Thuế carbon của EU có thể có tác động đáng kể đến thương mại toàn cầu

TcacbonEU TĐTMTC 06 10 2023

Từ ngày 01/10/2023, Liên minh châu Âu (EU) bắt đầu thí điểm áp dụng giai đoạn chuyển tiếp Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM). Giai đoạn chuyển tiếp là giai đoạn làm quen của tất cả các bên liên quan, cho phép thu thập thông tin về lượng khí thải tạo ra đối với hàng hóa nhập khẩu để chuẩn bị cho giai đoạn chính thức áp dụng CBAM, dự kiến bắt đầu vào năm 2026.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) là trụ cột trọng tâm trong Chương trình nghị sự 55 của khối. Theo đó CBAMsẽđánh thuế carbon đối với tất cả hàng hóa xuất khẩu vào thị trường các nước thuộc EU dựa trên cường độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất tại nước sở tại, bao gồm các sản phẩm thép, phân bón và nhôm.

Theo Ủy viên Kinh tế EU, CBAM đặt ra 2 mục tiêu: một là khuyến khích ngành công nghiệp trên toàn thế giới nắm bắt các công nghệ xanh; và ngăn chặn rò rỉ carbon hoặc chuyển hoạt động sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp hơn. Về cơ bản, nó sẽ cân bằng giá carbon giữa hàng hóa sản xuất tại EU và hàng nhập khẩu.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều thắc mắc liên quan tới mức độ gián đoạn mà CBAM có thể gây ra trong quá trình vận chuyển hàng hóa ra và vào châu Âu.

“Đây là hệ thống đầu tiên trên thế giới và tính hiệu quả của nó vẫn chưa được kiểm nghiệm. Tuy nhiên, nó cóý nghĩa sâu sắc đối với thương mại quốc tế và động lực địa chính trị liên quan đến lượng khí thải carbon, đặc biệt nếu các nền kinh tế lớn khác áp dụng các hệ thống tương tự”, Phó Giám đốc Tim Pictures của Tập đoàn Tư vấn Boston, một chuyên gia về thương mại và quy định của EU, cho biết.

Dự báo kết quả có thể xảy ra khi CBAM được thực hiện đầy đủ là các nhà sản xuất có hàm lượng carbon cao bên ngoài EU sẽ kém cạnh tranh hơn trên thị trường EU. Hơn nữa, các công ty đa quốc gia của EU - vốn phụ thuộc nhiều vào hoạt động thuê ngoài - có thể phải xem xét lại cáchoạt động của mình.

Tuy nhiên, người tiêu dùng EU sẽ cảm nhận rõ nhất sự ảnh hưởng của CBAM vì các nhà sản xuất có khả năng sẽ thay đổi giá cả. Ví dụ, Tây Ban Nha đã nhập khẩu 14,5 tỷ tấn thép vào năm 2022, một nửa trong số đó đến từ bên ngoài EU. Theo tính toán của BCG, giả sử cường độ carbon trung bình của thép và giá carbon hiện tại của EU, các nhà nhập khẩu thép Tây Ban Nha có thể phải đối mặt với mức thuế hàng năm khoảng 1 tỷ USD khi CBAM được thực thi đầy đủ vào năm 2034.

Tác động được nhận thấy của CBAM đối với các quốc gia khác cũng rất quan trọng. Ấn Độ được cho là đang lên kế hoạch đánh thuế carbon của riêng mình theo mô hình CBAM của EU, thuế này sẽ chỉ áp dụng cho hàng xuất khẩu sang EU. Trang Hindu Businessline đưa tin rằngmục tiêu củaẤn Độ sẽ tự thu tiền thuế thay vì chia sẻ với EU.

Thuế đối kháng đối với hàng nhập khẩu vào Ấn Độ từ EU cũng đang được cân nhắc, trong đó các quan chức chính phủ Ấn Độ đang xem xét tính hợp pháp của biện pháp đó theo các quy định củaTổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Từ góc độ triển vọng, khung thuế đối kháng của Ấn Độ có vẻ mang tính chất trả đũa đối với CBAM của EU và có thể gây ra xung đột nếu không được áp dụng hiệu quả.

Trong khi đó, Châu Phi là một khu vực khác sẽ áp dụng CBAM. EU chiếm 27% xuất khẩu nông nghiệp của châu Phi, 25% xuất khẩu phân bón, 15% xuất khẩu sắt thép và 35% xuất khẩu năng lượng. Nhìn chung, CBAM được dự báo sẽ làm giảm GDP của châu lục này khoảng 1%, tương đương mức giảm 25 tỷ USD so với mức GDP năm 2021, theo báo cáo của Quỹ Khí hậu Châu Phi và Viện Kinh tế và Chính trị Firoz Lalji của Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị Luân Đôn.

Để thực hiện hiệu quả CBAM, EU phải thu hút các đối tác thương mại lớn của mình để giải quyết các điểm cònvướng mắc về thuế.

Nguồn: The Maritime Executive

Từ khóa: thuế carbon, EU, thương mại toàn cầu, CBAM, Ấn Độ, thuế