Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 10 năm 2023, khi cơn bão cấp 5 Otis càn quét Acapulco, Mexico, thành phố này đã bị tàn phá nặng nề. Gió thổi bay mặt tiền của các tòa nhà ven biển và nước dâng do bão làm ngập các hành lang. Cơn bão đã giết chết ít nhất 50 người và làm hư hại 80% khách sạn ở thị trấn nghỉ dưỡng hào nhoáng một thời. Sáu tháng sau, một phóng viên của Bloomberg đã mô tả “một khung cảnh nghiệt ngã”, với nhiều tòa nhà bị bỏ hoang và “những bể bơi đầy bùn đất”.

Du khách vẫn chưa quay trở lại.

Juan Carlos Díaz, một người lao động 59 tuổi, nói với phóng viên AP: “Nếu không có du lịch, mọi thứ sẽ đình trệ”. “Nó giống như một chuỗi hiệu ứng domino, nó tạo ra (tiền) cho tất cả mọi người.”

Khi Trái Đất nóng lên và thời tiết ngày càng khắc nghiệt hơn, những sự kiện tương tự có thể xảy ra ở nhiều nơi trên toàn thế giới, với khả năng tàn phá – hoặc ít nhất là cản trở nền kinh tế. Các nhà kinh tế học đồng ý rằng biến đổi khí hậu sẽ gây ra thiệt hại và chi phí nghiêm trọng, nhưng việc xác định chính xác tác động và mức độ ảnh hưởng của nó đến động cơ kinh tế thế giới là vấn đề tranh luận gay gắt trong các tài liệu học thuật. Ví dụ, liệu một hiện tượng thời tiết cực đoan sẽ gây ra chi phí một lần để các chính phủ có thể nhanh chóng phục hồi, hay nó sẽ tạo ra lực cản dai dẳng cho nền kinh tế? Khoảng 3/4 số nhà kinh tế khí hậu nghĩ rằng kịch bản thứ hai có thể xảy ra hơn.

Cuộc tranh luận rất quan trọng vì chi phí của việc tăng trưởng kinh tế chậm lại sẽ tăng theo thời gian. Đối với một nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ hoặc thế giới, chỉ cần tăng trưởng kinh tế chậm lại một chút dẫn đến tài sản bị mất lên tới hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm nghìn tỷ đô la vào cuối thế kỷ - khiến các giải pháp cho biến đổi khí hậu trở nên hoàn toàn hợp lý.

Một Nghiên cứu trên tạp chí Nature vào tháng 4 năm 2024 do nhà kinh tế khí hậu Maximilian Kotz của Viện Potsdam dẫn đầu đã ước tính rằng chi phí thiệt hại do khí hậu vào năm 2050 sẽ lớn hơn sáu lần so với chi phí giảm ô nhiễm carbon phù hợp với các mục tiêu của thế giới theo thỏa thuận khí hậu Paris trong cùng khung thời gian.

Và các nhà kinh tế học về khí hậu có nguy cơ đánh giá thấp cái giá tiềm ẩn của việc không hành động vì họ chỉ có thể tính đến chi phí của các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và tác động mà dữ liệu sẵn có.

Nhà kinh tế khí hậu Columbia Gernot Wagner cho biết trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại: “Những thiệt hại liên quan đến khí hậu thường không được đánh giá chính xác”. “Chúng ta không thể định lượng chính xác một số thứ. Trong nhiều tình huống, chúng ta có xu hướng bỏ qua những phí tổn có liên quan mật thiết đến những thiệt hại ước tính do biến đổi khí hậu.”

Điều quan trọng cần nhớ là các thước đo kinh tế như tổng sản phẩm quốc nội (GDP) không tính đến các yếu tố quan trọng như biến động, xáo trộn và thiệt hại về tài nguyên văn hóa và thiên nhiên do biến đổi khí hậu gây ra cũng khiến chúng ta phải trả giá. Chi phí thực sự của thiệt hại do biến đổi khí hậu vượt xa việc chỉ đơn giản là ước tính thiệt hại về GDP.

Biến đổi khí hậu tác động đến nền kinh tế như thế nào?

Các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng tồi tệ đi kèm với biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế theo một số cách khác nhau.

Có lẽ chúng sẽ chỉ gây ra tổn thất tài nguyên một lần - như thành phố bị ngập lụt hoặc nhà cửa bị thiêu rụi- từ đó nền kinh tế có thể phục hồi thông qua chi tiêu của chính phủ. Hoặc có lẽ nhiệt độ cao hơn sẽ đẩy nhiều quốc gia - bao gồm cả Hoa Kỳ - vào tình trạng có khí hậu nóng bức không lý tưởng, làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế của họ.

Trong một bài báo năm 2015 có đưa ra kết quả nghiên cứu, kết luận rằng có thể có một điểm lý tưởng cho hoạt động kinh tế ở nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 13°C (55°F). Nguyên nhân là nhiệt độ cao có thể làm giảm năng suất lao động. Ví dụ, một bài báo năm 2014 nhận thấy rằng người Mỹ làm việc ít hơn khoảng một giờ vào những ngày nhiệt độ vượt quá 38°C (100°F) so với những ngày mát mẻ hơn khoảng 27°C (80°F).

Ngày càng có nhiều nghiên cứu xem xét điều gì đó nằm giữa hai khả năng này - rằng những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và các yếu tố khí hậu khác có tác động dai dẳng nhưng có lẽ không lâu dài đến tăng trưởng kinh tế.

Có một số câu hỏi cơ bản quan trọng ở đây. Những loại biến đổi nào về khí hậu và thời tiết tác động đến nền kinh tế và sự tăng trưởng của chúng? Liệu những thiệt hại này phần lớn sẽ tập trung ở các quốc gia nghèo hơn và nóng hơn, dễ bị tổn thương hơn, hay các quốc gia giàu có hơn với khí hậu mát mẻ hơn cũng sẽ phải vật lộn để thích ứng với thời tiết khắc nghiệt hơn? Và liệu những thách thức này sẽ chỉ là vấn đề đối với các ngành công nghiệp ngoài trời hay liệu biến đổi khí hậu có thể cản trở năng suất của ngay cả những người lao động làm việc trong nhà?

Biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của nền kinh tế

Nhiều nghiên cứu kiểm tra câu hỏi liệu biến đổi khí hậu có tác động đến tăng trưởng kinh tế hay không chỉ xem xét một biến số duy nhất – giống như nhiệt độ - như nghiên cứu năm 2015 đã làm. Nhưng bài báo năm 2024 của Kotz tính đến 5 biến số liên quan đến sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa trong khu vực, tìm ra những mối đe dọa rất lớn đối với nền kinh tế. Tương tự, các nghiên cứu khác cũng phát hiện ra rằng bão và lũ sông và cường độ El Nino cũng có thể gây ra những tác động kinh tế có hại đáng kể.

Và mặc dù chúng ta có thể mong đợi các ngành công nghiệp hoạt động chủ yếu trong các cơ sở điều hòa không khí trong nhà sẽ được bảo vệ phần lớn khỏi biến đổi khí hậu, một số nghiên cứu cho thấy điều đó có thể không xảy ra. Ví dụ, một nghiên cứu năm 2012 về các nhà máy lắp ráp ô tô của Mỹ nhận thấy rằng “trong vòng một tuần, sáu ngày trở lên với nhiệt độ cao 32°C (90°F) hoặc thêm một ngày gió lớn sẽ làm giảm sản lượng của tuần đó khoảng 8%, và sáu hoặc nhiều ngày mưa trong vòng một tuần sẽ làm giảm sản lượng 6%”.

Nghiên cứu lưu ý rằng thời tiết xấu có thể làm trì hoãn việc giao hàng trong chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến tâm trạng cũng như năng suất của người lao động. Một nghiên cứu năm 2021 ước tính rằng tiền lương bị mất ở Hoa Kỳ do sự số ngày vượt quá 32°C có thể tăng lên hàng chục tỷ đô la mỗi năm trong vòng vài thập kỷ tới.

Những thiệt hại do khí hậu này sẽ lan rộng và tốn kém đến mức nào?

Ước tính về tác động của những thiệt hại kinh tế do biến đổi khí hậu này rất khác nhau. Một bài báo do Đại học California ở Davis dẫn dầu và nhà kinh tế học về khí hậu của Hội đồng Cố vấn Kinh tế gần đây, Frances Moore, cho rằng sự tồn tại dai dẳng của những thiệt hại do khí hậu và tác động của chúng đối với tăng trưởng kinh tế là một trong những yếu tố quan trọng nhất.

Moore viết qua email: “Rõ ràng là bất kỳ tác động tiêu cực nào của nhiệt độ cao hơn đối với tăng trưởng, tích lũy trong thời gian dài do biến đổi khí hậu gây ra, sẽ tạo thành những con số rất lớn và cần thiết phải tính đến trong bất kỳ phân tích nào về lợi ích của chính sách khí hậu”.

Một nghiên cứu khác vào năm 2021 kết luận rằng trong số tất cả các biến số và cân nhắc khác nhau đi có trong mô hình hóa kinh tế khí hậu, câu hỏi liệu thiệt hại do khí hậu có ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế hay không là một trong những câu hỏi quan trọng nhất. Bài báo đó ước tính rằng trên con đường phát thải hiện tại của chúng ta, hoạt động kinh tế thế giới vào năm 2100 sẽ thấp hơn khoảng 30% nếu biến đổi khí hậu làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế so với khi không xảy ra hiện tượng này.

Tuy nhiên, ước tính về thiệt hại do biến đổi khí hậu có sự khác biệt rất lớn ngay cả giữa các nghiên cứu bao gồm sự tồn tại và tác động của chúng đối với tăng trưởng kinh tế. Một số nghiên cứu đã ước tính rằng các kịch bản khí hậu xấu có thể làm giảm GDP toàn cầu ở mức 5-15% vào năm 2100 và ô nhiễm carbon dioxide gây ra những thiệt hại được gọi là “chi phí xã hội của carbon” - ước tính chi phí bằng đô la của mỗi tấn carbon ô nhiễm - khoảng 100-200 USD/tấn. Các bài báo mới từ nhóm của Kotz và cả của Adrien Bilal và Diego Känzig, những người cũng nghiên cứu về sự tồn tại của thiệt hại do biến đổi khí hậu trong 10 năm, nhận thấy chi phí cao hơn nhiều. Các nghiên cứu của họ ước tính rằng chỉ đến năm 2050, thiệt hại do biến đổi khí hậu có thể lên tới 10-20% GDP, với chi phí xã hội của carbon vượt quá 1.000 USD mỗi tấn.

Tuy nhiên, một tin tốt tiềm năng đang xuất hiện: Tác hại của các sự kiện cực đoan đối với nền kinh tế có thể không kéo dài mãi mãi.

Một bài báo năm 2022 của Moore và các đồng nghiệp nhận thấy hiệu ứng nhiệt độ vẫn tiếp tục ảnh hưởng đối với nền kinh tế trong khoảng hơn 10 năm. Nghiên cứu gần đây của Kotz cũng ước tính tương tự rằng tác động kinh tế của những thay đổi về lượng mưa kéo dài trong khoảng 4 năm và ảnh hưởng của nhiệt độ trong khoảng 8 đến 10 năm.

Kotz viết qua email: “Điều này có nghĩa là một khi chúng ta đạt mức phát thải ròng bằng 0, tác động của biến đổi khí hậu đến tốc độ tăng trưởng kinh tế sẽ giảm dần trong vòng một thập kỷ”.

Kết quả là, nghiên cứu chỉ ra rằng nếu thế giới đáp ứng các mục tiêu của Paris về hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 2°C (3,6°F), thì thiệt hại do khí hậu sẽ ổn định trong nửa sau của thế kỷ này.Một số nghiên cứu khác đã nhận thấy rằng việc đáp ứng các mục tiêu Paris sẽ mang lại kết quả tốt nhất cho nền kinh tế toàn cầu.

Nhiều nghiên cứu đã phát hiện ra rằng việc ngăn chặn biến đổi khí hậu trong tương lai giảm chi phí hơn nhiều so với việc cố gắng đối phó với những thiệt hại tốn kém do nó gây ra. Nhưng rất ít quốc gia đang thực hiện đủ để giảm ô nhiễm khí hậu theo đúng với các mục tiêu của Paris. Vì vậy, các quốc gia cần thực hiện các chính sách khí hậu đầy tham vọng hơn nhiều để đạt được kết quả kinh tế tốt nhất, chứ chưa nói đến những kết quả giúp giảm thiểu những tổn thất phi kinh tế,những thiệt hại và nhiều rủi ro khác.

Nguồn: Green Queen

Từ khóa: biến đổi khí hậu, ảnh hưởng, tăng trưởng kinh tế