Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sau sự gián đoạn của Covid-19 dẫn đến mối lo ngại ngày càng tăng về lỗ hổng trong chuỗi cung ứng sản xuất, xung đột Nga - Ukraine đã thúc đẩy các thị trường tập trung vào chi phí năng lượng và tác động của chúng đối với các lĩnh vực. Tuy nhiên, tập trung vào thị trường năng lượng cũng bị gián đoạn và chi phí năng lượng tăng dẫn đến một viễn cảnh đáng lo ngại hơn bị bỏ quên: tình trạng thiếu lương thực.

An ninh lương thực, được định nghĩa là khả năng tiếp cận nguồn dinh dưỡng đầy đủ với giá cả phải chăng, là một thách thức lớn toàn cầu. Bởi vì mọi người đều cần lương thực – vào năm 2020, khoảng 720 triệu đến 811 triệu người trên toàn thế giới bị thiếu đói, nhiều hơn khoảng 161 triệu người so với năm 2019.

Những năm gần đây, sản xuất lương thực đối mặt với một số rủi ro cho thấy nguy cơ khan hiếm, dẫn đến giá cả cao hơn, nếu không muốn nói là nạn đói, ở một số nơi trên thế giới. Lý do chính là do biến đổi khí hậu, như chúng ta đã thấy trong các đợt nắng nóng giữa năm 2022 ở Ấn Độ và Trung Quốc ảnh hưởng đến các vùng trồng lúa trọng điểm như thế nào. Những trận mưa sau đó gây ra lũ lụt ở nhiều nơi, làm hư hại mùa màng ở Ấn Độ và Thái Lan.

Biến đổi khí hậu sẽ làm biến động trong sản xuất cây trồng, nguồn cung cấp lương thực và giá cả thị trường, gây ra tình trạng mất an ninh lương thực lớn hơn trong khu vực, tuy nhiên dường như các thị trường châu Á đã không tính đến rủi ro này trong dài hạn.

Theo tính toán của chúng tôi, châu Á dự trữ lượng gạo để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong 5 tháng, trong đó Trung Quốc chiếm 2/3 tổng lượng gạo dự trữ của khu vực. Tuy nhiên, Trung Quốc ngày càng chú trọng đến an ninh lương thực trong nước và khả năng tự cung tự cấp trong sản xuất ngũ cốc, cho thấy kho dự trữ khó có thể được chia sẻ với các nước láng giềng nếu như mất mùa.

Ngược lại, điều này có thể tác động đến mạng lưới cung cấp lương thực khu vực nếu các nền kinh tế khác lựa chọn thực hiện các hạn chế xuất khẩu tương tự để đảm bảo nguồn cung trong nước.

Những nơi khác ở châu Á, lượng dự trữ tiêu thụ trong hai tháng là quy định trong mức trung bình 50 năm qua. Theo nghiên cứu, trong khi mức tồn kho có xu hướng cao hơn ở Đông Bắc Á trong thập kỷ qua, ngược lại, Đông Nam Á lại chứng kiến mức dự trữ giảm và là một trong những khu vực ít có khả năng chống đỡ nhất trước cú sốc sản lượng. Với điều này, chúng tôi đánh giá tình trạng thiếu lương thực ở châu Á có thể tác động đến lạm phát.

Các biện pháp trừng phạt áp đặt lên Nga và Belarus sau xung đột ở Ukraine đã làm giảm nguồn cung phân bón toàn cầu trong tương lai, khiến giá tăng đột biến. Theo ước tính của Robeco, chi phí cao hơn do phân bón có thể khiến sản lượng lúa gạo giảm thêm 4% trong vụ thu hoạch 2023/2024, làm cho giá gạo tính bằng USD cao hơn 40% vào năm 2023.

Tỷ giá hối đoái kỳ hạn hiện tại mức tăng 1,4 điểm phần trăm trong lạm phát chung trên toàn châu Á. Kết hợp các hiệu ứng vòng hai của lạm phát và giả định giá năng lượng không đổi, cú sốc xảy ra một lần trong một năm có thể làm tăng dự báo lạm phát lên 2,2 điểm phần trăm.

Các tác động đối với khu vực là khác nhau, tùy thuộc vào mức độ phát triển và cấu trúc thể chế liên quan đến lúa gạo. Ngoài Malaysia, các nhà hoạch định chính sách không muốn trợ cấp trực tiếp để hỗ trợ giá gạo, cho thấy vai trò của mặt hàng lương thực này như một nguồn thu nhập quan trọng ở nông thôn và quá trình đô thị hóa. Tuy nhiên, gạo là thành phần chính trong chế độ ăn uống ở Châu Á, có nghĩa là chỉ số giá tiêu dùng hàng đầu của châu Á, theo tính toán của chúng tôi, gạo có mức thay đổi hơn 2,5 lần so với các thành phần thực phẩm nói chung.

Để ứng phó với thách thức lạm phát lương thực ở châu Á, trước tiên chúng ta cần tìm hiểu gốc rễ của vấn đề và hiểu tác động thực sự của biến đổi khí hậu.

Các tác động của khí hậu dự kiến sẽ làm giảm nguồn cung gạo toàn cầu tới 15% vào năm 2050. Báo cáo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) năm 2014 cho rằng nếu thế giới không từ bỏ việc sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch, Nam Á có thể mất 1,8% tổng sản phẩm quốc nội hàng năm vào năm 2050 và 8,8% vào năm 2100.

Không thiếu các giải pháp, nhưng trọng tâm bây giờ là phải tăng chi phí và khả năng mở rộng của chúng.

Một cách để làm nữa là cải thiện chất lượng đất bằng cách sử dụng enzyme do vi khuẩn tạo ra thông qua công nghệ sinh học. Việc sử dụng công nghệ di truyền tiên tiến ngày càng tăng để trồng các loại cây lúa lâu năm, làm giảm xói mòn đất do hệ thống rễ giữ đất cố định và ổn định các bậc thang trên sườn đồi. Việc giảm tần suất canh tác giúp cấu trúc đất phục hồi, cải thiện khả năng giữ nước và các loài vi sinh vật trên ruộng lúa.

Một hậu quả khác của biến đổi khí hậu là áp lực nghiêm trọng về nguồn nước ngọt sẵn có, vì lượng nước có thể giảm đáng kể khi hạn hán. Để ứng phó, phương pháp tưới nhỏ giọt cho trồng lúa đang được triển khai ở một số nước châu Á.

Ví dụ, sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt do một công ty Israel sản xuất, để sản xuất một tấn gạo cần ít nước hơn 70% và giảm lượng khí thải mêtan xuống gần bằng không. Nếu 10% nông dân trồng lúa chuyển sang tưới nhỏ giọt, lượng khí thải giảm sẽ tương đương với việc loại bỏ 40 triệu ô tô khỏi đường.

Thực hành quản lý đất đai bền vững cũng góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc tích hợp cây xanh vào cảnh quan sản xuất lúa gạo có thể làm giảm nhiệt độ và cải thiện khả năng thấm nước vào đất.

Điều này làm tăng thêm khả năng thích ứng và khả năng phục hồi cao hơn không chỉ cho từng nông dân và cộng đồng mà còn cho cả môi trường.

Hiện tại, các sáng kiến thích ứng với khí hậu chỉ nhận được 7% đầu tư liên quan đến khí hậu. Tuy nhiên, chúng xứng đáng được đầu tư bởi cả khu vực công và khu vực tư nhân. Giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu đòi hỏi cả giảm thiểu và thích ứng, và chúng tôi tin rằng điều này có thể mang lại cơ hội đáng kể cho khu vực công và tư nhân.

Cuối cùng, cuộc khủng hoảng lương thực hiện đang đến gần hơn chúng ta nghĩ và việc đầu tư vào các biện pháp thích ứng với khí hậu trong nông nghiệp sẽ là chìa khóa để chúng ta chuẩn bị cho một tương lai không thể đoán trước.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: an ninh lương thực, biến đổi khí hậu