Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trung Quốc đã củng cố vị thế là cường quốc thương mại, trở thành nước lớn nhất về kim ngạch xuất khẩu và thứ hai về nhập khẩu trên toàn thế giới. Nước này chiếm 14% thị phần xuất khẩu và 10% nhập khẩu toàn cầu.

Trung Quốc chuyển từ một nước xuất khẩu lớn các sản phẩm cuối cùng có giá trị gia tăng thấp thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Quy mô xuất khẩu hàng hóa trung gian và tư liệu sản xuất có giá trị gia tăng cao được mở rộng, thị phần ngày càng tăng trên thị trường toàn cầu. Điều này đã giúp Trung Quốc vươn lên trong chuỗi giá trị cả khu vực và thế giới.

Gần đây, thương mại của Trung Quốc đối mặt với những cơn gió ngược, gây ra bởi các yếu tố như nhu cầu bên ngoài giảm và chi phí gia tăng, cũng như căng thẳng địa chính trị.

Thương mại chậm lại vẫn là một thách thức, bằng chứng là tốc độ tăng trưởng thương mại nửa đầu năm nay giảm đáng kể so với cùng kỳ năm 2022. Tuy nhiên, tình hình thương mại của Trung Quốc tốt hơn nhiều nước và khu vực.

Để duy trì tăng trưởng thương mại, Bộ Thương mại phối hợp với sở ngành và địa phương đưa ra các chính sách hỗ trợ, về cho vay tín dụng, bảo hiểm, giảm thuế xuất khẩu và tạo thuận lợi thương mại. Mức thuế thấp hơn có thời hạn của Trung Quốc cũng đã tạo điều kiện cho việc mở rộng nhập khẩu.

Những nỗ lực được thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả và giảm chi phí thông quan. Nhiều cuộc triển lãm dự kiến sẽ được tổ chức và việc trao đổi kinh doanh sẽ thuận tiện hơn.

Chiến lược đa dạng hóa

Trung Quốc đang đẩy mạnh khai phá các thị trường mới nổi và đa dạng hóa các đối tác thương mại, trong bối cảnh nhu cầu giảm mạnh tại các nền kinh tế phát triển và tình trạng bất ổn địa chính trị gia tăng.

Các số liệu gần đây cho thấy, mối quan hệ giữa Trung Quốc và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ấm lên nhanh chóng nhờ điều chỉnh chính sách thương mại và thực hiện Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).

Nói rộng hơn, thương mại giữa Trung Quốc và các quốc gia tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường đang phát triển nhanh chóng, khối lượng thương mại chiếm gần một phần ba tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc.

Điều này đã đặt nền móng để Trung Quốc khai phá tốt hơn các thị trường mới nổi và tối ưu hóa cơ cấu thương mại khu vực trong tương lai.

Tuy nhiên, phải đặt ưu tiên cao cho việc phòng ngừa và kiểm soát rủi ro khi tham gia vào các hoạt động thương mại và đầu tư với các nước đang phát triển.

Trong khi đó, tự do hóa thương mại đã tăng tốc ở các khu vực miền trung, miền tây và đông bắc của Trung Quốc trong những năm qua. Tổng kim ngạch thương mại ở các khu vực này chiếm 1/5 tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc, tăng đáng kể so với trước đây.

Tăng trưởng thương mại nhanh chóng ở những khu vực này đã được hưởng lợi đáng kể từ sự phát triển của thương mại gia công. Việc di dời giữa các khu vực và chuyển giao thương mại gia công sang các khu vực này đã diễn ra trong vài năm qua. Hiện tại, thương mại gia công ở các khu vực này chiếm khoảng một phần ba tổng thương mại gia công cảu Trung Quốc.

Ngoài ra, kim ngạch thương mại của các doanh nghiệp tư nhân chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc. Nước này đã đưa ra một loạt các biện pháp và khuyến khích để khôi phục khu vực tư nhân. Thời gian tới, hoạt động thương mại do doanh nghiệp tư nhân thực hiện được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới.

Bên cạnh động lực chuyển dịch cơ cấu thương mại, chất lượng thương mại cũng được cải thiện.

Nhiều nghiên cứu và dữ liệu đã chỉ ra rằng giá cả và hàm lượng công nghệ trong hàng xuất khẩu của Trung Quốc đã có giá trị gia tăng cao, với tốc độ tăng giá đều đặn.

Đặc biệt, hàng xuất khẩu với “ba nhóm mới” là xe điện, pin lithium và pin mặt trời có mức tăng trưởng vượt bậc, trở thành điểm nhấn mới trong hoạt động thương mại của Trung Quốc.

Với tầm quan trọng ngày càng tăng trong việc đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu và khả năng phục hồi kinh tế, Trung Quốc cần mở rộng hơn nữa hoạt động nhập khẩu hàng hóa trong tương lai và tăng kho dự trữ để phòng ngừa rủi ro kinh tế tiềm ẩn, đồng thời nước này luôn sẵn sàng cho mọi thay đổi chính trị và ngoại giao hoặc những cú sốc có thể xảy ra.

Trong tương lai, chuyển đổi và nâng cấp thương mại được thúc đẩy tốt hơn nhờ thương mại điện tử xuyên biên giới. Ngoài ra, cần chú ý hơn vào thương mại xanh để tạo điều kiện tốt hơn cho phát triển bền vững.

Thêm nữa, tích cực nỗ lực để thúc đẩy thương mại kỹ thuật số, đặc biệt là thương mại kỹ thuật số trong các dịch vụ, được đặc trưng bởi giao hàng trực tuyến và truyền dẫn kỹ thuật số.

Trong đàm phán các hiệp định đa phương theo khuôn khổ WTO, Trung Quốc đóng vai trò quan trọng và được hưởng lợi nhiều.

Các cuộc đàm phán về Quy định trong nước về dịch vụ đã kết thúc, đưa ra các hướng dẫn chính sách mới nhằm thúc đẩy hơn nữa cải cách và mở cửa lĩnh vực dịch vụ trong nước và phát triển thương mại dịch vụ.

Đàm phán sơ bộ bằng văn bản về Hiệp định Tạo thuận lợi Thương mại đã được ký kết. Mặc dù chưa có nhiều quy định ràng buộc đáng kể, nhưng nó là tín hiệu mang lại lợi ích to lớn vì được coi là hiệp định đa phương đầu tiên kể từ khi thành lập WTO vào năm 1995. Các cuộc đàm phán về Hiệp định Đối tác Kinh tế Kỹ thuật số vẫn chưa kết thúc.

Nó liên quan đến một số vấn đề thương mại kỹ thuật số đã được các bên xem xét cụ thể. Khi các cuộc đàm phán kết thúc, hiệp ước sẽ đưa ra các hướng dẫn cho sự phát triển của thương mại kỹ thuật số trong tương lai ở Trung Quốc.

Trung Quốc đã ký kết 19 hiệp định thương mại tự do với 26 quốc gia và khu vực, việc ký kết và thực hiện hiệp định RCEP có ý nghĩa to lớn đối với quốc gia này.

Nỗ lực tận dụng triệt để quy tắc xuất xứ trong thương mại với các nền kinh tế thành viên RCEP là rất quan trọng đối với các doanh nghiệp. Trong tương lai, Trung Quốc cũng sẽ khởi động một đợt nâng cấp mới của Khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc-ASEAN để tăng cường hơn nữa hợp tác kinh tế và thương mại khu vực giữa nước này và khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Vai trò dẫn dắt và thể hiện tại các diễn đàn mở tầm cao sẽ được phát huy tốt hơn. Trung Quốc có 21 khu thương mại tự do thí điểm. Trung Quốc cũng đã thành lập Cảng thương mại tự do Hải Nam, vượt trội so với các khu thương mại tự do khác về thuế và các chính sách ưu đãi khác.

Tốc độ tăng trưởng thương mại tại các khu thương mại tự do thí điểm và cảng thương mại tự do cao hơn mức trung bình của cả nước.

Đặc biệt, thương mại qua cảng thương mại tự do Hải Nam đã tăng trưởng hai con số. Những nền tảng thí điểm như vậy nên được sử dụng để thúc đẩy mở cửa thể chế của Trung Quốc.

Trung Quốc đã nộp đơn xin gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), cũng như Hiệp định Đối tác Kinh tế Kỹ thuật số. Các nỗ lực trong nước sẽ được thực hiện để thúc đẩy cải cách và phù hợp hơn với các quy tắc thương mại này và thương mại quốc tế.

Các phương pháp tiếp cận toàn diện sẽ được áp dụng để điều chỉnh tốt hơn sự phát triển kinh tế trong nước với tăng trưởng thương mại và khai thác triệt để cả thị trường trong nước cũng như quốc tế. Vai trò của một thị trường quốc gia thống nhất sẽ được phát huy đầy đủ.

Một mô hình phát triển mới tập trung vào kinh tế trong nước và tác động qua lại tích cực giữa các dòng chảy kinh tế trong nước và quốc tế sẽ được cải thiện hơn nữa.

Tỷ trọng xuất khẩu ròng trong tăng trưởng GDP của Trung Quốc đạt 7% trong năm 2008, trước khi có xu hướng giảm. Bây giờ tỷ trọng này đạt mức khoảng 3%. Vai trò của xuất khẩu trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nói chung đang suy yếu dần.

Trong tương lai, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu và thị trường nội địa. Mặc dù thương mại sẽ là một động lực tăng trưởng quan trọng, nhưng kỳ vọng vẫn ở mức vừa phải.

Thương mại của Trung Quốc có khả năng phục hồi mạnh mẽ và linh hoạt để ứng phó với những áp lực và thách thức ngắn hạn.

Hơn nữa, cần phải định hình một cách khách quan và đúng đắn về thương mại của Trung Quốc trong tăng trưởng kinh tế chung, phù hợp với sự phát triển dài hạn.

Điều quan trọng là thúc đẩy thương mại đồng thời hạn chế đặt ra các mục tiêu khó đạt được.

Trung Quốc nên đặt ưu tiên cao hơn cho việc hiện thực hóa mở cửa hơn thông qua các hoạt động thương mại và các quy tắc quốc tế tiên tiến, cũng như cải thiện nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa đặc sắc Trung Quốc thông qua đổi mới thể chế.

Nguồn: China Daily

Từ khóa: Trung Quốc, tự do hóa thương mại, đa dạng hóa, RCEP, CPTPP