vẫn còn hiện hữu. Các dự đoán rằng sự phát triển của các loại vắc xin mới chống lại virus sẽ là chất xúc tác cho một "thập niên 20 rực rỡ" mới đã không thành hiện thực. Nửa sau của thập niên này có thể sẽ tốt hơn nửa đầu – nhưng điều đó cũng không nói lên nhiều. Tin tốt là một số dấu hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện.

Các doanh nghiệp có tiền để đầu tư nếu họ quyết định làm vậy. Người tiêu dùng đã tích lũy được khoản tiết kiệm để dành trong những năm khủng hoảng mà họ sẽ dần dần chi tiêu. Nhưng đừng mong đợi năm 2025 sẽ là một năm nổi bật. Tốt nhất, đó sẽ là thời kỳ phục hồi chậm. Tệ nhất, đó sẽ là một năm suy thoái, sự chia rẽ toàn cầu và những cử tri ngày càng giận dữ.

Không có điều gì trong số này nên là bất ngờ nếu xét đến quy mô của những gián đoạn do đại dịch và hậu quả của nó gây ra. Đã có một đợt bùng nổ hoạt động kinh tế khi các biện pháp phong tỏa được gỡ bỏ, nhưng những tình trạng thiếu hụt sau đó đã dẫn đến tắc nghẽn chuỗi cung ứng và giá cả tăng cao. Áp lực lạm phát, càng trở nên trầm trọng hơn bởi cuộc xâm lược Ukraine của Nga vào năm 2022, đã buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất. Tại Anh, số lượng trẻ em không đến trường ngày càng tăng và số người không làm việc do các vấn đề về sức khỏe tâm thần là những bằng chứng rõ ràng về những tổn thương lâu dài mà Covid đã để lại.

Giá cả tăng cao và lãi suất cao hơn đã khiến các chính phủ – đặc biệt là ở các nước giàu phương Tây – trở nên không được lòng dân, và năm 2024 không phải là một năm thuận lợi cho các đảng cầm quyền. Tại Mỹ, Donald Trump đã khai thác sự bất mãn của cử tri về chi phí sinh hoạt. Ở Pháp, cử tri quay sang ủng hộ các đảng cả cánh tả lẫn cánh hữu. Tại Anh, họ chọn cách tiếp cận trung tả của Keir Starmer. Nói rằng Đảng Lao động đã có một khởi đầu không suôn sẻ là một cách nói giảm. Kỳ vọng không quá cao khi cử tri trao cho Starmer một chiến thắng vang dội với chỉ 34% phiếu bầu vào tháng 7 vừa qua, nhưng thủ tướng vẫn không đáp ứng được kỳ vọng. Những số liệu tăng trưởng chính thức mới nhất cho thấy Đảng Lao động đã biến một giai đoạn phục hồi có vẻ tương đối khá trở thành tồi tệ hơn, đẩy nền kinh tế đến bờ vực suy thoái. Quan hệ với giới doanh nghiệp đã xấu đi sau khi thuế được tăng trong ngân sách – và hệ thống y tế quốc gia (NHS) vẫn đang trong khủng hoảng.

Sự ủng hộ dành cho Đảng Lao động đã giảm mạnh, và bạn sẽ phải quay lại những năm 1970 để tìm được một thủ tướng kém được lòng dân hơn Keir Starmer chỉ trong thời gian ngắn sau một cuộc bầu cử. Một ví dụ rõ ràng hơn về "hối hận sau khi mua hàng" (buyer’s remorse) khó có thể tìm thấy. Phản ứng của chính phủ trước tất cả những điều này là vẫn còn quá sớm để đánh giá, và theo thời gian, đất nước sẽ cảm nhận được lợi ích từ những quyết định dài hạn đã được đưa ra trong sáu tháng qua. Tất cả các đảng cầm quyền đều trải qua giai đoạn không được ủng hộ ở một thời điểm nào đó: với Đảng Lao động, giai đoạn này chỉ đến sớm hơn bình thường. Đến khi các đảng lại bước vào cuộc đua giành phiếu bầu, mọi thứ sẽ khác. Công chúng, ít nhất là ở mức độ sâu thẳm nào đó, hiểu rằng các vấn đề của nước Anh đã tồn tại từ lâu và sẽ không thể giải quyết trong vòng sáu tháng.

Tuy nhiên, một trong những đặc điểm của nền chính trị ngày nay là cử tri muốn có kết quả nhanh chóng mà không phải hy sinh cá nhân. Có rất nhiều lời bàn về việc các chính trị gia sẽ làm tốt hơn nếu họ "thẳng thắn" với người dân và "nói đúng sự thật", nhưng rất ít bằng chứng cho thấy họ được khen thưởng vì điều đó. Rishi Sunak đã cố gắng thẳng thắn với cử tri khi ông nói rằng khoản nợ khổng lồ tích lũy trong các đợt phong tỏa năm 2020 và 2021 phải được thanh toán bằng cách tăng thuế, nhưng kết quả chẳng mang lại lợi ích gì cho ông.

Starmer đã sử dụng thông điệp năm mới để tuyên bố rằng Đảng Lao động sẽ tái thiết nước Anh theo cách mà họ đã làm sau năm 1945, nhưng cử tri ngày nay khó đoán hơn nhiều. Lập luận của ông rằng sự thay đổi cần có thời gian là đúng, và bất chấp những sai lầm, đã có những dấu hiệu của một cách tiếp cận mới. Dự Luật quyền lao động mới, điều chỉnh cán cân quyền lực theo hướng có lợi cho người lao động, là một ví dụ. Quyết định tăng cả thuế và chi tiêu trong ngân sách, đánh dấu xu hướng hướng tới một nhà nước lớn hơn, là một ví dụ khác. Nhưng điều đó không làm lu mờ thực tế rằng chính phủ rất cần những tin tức kinh tế tích cực trong thời gian sớm nhất. Tuy nhiên, khả năng điều này xảy ra không cao.

Bộ trưởng Tài chính, Rachel Reeves, đã chịu nhiều chỉ trích vì ngân sách tháng 10 của bà, nhưng một yếu tố quan trọng hơn trong sự chậm lại của tăng trưởng là cách tiếp cận quá thận trọng đối với lãi suất của Ngân hàng Anh. Sau khi chậm nhận ra lạm phát tăng cao vào năm 2021, giờ đây ngân hàng này đang đối mặt với nguy cơ đẩy nền kinh tế vào một cuộc suy thoái, điều này sẽ khiến Reeves khó khăn hơn trong việc cân bằng các phép tính ngân sách – và buộc bà phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa cắt giảm chi tiêu, tăng thuế hoặc tăng vay nợ. Ngân hàng cuối cùng có thể sẽ giảm lãi suất mạnh hơn, nhưng cần có thời gian để chi phí vay thấp hơn tạo ra tác động.

Triển vọng tăng trưởng có thể cải thiện đôi chút khi năm trôi qua. Nhưng ngay cả dự báo đó cũng dựa trên một số giả định đáng nghi ngờ. Đầu tiên là Donald Trump chỉ đang đe dọa về quy mô của các mức thuế mà ông dự định áp lên hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, và do đó, lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn diện là bị phóng đại. Thứ hai là các thị trường chứng khoán toàn cầu – vốn đang dễ bị tổn thương trước các tin tức tiêu cực – sẽ không sụp đổ. Thứ ba là kỷ nguyên của các cú sốc bất ngờ – đại dịch, chiến tranh, giá năng lượng tăng cao – đã qua, và nền kinh tế toàn cầu có thể mong đợi một giai đoạn ổn định.

Đảng Lao động ít nhất có thể an ủi rằng công chúng vẫn chưa tha thứ cho Đảng Bảo thủ vì những gì đã xảy ra dưới sự lãnh đạo của họ. Starmer sẽ gặp rắc rối nghiêm trọng hơn nếu cử tri cảm thấy "hối tiếc sau khi bán" (seller’s remorse) và mong muốn Sunak vẫn còn là thủ tướng. Hiện không có dấu hiệu cho thấy Kemi Badenoch nhận được nhiều sự quan tâm, nhưng nếu nền kinh tế gặp khó khăn trong năm nay, mối đe dọa thực sự đối với Đảng Lao động có thể đến từ Nigel Farage.

Nguồn: Theguardian

Từ khóa: kinh tế, tăng trưởng, phát triển