Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thời hạn đàm phán đang đến gần và Mỹ đã hạ thấp kỳ vọng về một thỏa thuận thương mại mang tính đột phá.

Trong hai năm qua, Mỹ và Liên minh châu Âu đã đang làm việc để đạt được một thỏa thuận thúc đẩy thương mại thép và nhôm được sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường hơn để chống biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, những bất đồng lâu nay về cách tiếp cận của chính phủ đối với thương mại và quy định đã nảy lên đã làm cho hai bên chưa thể đạt được thỏa thuận. Khi thời hạn 31/10 đang đến gần, Mỹ không còn đặt nhiều kỳ vọng, ít nhất là so với lần đàm phán đầu tiên.

Theo những nguồn tin thân cận, kết quả đã gây thất vọng tràn trề cho các nhà đàm phán Mỹ, bao gồm Katherine Tai, đại diện thương mại Mỹ hiện đứng đầu các cuộc đàm phán. Trong các bài phát biểu vào năm ngoái, bà Tai đã mô tả tiềm năng của thỏa thuận là "lịch sử" và là "một hình mẫu về thay đổi nhận thức" có thể làm giảm lượng khí carbon được sản xuất bởi các ngành công nghiệp nặng, đồng thời giới hạn cạnh tranh thương mại không công bằng từ các quốc gia như Trung Quốc, sản xuất thép với giá thành rẻ bất chấp phương thức sản xuất không thân thiện với môi trường.

Các nhà đàm phán Mỹ đã hình dung việc thành lập một câu lạc bộ gồm các quốc gia cam kết sản xuất sạch hơn, ban đầu là với châu Âu và sau đó là với các quốc gia khác, để cùng nhau hành động nhằm ngăn chặn thép, nhôm và các sản phẩm khác không thân thiện với môi trường khỏi thị trường của họ. Sản xuất thép và nhôm cùng với các ngành công nghiệp phát thải lượng carbon khổng lồ chiếm khoảng 1/10 lượng khí thải carbon toàn cầu. Tuy nhiên, người châu Âu đã đưa ra nhiều phản đối đối với cách tiếp cận này, bao gồm cả việc nó vi phạm các quy tắc thương mại toàn cầu về đối xử công bằng với các quốc gia.

Bây giờ, chính quyền Biden đang cố gắng cứu vớt cuộc đàm phán bằng cách thúc đẩy một thỏa thuận hẹp hơn trong vài tuần tới. Đề xuất thảo thuận thu nhỏ của Mỹ hiện tại bao gồm một thỏa thuận ngay lập tức để các quốc gia thực hiện biện pháp để chống lại làn sóng thép không thân thiện với môi trường từ các nước như Trung Quốc, cũng như cam kết tiếp tục đàm phán trong những năm tới về một khung để ngăn cản thương mại các sản phẩm được sản xuất với lượng khí thải carbon lớn hơn, theo những người quen biết về cuộc đàm phán.

Thỏa thuận này dự kiến sẽ là tâm điểm thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào ngày 20/10, khi Tổng thống Biden gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Nhà Trắng.

Những đặc điểm quan trọng: Mỹ đang sẵn sàng áp dụng thuế chống thương mại theo kiểu Trump lên thép và nhôm châu Âu vào ngày 1 tháng 1, trừ khi hai bên đạt được thỏa thuận hoặc những nhà đàm phán Mỹ ban hành một quyết định giải phóng đặc biệt. Ông Biden đã tạm ngừng các loại thuế đó trong hai năm vào năm 2021, khi đàm phán bắt đầu với châu Âu.

Việc khôi phục sự hợp tác giữa Mỹ và châu Âu sau nhiều năm quan hệ khó khăn trong thời kỳ của Tổng thống Trump đã là một mục tiêu quan trọng đối với ông Biden và các đại diện của ông.

Nhưng cuộc đàm phán đối mặt với một khó khăn cơ bản: Mỹ và châu Âu có sự khác biệt cơ bản trong cách họ tiếp cận về biến đổi khí hậu, thương mại và cạnh tranh từ Trung Quốc, và không một bên nào sẵn sàng nhượng bộ chính sách của mình.

Chính phủ Biden đã lựa chọn loại bỏ hầu hết các cuộc đàm phán thương mại truyền thống tập trung vào việc mở cửa thị trường quốc tế, với lý do rằng các thỏa thuận thương mại trước đây làm hạ thấp các rào cản thương mại toàn cầu giúp cho các tập đoàn đa quốc gia hưởng lợi, chứ không phải người lao động Mỹ, đồng thời làm cho nền kinh tế Trung Quốc phát triển mạnh.

Thay vào đó, chính phủ Biden áp dụng thuế quan, sự hỗ trợ tài chính và các thỏa thuận thương mại bảo vệ ngành công nghiệp ở Mỹ và các quốc gia đồng minh, đồng thời chặn các sản phẩm rẻ hơn được sản xuất tại Trung Quốc. Điều này đã được thực hiện cùng với các liên đoàn lao động Mỹ, họ phản đối việc loại bỏ thuế quan và các chính sách khác bảo vệ ngành công nghiệp của họ.

Liên minh châu Âu đã chỉ trích các loại thuế quan và các chương trình hỗ trợ tài chính của Mỹ có nguy cơ đe dọa phá vỡ quy tắc thương mại quốc tế.

Bà Emily Benson, giám đốc chương trình thương mại và công nghệ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (Center for Strategic and International Studies) cho biết: “Chính phủ này đang cố gắng thay đổi đáng kể cách chúng ta tham gia vào nền kinh tế toàn cầu. " không rõ các đồng minh của chúng ta đã đồng ý với chương trình nghị sự này đến mức nào."

Về phía họ, các quan chức châu Âu đang đổ nỗ lực tập trung vào một kế hoạch định giá carbon mới với tham vọng sẽ đánh thuế các công ty trên một loạt các ngành công nghiệp ở châu Âu và ở nơi khác về các khí thải nhà máy sản xuất ra. Các quan chức châu Âu đã kêu gọi Mỹ áp dụng một cách tiếp cận tương tự, nhưng các quan chức Mỹ cho rằng một hệ thống như vậy không thể thực hiện ở Mỹ, nơi Quốc hội sẽ không thể áp dụng thuế carbon mới lên các công ty Mỹ.

Hai chính phủ cũng có sự khác biệt trong cách tiếp cận với Trung Quốc, nơi sản xuất hơn một nửa lượng thép trên thế giới, thường bằng cách đốt than đá. Người sản xuất thép Mỹ cho biết đối thủ Trung Quốc của họ nhận được sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ Trung Quốc cho phép thép Trung Quốc được bán với giá thấp giảm mạnh, làm cạnh tranh bất công với các đối thủ.

Các quan chức châu Âu đã trở nên e dè hơn trong việc nhắm vào Trung Quốc cụ thể. Trong khi chính phủ Liên minh châu Âu đã bắt đầu xem xét một cách kỹ lưỡng hơn các sản phẩm Trung Quốc, nhiều quốc gia châu Âu vẫn coi Trung Quốc hơn như một đối tác kinh doanh quan trọng hơn là một đối thủ đối lập.

Với sự liên kết chặt chẽ giữa Mỹ và Châu Âu trong nhiều vấn đề, lịch sử đàm phán thương mại giữa các chính phủ lại ảm đạm một cách đáng ngạc nhiên.

Chính quyền Mỹ dưới thời Obama đã tìm cách đàm phán một thỏa thuận thương mại với châu Âu nhưng cuối cùng đã đổ vỡ vì sự khác biệt không thể hoà hợp về quy định và nông nghiệp. Sau khi chỉ trích và áp đặt thuế quan lên châu Âu, chính quyền Trump đã thử tìm kiếm một thỏa thuận hạn chế hơn, với kết quả cũng không có được sự thành công.

Chính quyền Biden đã hạn chế đàm phán trong một số cuộc tranh chấp thương mại đó. Nhưng những sự khác biệt cơ bản vẫn tồn tại về cách Mỹ và châu Âu nhìn vào vai trò của chính phủ và quy định.

"Điều này rất phức tạp, chủ yếu vì chúng ta có ưu tiên hoàn toàn khác nhau," William Alan Reinsch, Giám đốc chỗ Scholl về Kinh doanh Quốc tế tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết. “Tôi có thể nhìn thấy một con đường, nhưng con đường đó đòi hỏi cả hai bên phải đưa ra những nhượng bộ mà họ thực sự không muốn thực hiện”.

Miriam Garcia Ferrer, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, nói rằng các nước "hoàn toàn cam kết đạt được một kết quả thúc đẩy" đến tháng 10.

Bà Garcia Ferrer cho biết, Liên minh Châu Âu đang tìm kiếm một giải pháp lâu dài đối với thuế quan của Hoa Kỳ và “thiết lập lại thương mại xuyên Đại Tây Dương bình thường và không bị bóp méo”, đồng thời thúc đẩy quá trình khử cacbon và giải quyết thách thức sản xuất thép toàn cầu quá mức.

Sam Michel, người đại diện phát ngôn của thương mại Mỹ, nói rằng chính quyền Biden đã "hoàn toàn cam kết với những cuộc đàm phán trong hai năm qua, và chúng tôi hy vọng cả hai bên có thể đạt được một thỏa thuận để thể hiện sự hợp tác chặt chẽ giữa Mỹ và Liên minh châu Âu."

Những người thân cận với cuộc đàm phán nói rằng kết quả đã rất thất vọng, bất chấp sự sự liên kết chặt chẽ và mối quan hệ thân thiện giữa Tổng thống Biden và bà von der Leyen, và giữa bà Tai và người đồng cấp, Valdis Dombrovskis, Ủy viên châu Âu về thương mại.

Bà Tai và ông Dombrovskis đã cam kết trong năm nay họ sẽ gặp nhau hàng tháng. Ông Dombrovskis, cựu thủ tướng Latvia, đã đón bà Tai ở bờ biển thủ đô Latvia vào tháng 6, và bà đã đưa ông đến Nhà Trắng vào ngày 4 tháng 7 để xem pháo hoa từ bãi cỏ.

Các quan chức Mỹ ban đầu nghĩ rằng những cuộc gặp đó có thể đánh dấu một bước ngoặt cho các cuộc đàm phán. Trong chuyến đi tới Brussels vào tháng 7, bà Tài nói với các đồng nghiệp rằng thời gian không còn nhiều và họ cần phải làm điều gì đó.

Nhưng sự cam kết ở cấp độ cao đó không thúc đẩy đà đàm phán ở cấp độ thấp hơn của cơ quan chính phủ, và tiến trình đã tuột dốc khi các đàm phán viên châu Âu rời đi vào kỳ nghỉ hè.

Tốc độ của cuộc đàm phán đã gia tăng trong tháng qua, nhưng cho một thỏa thuận thu hẹp hơn.

Jennifer Harris, người đã từng là Giám đốc cấp cao về kinh tế quốc tế tại Hội đồng An ninh Quốc gia đã đóng một vai trò quan trọng trong việc khởi đầu đàm phán, thể hiện sự lạc quan rằng tiến trình có thể tiến triển trong những ngày và tuần cuối cùng của cuộc đàm phán, đặc biệt là với cuộc gặp giữa ông Biden và bà von der Leyen sắp tới.

Các cuộc đàm phán bây giờ cần "một cơn gió thuận mạnh mẽ mà chỉ lãnh đạo có thể cung cấp," bà Harris nói. "Tôi không nghĩ rằng bất kỳ nhà lãnh đạo nào cả hai muốn để cuộc đàm phán này thất bại."

Nguồn: The New York Times

Từ khoá: thương mại, biến đổi khí hậu, khí carbon, tài chính