Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sau ba năm kể từ khi Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu - Việt Nam (EVFTA) có hiệu lực, quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam - EU đã có nhiều thay đổi rõ rệt cả về chất và lượng nhờ vào việc vận dụng hiệp định một cách hiệu quả.

Theo số liệu của Bộ Công Thương cho thấy, sau gần 3 năm thực thi Hiệp định EVFTA (từ ngày 1/8/2020 đến nay), Việt Nam đã xuất sang Liên minh châu Âu (EU) khoảng trên 120 tỷ USD hàng hóa. Trong đó, từ 1/8 đến 31/12/2022, xuất khẩu sang EU đạt 15,62 tỷ USD, tăng 3,8% so cùng kỳ năm 2019. Năm 2021, xuất khẩu sang EU đạt 40,12 tỷ USD, tăng 14,2%, xuất siêu 23,23 tỷ USD. Năm 2022, xuất khẩu sang EU đạt 46,8 tỷ USD, xuất siêu 31,4 tỷ USD.

Từ những số liệu nêu trên, có thể thấy việc nắm bắt và vận dụng EVFTA không chỉ góp phần vào tăng trưởng kinh tế mà còn đem lại cho doanh nghiệp Việt Nam nhiều lợi ích. Từ đầu năm 2023 đến 31/7/2023, xuất khẩu sang EU đạt 25 tỷ USD. Theo khảo sát của VCCI, tỷ lệ doanh nghiệp hiểu tương đối hoặc hiểu rõ về EVFTA cao hơn đáng kể so với các FTA khác. Ngày càng nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh nghiên cứu thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng được các yêu cầu khắt khe từ EU, qua đó mở rộng thị trường và khẳng định vị trí của nhiều mặt hàng Việt Nam tại châu Âu. Một số trường hợp tiêu biểu có thể kể đến bao gồm:

Gạo Việt Nam được ưa chuộng và khẳng định chỗ đứng tại thị trường châu Âu

Theo các chuyên gia, gạo vốn không phải là mặt hàng chủ chốt xuất sang EU nhưng có kim ngạch xuất khẩu tăng đều trong những năm gần đây. Điều này cho thấy EVFTA đã hỗ trợ tích cực cho xuất khẩu của Việt Nam. Theo cam kết từ Hiệp định EVFTA, EU dành cho Việt Nam hạn ngạch 80.000 tấn gạo mỗi năm gồm: 30.000 tấn gạo xay xát, 20.000 tấn gạo chưa xay xát và 30.000 tấn gạo thơm. Đặc biệt, EU sẽ tự do hóa hoàn toàn đối với gạo tấm, cam kết này giúp Việt Nam có thể xuất khẩu ước khoảng 100.000 tấn vào EU hằng năm. Đối với sản phẩm từ gạo, EU sẽ đưa thuế suất về 0% sau 3 - 5 năm.

Theo Bộ Công Thương, xuất khẩu gạo sang EU về lượng tuy không lớn so với các thị trường khu vực khác nhưng giá trị gia tăng lại rất cao do 27 nước EU là thị trường tiêu thụ các sản phẩm gạo thơm chất lượng cao của Việt Nam. Đây là thị trường khó tính song sẵn sàng chi trả cao cho các sản phẩm có chất lượng. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng tận dụng tối đa lượng gạo xuất khẩu theo hạn ngạch thuế quan để hưởng mức thuế 0% mà EU dành cho Việt Nam. Số liệu thống kê cho thấy, trong năm 2022, xuất khẩu gạo sang thị trường EU tăng mạnh, đạt 94.510 tấn gạo và vượt hạn ngạch 80.000 tấn gạo hàng năm mà EU dành cho Việt Nam theo cam kết từ Hiệp định EVFTA. Kết quả này cho thấy, chất lượng gạo của Việt Nam ngày càng gia tăng và đáp ứng được yêu cầu khắt khe từ các thị trường khó tính, đồng thời cho thấy các thương nhân tận dụng tốt ưu đãi của EVFTA và các chương trình xúc tiến thương mại của Chính phủ.

Theo thống kê, trong 5 năm gần đây, xuất khẩu gạo duy trì khối lượng trên 6 triệu tấn/năm và có xu hướng tăng trưởng qua các năm, với giá trị xuất khẩu trên 3 tỷ USD mỗi năm. Sáu tháng đầu năm 2023, khối lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 4,3 triệu tấn và 2,3 tỷ USD, tăng 22% về khối lượng và tăng 35% về giá trị so với cùng kỳ năm 2022. Đáng chú ý, xuất khẩu gạo sang một số thị trường tại EU tăng trưởng ở mức 3 con số như Ba Lan tăng 117%, Bỉ tăng 165%, Tây Ban Nha tăng 308%...

Nhờ EVFTA, cá tra Việt Nam nỗ lực trở lại đường đua nắm giữ thị phần

EU từng là thị trường nhập khẩu cá tra lớn nhất của Việt Nam với doanh số đạt đỉnh 511 triệu USD vào năm 2010, chiếm 36% xuất khẩu cá tra của Việt Nam. Tuy nhiên, trong những năm sau đó, xuất khẩu cá tra sang thị trường này giảm mạnh do chiến dịch truyền thông bôi nhọ cá tra ở một số nước châu Âu. Cụ thể, đầu năm 2017, một chương trình của đài truyền hình Cuatro TV ở Thành phố Madrid, Tây Ban Nha đã phát sóng những thông tin sai lệch về hình ảnh cá tra Việt Nam được nuôi trên dòng sông Mekong. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), ngay sau phóng sự này, chuỗi siêu thị bán lẻ ở châu Âu của Tập đoàn Carrefour đã tuyên bố ngừng bán cá tra tại các cửa hàng của Tây Ban Nha, Bỉ và trên các quầy đồ tươi ở Pháp. Một số trường học ở Tây Ban Nha cũng từ chối tiêu thụ cá tra Việt Nam. 

Năm 2022, xuất khẩu cá tra Việt Nam sang EU tăng trưởng đột phá do nhu cầu tăng mạnh sau thời gian dài bị ảnh hưởng của dịch COVID-19. Đặc biệt, ưu đãi từ Hiệp định EVFTA phát huy lợi thế trong khi xung đột Nga - Ukraine cùng hàng loạt lệnh trừng phạt của các nước với kinh tế và thương mại của Nga đã làm tăng nhu cầu của EU về nhập khẩu cá thịt trắng từ Việt Nam.

Xuất khẩu cá tra sang EU 4 trong tháng đầu năm nay có giảm so với cùng kỳ năm ngoái nhưng so với cùng kỳ những năm trước đó, đây cũng là con số đáng ghi nhận trong nỗ lực từng bước đưa cá tra Việt Nam trở lại đường đua sau hàng chục năm gặp khó khăn.

Da giày, điện tử, điện thoại và dệt may xuất khẩu ổn định tại Pháp

Các ngành da giầy, điện tử điện thoại và dệt may vẫn là những nhóm hàng xuất khẩu chủ lực chiếm khoảng 60% tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam sang Pháp. Bất chấp bối cảnh kinh tế thế giới đang giảm sút và xu hướng khó khăn cho hàng hóa xuất khẩu nói chung, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Pháp trong bốn tháng đầu năm 2023 vẫn giữ được đà tăng trưởng ổn định ở mức 7,7% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt giá trị hơn 2,12 tỷ euro (tương đương khoảng 2,3 tỷ USD).

Ngoài xuất khẩu dệt may có dấu hiệu chậm lại, xuất khẩu giày dép và điện thoại tăng mạnh với mức tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2022 lần lượt là 30,5% và 21,9%. Tính cả năm ngoái, xuất khẩu của ta sang Pháp đã tăng 18,8% so với năm 2020, từ 6,12 tỷ euro (tương đương khoảng 6,64 tỷ USD) lên hơn 7,27 tỷ euro  (tương đương khoảng 7,89 tỷ USD) - mức cao kỷ lục từ trước tới nay.

Uy tín và những điều kiện ưu đãi thuế quan từ EVFTA mang lại đang tạo ra lợi thế tốt cho xuất khẩu của Việt Nam. Pháp, cũng như châu Âu, đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư sản xuất để tránh sự phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc và Việt Nam là một trong những điểm đến tiềm năng. Tại thị trường Pháp, sau hàng loạt các hoạt động quảng bá, xây dựng hình ảnh, định hướng tiêu dùng mà Thương vụ Việt Nam tại Pháp đã triển khai, các sản phẩm của Việt Nam đang dần tìm được chỗ đứng và được người tiêu dùng bản địa biết đến.

Để đạt được những hiệu quả như trên, bên cạnh việc vận dụng những ưu thế có được nhờ EVFTA, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải có kế hoạch phát triển bài bản, xác định được thị trường mục tiêu phù hợp để từ đó không ngừng cải tiến chất lượng sản phẩm cũng như tìm hiểu, đáp ứng được các quy chuẩn phù hợp với nhu cầu của thị trường mà doanh nghiệp nhắm đến.

Nguồn: Doanh nhiệp Hội nhập

Từ khóa: Việt Nam, thương mại, kinh tế, hội nhập quốc tế, FTA, EVFTA