Nền kinh tế phi chính thức: Chìa khóa cho tăng trưởng bền vững ở các thị trường mới nổi

33 can t10

Nền kinh tế phi chính thức là mạch sống của hàng triệu người trên toàn thế giới. Đây là sự pha trộn sôi động của các công việc, doanh nghiệp nhỏ và hoạt động kinh tế phát triển mạnh ngoài luật lệ chính thức, được thúc đẩy bởi tinh thần kinh doanh năng động và linh hoạt. Tuy nhiên, động lực quan trọng này thường bị lãng quên trong các cuộc thảo luận toàn cầu về tăng trưởng kinh tế.

Điều này cần phải thay đổi. Để khai thác hết tiềm năng của các thị trường mới nổi, chúng ta phải hòa nhập nền kinh tế phi chính thức và đưa vào thành một phần quan trọng của chương trình nghị sự toàn cầu nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững, lâu dài.

Thách thức mà nền kinh tế chính thức phải đối mặt

Ở nhiều thị trường mới nổi, các nền kinh tế chính thức đang gặp khó khăn trong việc phát triển đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu của người dân.

Theo Ngân hàng Thế giới, lực lượng lao động trong độ tuổi lao động của châu Phi dự kiến sẽ tăng thêm 450 triệu người từ năm 2017 đến năm 2035. Tuy nhiên, dựa trên quỹ đạo kinh tế hiện tại và nếu không có cải cách chính sách đáng kể, sẽ chỉ có 100 triệu việc làm mới được tạo ra.

Tương tự, Ấn Độ - nơi sinh sống của hơn 600 triệu người trong độ tuổi từ 18 đến 35, với 65% dưới 35 tuổi - tiếp tục trải qua sự bùng nổ dân số. S&P Global ước tính tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động của Ấn Độ sẽ đạt 59% vào khoảng năm 2041, nhưng nền kinh tế chính thức khó có thể đáp ứng kịp tốc độ tăng trưởng này.

Ngược lại, nền kinh tế phi chính thức đang mở rộng và cung cấp các cơ hội việc làm thiết yếu ở các thị trường mới nổi.

Ví dụ, ở Kenya, hơn 15 triệu người đang duy trì sinh kế và tạo ra cơ hội trong nền kinh tế khởi nghiệp, phi chính thức. Họ làm tài xế xe ôm giao hàng, kinh doanh các quầy hàng hoặc tiệm làm tóc nhỏ, mở quán internet và tham gia thương mại điện tử và các công việc linh hoạt.

Theo Khảo sát Kinh tế 2023 của Kenya, 83% dân số “vô hình” này chiếm 24% tổng sản phẩm quốc nội của Kenya, có nghĩa là nền kinh tế phi chính thức tuyển dụng gấp năm lần số lao động so với nền kinh tế chính thức và tạo ra việc làm với tốc độ nhanh gấp mười lần.

Tác động của nền kinh tế phi chính thức

Nhìn chung, chúng ta có thể thu được nhiều lợi ích từ việc hỗ trợ nền kinh tế phi chính thức. Kinh tế phi chính thức có vai trò quan trọng trong nỗ lực nhằm đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), khai mở tiềm năng của các thị trường mới nổi và cho phép tăng trưởng kinh tế bao trùm, mang lại lợi ích cho các nhóm thiểu số, bao gồm phụ nữ và thanh niên.

Gần một nửa số lao động (44%) trong nền kinh tế phi chính thức có độ tuổi từ 15-34 và gần 60% doanh nghiệp phi chính thức ở Kenya do phụ nữ làm chủ.

Sự linh hoạt và thu nhập mà nền kinh tế phi chính thức mang lại không chỉ nâng cao địa vị xã hội của phụ nữ mà còn cung cấp cho giới trẻ cơ hội phát triển kỹ năng.

Nền kinh tế phi chính thức cũng là động lực quan trọng của đổi mới, tạo ra các giải pháp để giải quyết các thách thức cấp bách về xã hội và môi trường. Ví dụ như Wecyclers ở Nigeria, một doanh nghiệp xã hội cung cấp dịch vụ tái chế tiện lợi - cho phép người lao động thu gom rác thải phi chính thức kiếm được thu nhập tốt hơn và phát triển kinh doanh.

Không có công việc chính thức, khách hàng của Wecyclers, Iya Daniel đã chuyển sang thu gom nhựa và kiếm được 319.000 NGN (194 USD) trong ba tháng. Thu nhập này đã giúp cô trả tiền thuê nhà và các khoản phí và tăng vốn kinh doanh. Iya cũng đã khuyến khích những người khác trong cộng đồng của mình hưởng ứng việc tái chế, cho thấy hiệu ứng lan tỏa mà các sáng kiến phi chính thức có thể mang lại.

Bên cạnh những lợi ích về xã hội và môi trường, khu vực tư nhân cũng sẽ được lợi từ việc hợp tác chặt chẽ hơn với khu vực phi chính thức. Thông qua việc gắn kết với các doanh nhân và doanh nghiệp phi chính thức, các công ty thuộc khu vực tư nhân có thể mở rộng các kênh phân phối mới, mở rộng khả năng tiếp cận sản phẩm và dịch vụ của họ và gia tăng tầm ảnh hưởng.

MESH ra mắt vào năm 2021, là cộng đồng trực tuyến đầu tiên dành cho các doanh nhân trong nền kinh tế phi chính thức. Nền tảng này trao quyền cho giới trẻ quản lý tương lai của chính mình thông qua các chương trình đào tạo thiết yếu và dịch vụ tài chính. Nó cho phép các doanh nghiệp có tầm nhìn xa kết nối với các doanh nhân phi chính thức, như chủ quầy hàng và người bán hàng rong, để cùng tạo ra các mô hình phân phối mới.

Bằng cách hợp tác với các thành phần phi chính thức, khu vực tư nhân có thể góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh và tác động xã hội.

Cách thức hỗ trợ tăng trưởng bền vững

Để phát triển bền vững ở các thị trường mới nổi, cần có cách tiếp cận hợp tác nhằm thúc đẩy kinh tế phi chính thức. Các doanh nghiệp địa phương, chính phủ và khu vực tư nhân cần phối hợp thực hiện các hành động sau:

Thúc đẩy tiếp cận tài chính toàn diện

Tiếp cận tài chính là điều cực kỳ quan trọng đối với các doanh nhân trong nền kinh tế phi chính thức vì nó cho phép họ phát triển doanh nghiệp của mình, giảm thiểu rủi ro, nâng cao năng lực cạnh tranh và cuối cùng là cải thiện sinh kế. Các tổ chức tài chính truyền thống thường bỏ qua khu vực này do thiếu tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng hoặc đăng ký kinh doanh chính thức.

MESH là một ví dụ điển hình về nền tảng đang giúp giải quyết thách thức này. Bằng cách tạo hồ sơ tín dụng số cho các lao động tự do, MESH giúp họ dễ dàng tiếp cận các khoản vay kinh doanh nhỏ và các dịch vụ tài chính khác.

Đầu tư vào nghiên cứu định tính

Thông qua nghiên cứu định tính và thu thập dữ liệu toàn diện, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về nền kinh tế phi chính thức của các thị trường mới nổi cũng như nhu cầu và khát vọng của người lao động phi chính thức. Để có được sự hỗ trợ hiệu quả từ các tập đoàn và các thị trường phát triển, chúng ta phải lấy cá nhân và kinh nghiệm sống của họ trong nền kinh tế phi chính thức của các nước đang phát triển làm cốt lõi.

Khuyến khích các chính sách và sáng kiến phù hợp

Các doanh nghiệp, tổ chức và chính phủ hoạt động ở các thị trường mới nổi nên tích cực ủng hộ các chính sách trao quyền cho người lao động phi chính thức. Điều này bao gồm các biện pháp như quy định mức lương tối thiểu và cung cấp đào tạo kỹ năng số, có thể giúp bảo vệ quyền lợi của cá nhân và nâng cao khả năng thương lượng của họ.

Thúc đẩy hợp tác liên ngành

Sự hợp tác giữa khu vực công và tư nhân là cực kỳ quan trọng để thúc đẩy sự thay đổi bền vững. Họ phát huy thế mạnh của từng lĩnh vực để tạo ra các giải pháp hiệu quả hơn.

TRANSFORM là một ví dụ điển hình, hỗ trợ các doanh nghiệp như Wecyclers và MESH bằng cách kết hợp nguồn vốn, chuyên môn kinh doanh, kiến thức địa phương và mạng lưới để nhân rộng tác động. Nó có thể tích hợp các doanh nghiệp tác động vào chuỗi giá trị của tập đoàn, từ đó tăng cường hiệu quả kinh doanh và tính bền vững. Ví dụ, với sự hỗ trợ của TRANSFORM, MESH đã tiếp cận được hơn 80.000 lao động trẻ châu Phi trong khu vực phi chính thức, trong khi Wecyclers đã thành lập 26 nhượng quyền mới, tạo ra hơn 300 việc làm gián tiếp.

Định hình lại tương lai của việc làm

Để thúc đẩy tăng trưởng bền vững ở các thị trường mới nổi, chúng ta phải ưu tiên quyền lợi, nhu cầu và tiếng nói của những người trong nền kinh tế phi chính thức. Điều này đòi hỏi một nỗ lực phối hợp, hợp tác từ các doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu và phải bao gồm các tổ chức và cá nhân địa phương.

Chỉ bằng cách hỗ trợ và trao quyền cho người lao động và doanh nhân phi chính thức trong tầm nhìn về tăng trưởng bền vững, chúng ta mới có thể đảm bảo một nền kinh tế toàn cầu thực sự bao trùm - một nền kinh tế thúc đẩy tăng trưởng bền vững, khơi dậy đổi mới và đảm bảo một tương lai tươi sáng hơn, công bằng hơn cho tất cả mọi người.

Nguồn: WE Forum

Từ khóa: nền kinh tế phi chính thức, sự tăng trưởng bền vững, thị trường mới nổi