Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tỷ trọng xuất khẩu của Ấn Độ (tính theo % GDP) chỉ duy trì ở mức ổn định trong những năm gần đây.

Một số diễn biến trong thời gian qua đã ảnh hưởng đến lợi ích của Ấn Độ và cần phải được cảnh báo. Thực tế, xuất khẩu, động lực tăng trưởng thứ tư của Ấn Độ, vẫn ở mức ổn định kể từ năm tài chính năm 2015. Từ việc chiếm 23,9%GDP trong năm tài chính năm 2015, kim ngạch xuất khẩu giảm còn 23,5% trong năm tài chính năm 2023 - trung bình đạt 21% trong giai đoạn này (9 năm tài chính). Trong khi đó, sau tự do hóa thương mại năm 1991, xuất khẩu đã tăng từ 6-7% GDP vào đầu những năm 1990 lên 21% trong năm tài khóa 2007 và đạt trung bình 22,7% trong năm tài chính 2007-2014 (8 năm tài chính).

Đầu tiên, Ấn Độ quay lại chính sách “thay thế nhập khẩu” để quảng bá các sản phẩm “nội địa cho toàn cầu”, bổ sung các ưu đãi như PLI và DLI vào danh sách các ưu đãi về thuế để thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm địa phương và giờ đây Ấn Độ quay lại “cấp phép” để thực hiện ưu đãi PLI và DLI cho sản xuất máy tính xách tay, PC và máy tính bảng nội địa.

Sự thụt lùi trong tự do hóa thương mại

Vào ngày 3 tháng 8 năm 2023, Chính phủ Ấn Độ đã công bố lệnh cấm nhập khẩu máy tính xách tay, PC và máy tính bảng "có hiệu lực ngay lập tức" và bắt buộc phải có "giấy phép hợp lệ" đối với một số mặt hàng bị "hạn chế nhập khẩu". Ngày hôm sau, ngày 4 tháng 8 năm 2023, lệnh cấm được hoãn lại trong 3 tháng. Hơn một tháng rưỡi sau, vào ngày 26 tháng 9 năm 2023, Bộ trưởng Bộ CNTT (MoS)- Rajeev Chandrasekhar tuyên bố "không cần giấy phép" đối với những mặt hàng nhập khẩu như vậy vì sẽ sớm được thay thế bằng “hệ thống quản lý nhập khẩu”. Hệ thống mới sẽ có một cơ chế “tích hợp” để cho phép nhập khẩu “một lượng nhất định” dựa trên cơ sở hoạt động sản xuất các mặt hàng này tại các doanh nghiệp địa phương.

Điều thú vị là “hệ thống quản lý nhập khẩu” đã tồn tại dưới sự quản lý của Bộ Thương mại và Công nghiệp để quản lý “nhập khẩu”. Theo quy định là cần phải có "giấy phép hoặc đăng ký” đối với các mặt hàng nhập khẩu bị “hạn chế hoặc có hạn ngạch”. Bộ thủ tục (“mo-dum” xin nhập khẩu) yêu cầu nhà nhập khẩu phải "xin giấy phép nhập khẩu, hạn ngạch và các đăng ký khác do DGFT cấp". Như vậy, bộ thủ tục có thể bao gồm "Giấy phép nhập khẩu các mặt hàng bị hạn chế", "Giấy phép nhập khẩu hạn ngạch thuế quan (TRQ)", "Giấy chứng nhận đăng ký". Tóm lại là không thoát khỏi "giấy phép".

Giấy phép/đăng ký hiện là một phần thủ tục không thể thiếu của hoạt động thương mại vì các lệnh cấm và “hạn chế” thường xuyên không chỉ đối với máy tính xách tay hoặc các mặt hàng điện tử khác mà còn đối với một loạt sản phẩm nông nghiệp như lúa mì, gạo, đường và đậu.

Hơn nữa, trong các tuyên bố của Chính phủ đã có 3 mâu thuẫn về ngôn từ và hành động: (i) chính phủ “không bao giờ”, “không tin” và “chắc chắn sẽ không tin” vào cơ chế cấp phép, (ii) lệnh cấm (“ngay lập tức”) “không được thực hiện một cách gấp rút” và “không được thực hiện một cách đột ngột” nhưng mà đã áp dụng ngay sau khi thăm dò ý kiến ngành công nghiệp về áp dụng PLI cho phần cứng và (iii) chính phủ muốn có một “chuỗi cung ứng đáng tin cậy”.

Sự mâu thuẫn sẽ thể hiện rõ ở chỗ (a) các nhà nhập khẩu phản đối lệnh cấm đột ngột, chỉ ra rằng 90% máy tính xách tay, PC và máy tính bảng bán ở Ấn Độ là hàng nhập khẩu - buộc chính phủ phải ngay lập tức trì hoãn lệnh cấm và (b) toàn cầu các nhà cung cấp như Apple, Samsung, HP ngay lập tức ngừng cung cấp vào ngày 4/8 do lệnh cấm và cảnh báo về sự gián đoạn nguồn cung và tăng giá.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là 4 ngày trước lệnh cấm “ngay lập tức”, Reliance đã tung ra JioBook, trong đó có danh sách sản phẩm của Amazon đang được “sản xuất” ở Trung Quốc (không phải Ấn Độ).

Thu hoạch bội thu nhưng không được phép xuất khẩu

Việc thường xuyên cấm xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp như lúa mì, gạo, đường và đậu, chỉ ra việc ban hành các chính sách khác do sự không thống nhất về dữ liệu.

Vào ngày 19 tháng 9 năm 2023, Bộ trưởng Tài chính Nirmala Sitharaman đã kêu gọi “ước tính theo thời gian thực” về sản lượng gạo, lúa mì, đậu, v.v., nhấn mạnh rằng “đất nước đang thiếu” những ước tính đáng tin cậy, không thể “lập kế hoạch” xuất nhập khẩu đối với sản phẩm này.

Vào ngày 25 tháng 9 năm 2023, thư ký Cục phân phối lương thực và cộng đồng- Sanjeev Chopra cho biết: “đã có sự không khớp giữa các số liệu nông nghiệp và thương mại” về sản xuất lúa mì. Ông chỉ ra rằng trong khi chính phủ “báo cáo 112 triệu tấn” lúa mì trong niên vụ 2023-24 (tháng 10 đến tháng 3), thì thương mại lại báo cáo “102-103 triệu tấn” – chênh lệch 10 triệu tấn. Ông tin rằng "trong một hoặc hai năm tới" chính phủ nên đảm bảo rằng các ước tính "được chính xác theo tình hình thực tế".

Khi phát biểu rằng Ấn Độ không thể ước tính chính xác năng suất cây trồng của mình, mặc dù là nước tiên phong về các tiêu chuẩn và hệ thống thống kê từ những năm 1970, đi trước nhiều nước phát triển là điều khó chấp nhận. Vậy Điều gì đã xảy ra?

Câu trả lời rõ ràng là sự không thống nhất về dữ liệu. Đặc biệt kể từ năm 2018, giá trị GDP đều bị tất cả các nhà kinh tế độc lập nghi ngại mỗi khi dữ liệu mới được công bố. Tháng 9 năm 2023, Ashoka Mody và Arvind Subramanian một lần nữa đã đặt câu hỏi về vấn đề. Họ chỉ ra rằng mức tăng trưởng GDP được đánh giá quá cao khoảng 2,5 đến 3 điểm phần trăm.

FTA với EU, Anh, Canada bị đình trệ

Vấn đề thứ ba đáng lo ngại: các FTA đa phương bị đình trệ và tranh chấp ngoại giao khiến các FTA song phương bị đình trệ.

Người phát ngôn của ông cho biết, vào ngày 7 tháng 9 năm 2023, các cuộc đàm phán với Vương quốc Anh đang bế tắc ngay trước chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Rishi Sunak để tham dự hội nghị thượng đỉnh G20, rằng chính phủ của ông sẽ không thay đổi chính sách nhập cư để đảm bảo thỏa thuận thương mại với Ấn Độ.

Các cuộc đàm phán với Anh đang bế tắc ngay trước chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Vương quốc Anh - Rishi Sunak để tham dự hội nghị thượng đỉnh G20. Người phát ngôn của ông cho biết, vào ngày 7 tháng 9 năm 2023, chính phủ sẽ không thay đổi chính sách nhập cư để đảm bảo thỏa thuận thương mại với Ấn Độ. Vào tháng 6, Bộ trưởng Thương mại Kemi Badenoch đã tuyên bố rõ ràng rằng “không có kế hoạch thay đổi chính sách nhập cư của chúng tôi” để cho phép người lao động Ấn Độ tự do tiếp cận thị trường lao động của Vương quốc Anh.

Giờ đây, sự lạnh nhạt ngoại giao về vụ sát hại công dân Canada và bị cáo buộc là kẻ khủng bố Hardeep Singh Nijjar trên đất nước này đã khiến FTA song phương bị đình trệ. Sau khi Canada lên tiếng, Ấn Độ đã xác nhận rằng các cuộc đàm phán thương mại đang “tạm dừng” cho đến khi tình hình được cải thiện.

Các cuộc đàm phán thương mại của Ấn Độ với Liên minh châu Âu (EU) đã bị bế tắc trong một thời gian. Rào cản mới nhất là các nguyên tắc Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) do EU đề xuất nhằm áp thuế carbon đối với tất cả hàng nhập khẩu. Đáp lại, Ấn Độ đang cân nhắc việc áp đặt và thu thuế carbon của riêng mình đối với hàng hóa đến từ EU. Điều này càng gây thêm cuộc tranh cãi khi phán quyết của WTO vào tháng 5 năm 2023 cho rằng Ấn Độ vi phạm nguyên tắc thương mại. EU, Nhật Bản và Đài Loan đã phàn nàn về hàng rào thuế quan 7,5-20% đối với các sản phẩm CNTT mà Ấn Độ áp đặt trong khi WTO quy định thuế 0% đối với các mặt hàng này. Đây vẫn là một trở ngại và mối quan hệ thương mại không chỉ với EU mà cả Nhật Bản và Đài Loan đang bị đe dọa.

Mối quan hệ ngoại giao và thương mại của Ấn Độ với Trung Quốc vẫn căng thẳng kể từ năm 2020 – sau vụ xâm nhập Ladakh. Mặc dù các cuộc đàm phán thương mại đã có tiến triển với Australia; nhưng thỏa thuận “toàn diện” dự kiến được ký kết vào cuối năm 2023.

Như vậy, 10 đối tác thương mại hang đầu của Ấn Độ cũng chính là các quốc gia trên và hiện nay Ấn Độ đang có những bế tắc về ngoại giao.

Ấn Độ cũng “đơn phương” hủy bỏ 68 hiệp định đầu tư song phương (BIT) – gắn liền với các FTA song phương. Nước này phải đàm phán lại từng FTA song phương để mang lại lợi ích dự kiến. Bên cạnh đó, Ấn Độ đã tránh tất cả các FTA đa phương lớn – như RCEP, IPEF và CPTPP – là nhóm của tất cả các nền kinh tế lớn kiểm soát phần lớn GDP và thương mại toàn cầu và có số lượng thành viên đan xen nhau trong nhiều Hiệp định. Thay vào đó, Ấn Độ chỉ chọn đàm phán lại FTP song phương chứ không phải 1 trong 3 Hiệp định. Các khuyến nghị này được đưa ra trong báo cáo (Khảo sát kinh tế 2021-22, NITI Aayog năm 2018 và Ngân hàng Exim năm 2022) và được các quan chức Ấn Độ trích dẫn để biện minh cho cách tiếp cận đối với các hiệp định.

Những động thái trên gắn liền với hai diễn biến:

• Tăng trưởng dòng vốn FDI đang chậm lại từ 25% trong năm tài chính 2015 xuống còn 3% trong năm tài chính 23 và (-)16% trong năm tài chính 24 (tính đến tháng 6 năm 2023) – theo báo cáo mới nhất của PPIT. Một báo cáo của Nikkei Asia giải thích sự chậm lại này khiến các MNC nhận thấy Việt Nam và các đối thủ cạnh tranh khác hấp dẫn hơn – một dấu hiệu cho thấy chiến lược Trung Quốc+1 của các MNC không hiệu quả đối với Ấn Độ.

• Tỷ trọng xuất khẩu của Ấn Độ trong GDP thấp hơn trong năm tài chính 2024. Dữ liệu thương mại hàng tháng cho năm tài khóa 2024 cho thấy, trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2023, xuất khẩu hàng hóa đã giảm 23,4 tỷ USD so với mức tương ứng của năm tài chính 2023. Nhập khẩu thậm chí còn giảm nhiều hơn - 37,4 tỷ USD - đưa mức thâm hụt lên -37,5 tỷ USD, và lẽ ra còn lớn hơn nếu không có thặng dư 61,4 tỷ USD do thương mại dịch vụ tạo ra.

Các chính sách giáo dục mới của Ấn Độ (NEP 2020) và tuyển dụng (kỳ thi UPSC) cũng sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu dịch vụ vì chúng có thể ảnh hưởng đến kỹ năng tiếng Anh của người Ấn Độ, dẫn đến sự phát triển của ngành CNTT và xuất khẩu dịch vụ CNTT. Trọng tâm của cả hai chính sách trên là sử dụng chi phí cho tiếng Anh để phát triển các kỹ năng ngôn ngữ Ấn Độ, bằng cách cắt giảm các lớp học tiếng Anh ở các trường cao đẳng và đại học và chấm dứt ưu thế của tiếng Anh trong các kỳ thi công vụ.

Nguồn: Fortune

Từ khóa: Ấn Độ, xuất khẩu, sự tự do hóa thương mại