Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ gia tăng, Canada đã hợp tác với Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu (EU) để áp đặt thuế quan trừng phạt đối với xe điện (EV) của Trung Quốc. Mức thuế quan 100% đối với xe điện do Trung Quốc sản xuất, cùng với mức thuế quan 25% đối với thép và nhôm của Trung Quốc, phản ánh nỗ lực của các quốc gia trên nhằm chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trên thị trường ô tô toàn cầu.

Không chỉ là bảo vệ các nhà sản xuất trong nước; mà đây còn là sự liên kết chiến lược với các đồng minh phương Tây, cụ thể là Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu, trong việc thách thức các mặt hàng xuất khẩu giá rẻ của Trung Quốc. Động thái này minh họa cho nỗi lo lắng ngày càng tăng của phương Tây về những tiến bộ công nghệ và lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc. Ngành xe điện của Trung Quốc đã nhanh chóng trở thành đơn vị dẫn đầu về đổi mới, sản xuất ra những chiếc xe hiệu quả, giá cả phải chăng và đã đạt được sức hút đáng kể trên toàn cầu. Hoa Kỳ đã dẫn đầu trong cuộc chiến chống lại Trung Quốc vào đầu năm nay, khi nước này tăng gấp đôi thuế quan đối với xe điện của Trung Quốc lên 100%, với lý do cần bảo vệ việc làm của người Mỹ khỏi sự cạnh tranh không lành mạnh từ Trung Quốc. Liên minh Châu Âu cũng tăng thuế đối với một số mẫu xe điện của Trung Quốc lên tới 38%. Động thái của Canada củng cố nỗ lực ngăn chặn sản phẩm giá rẻ Trung Quốc tràn ngập thị trường nội địa, đe dọa các ngành công nghiệp trong nước. Các biện pháp này đại diện cho một cuộc cạnh tranh kinh tế rộng lớn hơn, nơi các ngành công nghiệp quốc gia trở thành chiến trường trong cuộc đua thuế quan, chủ nghĩa bảo hộ và các động thái địa chính trị.

Những mức thuế quan leo thang này không chỉ là rào cản kinh tế mà chúng đại diện cho nỗ lực của các cường quốc phương Tây nhằm kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc trên thị trường toàn cầu. Điều này có thể dẫn đến một cuộc chiến thương mại mới, vì Trung Quốc cũng đã áp dụng các biện pháp trả đũa. Đáp trả chiến lược tăng thuế của Canada đối với xe điện, thép và nhôm của Trung Quốc, Trung Quốc đã tiến hành cuộc điều tra chống phân biệt đối xử đầu tiên. Động thái chưa từng có được công bố hôm 03 tháng 09, báo hiệu ý định của Trung Quốc nhằm phản đối những gì họ coi là các biện pháp thương mại đơn phương và phân biệt đối xử. Một cuộc điều tra nhằm thách thức thuế quan của Canada, mà Bắc Kinh cho rằng đã được áp dụng bất chấp sự phản đối rộng rãi. Không thể bỏ qua những tác động rộng lớn hơn của cuộc điều tra này. Trung Quốc đang có kế hoạch kiện lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), khẳng định rằng hành động của Canada vi phạm các nguyên tắc quốc tế. Đồng thời, Trung Quốc đang tiến hành các cuộc điều tra chống bán phá giá đối với hạt cải dầu và các sản phẩm hóa chất của Canada, làm gia tăng thêm căng thẳng thương mại. Các hành động của Bắc Kinh phản ánh sự thất vọng với những gì họ coi là chủ nghĩa bảo hộ ngày càng gia tăng của phương Tây. Bằng cách khởi xướng cuộc điều tra này, Trung Quốc đang gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng họ sẽ ngồi yên để cho những nỗ lực làm suy yếu vị thế kinh tế của mình. Khi căng thẳng thương mại leo thang, kết quả của cuộc điều tra này -- và đơn kháng cáo lên WTO sau đó -- có thể định hình lại các mối quan hệ thương mại của Trung Quốc không chỉ với Canada mà còn với liên minh phương Tây rộng lớn hơn.

Trong một số nhóm châu Âu mô tả Trung Quốc như một “mối đe dọa chiến lược” đang rình rập đối với lục địa này, mối quan hệ của nước này với Nga đang rất được quan tâm. Tuy nhiên, lập trường gây hoang mang này lại nảy sinh những mâu thuẫn. Các quốc gia như Ấn Độ duy trì mối quan hệ thương mại chặt chẽ với Moscow mà không phải đối mặt với sự lên án tương tự, và phần lớn lợi nhuận kinh tế từ cuộc chiến tại Ukraine lại thuộc về Hoa Kỳ, khiến EU phải gánh chịu gánh nặng về chi phí gia tăng. Các cuộc điều tra chống bán phá giá gần đây của Trung Quốc -- nhắm vào các sản phẩm sữa, rượu mạnh và thịt lợn của EU -- rõ ràng là mang tính trả đũa. Đây là phản ứng trước những động thái leo thang của EU, bao gồm cả các mối đe dọa về thuế quan trừng phạt đối với xe điện Trung Quốc. Cuối cùng, châu Âu phải quyết định xem có nên đi theo sự dẫn dắt của Washington hay vạch ra một con đường thực tế hơn, thừa nhận rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc không nhất thiết phải là mối đe dọa mà là cơ hội cho sự tham gia mang tính xây dựng.

Căng thẳng thương mại leo thang giữa Trung Quốc và các nước phương Tây được các nhà sản xuất ô tô truyền thống ở châu Âu và Hoa Kỳ coi là động thái phòng thủ, những nước này ngày càng coi sự trỗi dậy của Trung Quốc trên thị trường xe điện là mối đe dọa sâu sắc. Chênh lệch thương mại giữa EU và Trung Quốc vào năm 2023 càng làm nổi bật mối lo ngại này. Trong khi EU chỉ xuất khẩu 11.499 xe điện sang Trung Quốc, tương đương 852 triệu euro, thì Trung Quốc đã xuất khẩu 438.000 xe điện sang EU, tương đương 9,7 tỷ euro – 1 con số vô cùng ấn tượng. Sự mất cân bằng này cho thấy sự thống trị ngày càng tăng của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, những chiếc xe điện do quốc gia này sản xuất ra có công nghệ tiên tiến và năng lực sản xuất vượt trội. Khi căng thẳng gia tăng, hậu quả tiềm tàng có thể định hình lại không chỉ ngành công nghiệp ô tô của cả hai khu vực mà còn cả thị trường toàn cầu. Với việc Trung Quốc và EU là những nhà sản xuất và tiêu thụ xe điện lớn nhất thế giới, một mối quan hệ thương mại ổn định là rất quan trọng. Trong lịch sử, sự hợp tác của họ đã thúc đẩy tăng trưởng đáng kể, khi cả hai bên đều được hưởng lợi từ thị trường và năng lực sản xuất của nhau. Việc duy trì sự hợp tác này là điều cần thiết để tránh những gián đoạn lâu dài trong một ngành công nghiệp đang phát triển nhanh chóng.

Bất chấp những quan điểm của những người hoài nghi Trung Quốc, phần lớn các thành viên EU vẫn chưa hoàn toàn chấp nhận lập trường chống Trung Quốc đang được một số nhóm kinh tế đưa ra. Các quốc gia chủ chốt như Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha và Hà Lan đã duy trì mối quan hệ ổn định và hiệu quả với Trung Quốc, hiểu được giá trị của việc giao tiếp cởi mở với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong bối cảnh này, ông Josep Borrell, nhà ngoại giao hàng đầu sắp mãn nhiệm của EU, gần đây đã thúc giục EU áp dụng quan điểm cân nhắc kĩ hơn về các chính sách liên quan tới Trung Quốc. Sự thận trọng của ông xuất hiện trong bối cảnh lo ngại rằng việc tuân theo sự dẫn dắt của Hoa Kỳ một cách mù quáng có thể đẩy EU vào một cuộc chiến thương mại không cần thiết. Thách thức đối với châu Âu nằm ở việc cân bằng các lợi ích chiến lược trong khi vẫn duy trì mối quan hệ có lợi với Trung Quốc - một đối tác quá quan trọng. Quan điểm thực dụng của các cường quốc châu Âu cho thấy rằng hợp tác với Trung Quốc vẫn là cách tiếp cận vừa thực dụng vừa cần thiết cho tương lai của lục địa này.

Xét cho cùng, Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của châu Âu và mối quan hệ kinh tế giữa hai bên trong lịch sử đã thúc đẩy tăng trưởng và ổn định chung trong lĩnh vực ô tô. Lập trường của Trung Quốc rất rõ ràng: các tranh chấp kinh tế nên được giải quyết thông qua đối thoại, chứ không phải thông qua các biện pháp bảo hộ đơn phương. Việc áp thuế đối với xe điện của Trung Quốc có thể gây ra nhiều hành động trả đũa hơn, làm căng thẳng leo thang hơn nữa và gây tổn hại cho cả hai nền kinh tế. Khi căng thẳng thương mại gia tăng, điều quan trọng là các nhà lãnh đạo EU phải cân nhắc đến những tác động rộng hơn. Việc leo thang hơn nữa có nguy cơ làm suy yếu không chỉ ngành ô tô mà cả nền kinh tế toàn cầu. Các biện pháp như đối thoại và đàm phán, thay vì thuế quan, có thể duy trì mối quan hệ lâu dài và có lợi giữa Trung Quốc và EU trong khi vẫn duy trì sự ổn định của thị trường trên quy mô toàn cầu. Khi đại diện cấp cao EU về chính sách an ninh và đối ngoại, ông Josep Borrell chuẩn bị nghỉ hưu vào tháng 10 tới, và Thủ tướng Estonia Kaja Kallas chuẩn bị kế nhiệm ông, những phát biểu gần đây của ông sẽ tiếp tục gây ảnh hưởng khắp các hành lang hoạch định chính sách của EU. Lời cảnh báo của ông Borrell về những nguy cơ khi EU đi theo những chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, đặc biệt là những chính sách liên quan đến Trung Quốc đều cần được xem xét một cách nghiêm túc. Một cách tiếp cận cùng có lợi đối với thương mại và ngoại giao sẽ mang lại lợi ích cho cả hai bên hơn là đối đầu bởi các biện pháp bảo hộ.

Nguồn: The Manila Times

Từ khóa: Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Canada, cuộc chiến thương mại, thuế quan