Phục hồi sự phát triển của ASEAN

asean

Thập kỷ hợp tác mới với Thái Lan về Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) & RCEP sẽ kích thích và nâng cao vai trò của Trung Quốc trong khu vực

Năm 2013, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã công bố sáng kiến BRI của Trung Quốc hợp tác với các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á vì Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21 nhằm xây dựng một cộng đồng ASEAN – Trung Quốc gần gũi hơn với một tương lai chung. Trong 10 năm kể từ khi khởi động BRI, Trung Quốc và các nước thành viên ASEAN đã đạt được sự tăng trưởng về kết nối, hội nhập kinh tế sâu rộng và quan hệ kinh doanh mạnh mẽ trong đối tác thương mại, đầu tư và tài chính.

Với việc triển khai sâu rộng BRI và thành lập Khu vực thương mại tự do Trung Quốc-ASEAN, đầu tư của Trung Quốc vào ASEAN đã tăng lên hàng năm. Tính đến năm 2022, tổng thương mại hàng hóa giữa Trung Quốc và ASEAN đạt gần 975,34 tỷ USD, ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc kể từ năm 2020. Đồng thời, Trung Quốc không ngừng tăng cường đầu tư và chuyển giao công nghiệp sang các nước ASEAN.

Sự phát triển của BRI sẽ mang lại cơ hội hợp tác tốt hơn giữa Trung Quốc và ASEAN. ASEAN đang phát triển, cần nhiều vốn hơn và đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Trung Quốc đã tăng nhanh. Một làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc đều đặn đến để thực hiện các dự án tại các nền kinh tế ASEAN với kim ngạch tích lũy hơn 380 tỷ USD tính đến cuối tháng 7/2023.

Đầu tư ngày càng tăng giữa hai bên là kết quả của mối quan hệ kinh tế ngày càng sâu sắc giữa Trung Quốc và các thành viên ASEAN, cũng như trao đổi ngoại giao tích cực, dẫn đến đẩy mạnh nhiều dự án hợp tác. Đầu tư hai chiều ASEAN – Trung Quốc sẽ tăng hơn nữa với việc thực hiện Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực. ASEAN là một thành viên quan trọng trong BRI, vốn đã thúc đẩy xây dựng nhiều dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc đầu tư ở Đông Nam Á, như Đường sắt Trung Quốc – Lào.

Với hơn 650 triệu người tiêu dùng và là trung tâm chuỗi cung ứng cho các ngành công nghiệp lớn, ASEAN đã trở thành một thị trường chiến lược quan trọng. Các nhà đầu tư Trung Quốc ngày càng xem Thái Lan và các nước ASEAN khác là thị trường tiềm năng cho các sản phẩm và dịch vụ của họ. Do đó, các doanh nghiệp Thái Lan sẽ nhìn thấy nhiều cơ hội hơn để mở rộng thị trường ở cấp địa phương và khu vực, nhưng họ cũng có thể phải đối mặt với môi trường kinh doanh cạnh tranh hơn. Tâm lý chung của các nhà đầu tư Trung Quốc đối với Thái Lan vẫn rất lạc quan, bất chấp những khó khăn do đại dịch Covid-19.

Trung Quốc và Thái Lan có thể dẫn đầu và cũng có thể kết hợp bằng chứng thực tế của BRI vào RCEP theo những cách thực nghiệm.

Đầu tiên, tác động trực tiếp sẽ đến từ sự gia tăng khối lượng thương mại giữa Thái Lan và các nước thành viên RCEP, trong khi tác động gián tiếp sẽ đến từ việc ASEAN và 5 quốc gia khác lần đầu tiên giảm thuế quan. Và RCEP sẽ được hưởng lợi từ việc các nước thành viên tiếp cận thị trường theo các hiệp định song phương của họ, điều này sẽ làm giảm hàng rào thuế quan và mang lại lợi ích cho các cơ hội thương mại từ cả hàng hóa và dịch vụ của Thái Lan, bao gồm cả việc tăng cường đầu tư giúp mở rộng kinh tế.

Thứ hai, RCEP mang lại cơ hội và sự cạnh tranh gay gắt. Lao động có tay nghề và sản phẩm giá rẻ sẽ thâm nhập vào cả kênh thương mại thông thường và thương mại điện tử, dự kiến sẽ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ và nông dân Thái Lan nói riêng. Cả khu vực công và tư nhân đều cần điều chỉnh kế hoạch hoạt động để tăng khả năng cạnh tranh nhằm đáp ứng những thách thức. RCEP sẽ là một thị trường tự do giúp tăng cường cạnh tranh trong lĩnh vực dịch vụ. Đặc biệt, lĩnh vực tài chính sẽ chịu áp lực phải giảm mức độ bảo vệ của pháp luật. Các quy định có thể được nới lỏng để cho phép sự linh hoạt, điều này có thể khiến các dịch vụ tài chính bị dịch chuyển bởi lao động và vốn.

Thứ ba, rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng và tác động của Covid-19 đã đẩy nhanh quá trình sắp xếp lại chuỗi cung ứng toàn cầu nhằm tăng cường khả năng phục hồi. Do đó, chuỗi cung ứng toàn cầu có khả năng sắp xếp lại theo hai cách cơ bản: đa dạng hóa và khu vực hóa. Xu hướng đa dạng hóa sẽ chứng kiến nhiều công ty áp dụng đa nguồn cung ứng và giảm sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn duy nhất để bảo vệ chuỗi cung ứng của họ trước những gián đoạn trong tương lai như xung đột địa chính trị, đại dịch và thiên tai.

Trong khi đó, xu hướng khu vực hóa sẽ chứng kiến sự di dời mạng lưới sản xuất ở cấp khu vực nhiều hơn. Ngoài ra, một số ngành sản xuất quan trọng như dược phẩm và công nghệ cao có thể được chuyển về nước để giảm bớt rủi ro về nguồn cung cũng như tăng tốc độ đưa sản phẩm ra thị trường. Do xu hướng khu vực hóa này, trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều công ty đa quốc gia áp dụng chiến lược có tên "Trung Quốc +1" như một biện pháp đa dạng hóa rủi ro từ các hoạt động duy nhất ở Trung Quốc bằng cách thiết lập các cơ sở sản xuất thay thế hoặc tìm kiếm thêm nguồn cung cấp tại ít nhất một quốc gia khác. Do quy mô thị trường lớn và cơ sở sản xuất hiệu quả, các nước ASEAN, trong đó có Thái Lan, đã thu hút được nhiều sự quan tâm như một điểm đến chính của các nhà đầu tư nước ngoài.

Hợp tác giữa Trung Quốc và Thái Lan sẽ giúp ASEAN khôi phục lại sự phát triển của khu vực. Sự hợp tác lớn hơn giữa Trung Quốc và ASEAN sẽ kích thích và tăng cường vai trò của Trung Quốc trong ASEAN.

Tác giả là phó giáo sư kinh tế và giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ASEAN tại Đại học Chiang Mai, Thái Lan

Nguồn: China Daily

Từ khóa: ASEAN, BRI