Đầu tư vào hydrogen có thể mang lại lợi ích cho cơ sở hạ tầng xanh ở Trung Đông

Cuộc thảo luận về biến đổi khí hậu cần nhấn mạnh sự chuyển đổi từ cắt giảm lượng khí thải carbon đơn giản sang đảm bảo các quốc gia đang phát triển có thể tham gia vào nền kinh tế xanh đa dạng ở khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, điều quan trọng là các chính phủ gần như không có bất kỳ nguồn doanh thu nào tách khỏi dầu khí. Ví dụ, ở Iraq, sự phụ thuộc nguồn thu từ dầu khí vượt quá 90%. Nếu nguồn thu của chính phủ trong khu vực chủ yếu là từ hydrocarbon, thì nguồn thu từ hydrocarbon sẽ dùng để tài trợ cho cơ sở hạ tầng sạch mới.

Kể từ khi xung đột Ukraine bắt đầu, hai vấn đề chính đã thay đổi mô hình ngoại giao ở Trung Đông là: ngũ cốc và hydrocarbon.

Nhiều quốc gia trong khu vực buộc phải suy nghĩ lại về chiến lược nhập khẩu ngũ cốc của họ trong những tháng tiếp theo. Ngoài ra, cuộc chiến ở Ukraine cũng đang định hình lại các mối quan hệ địa chính trị, khi phương Tây tìm cách củng cố nguồn cung hydrocarbon của mình.

Các nước châu Âu xem Qatar như một nguồn cung thay thế cho lượng khí đốt bị mất từ Nga. Quốc gia vùng Vịnh đã vạch ra kế hoạch mở rộng sản xuất khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) lên mức 40%/ năm trước năm 2026 thông qua dự án North Field East và trong những năm gần đây đã tăng cường quan hệ với một số nhà nhập khẩu châu Âu.

Tháng 3/2022, Cựu Thủ tướng Anh, ông Boris Johnson đã đến thăm hai nước vùng Vịnh trong nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc của Anh vào nguồn cung năng lượng của Nga và tăng cường các thỏa thuận năng lượng xanh.

Trong chuyến thăm, ông Johnson đã gặp Thái tử của Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất, Mohammed bin Zayed Al Nayhan, tại Abu Dhabi và cả nhà lãnh đạo đều hoan nghênh mối quan hệ đối tác lâu dài giữa hai nước và cùng thảo luận cơ hội tăng cường hợp tác giữa hai bên trong lĩnh vực an ninh năng lượng, công nghệ xanh và thương mại. Cuộc họp này cho thấy khu vực vùng Vịnh có thể là một đối tác chính cho quá trình chuyển đổi năng lượng xanh của Vương quốc Anh.

Trong khi Trung Đông đang cố gắng cung cấp năng lượng cho thế giới, bản thân khu vực này cũng đang trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng. Sáng kiến Xanh của Ả-rập Xê-út (SGI) do Thái tử khởi xướng vào tháng 3/2021 và được Ả-rập Xê-út giới thiệu đến các chuyên gia và nhà ngoại giao quốc tế hồi tháng 11 năm ngoái bên lề hội nghị khí hậu COP27 ở Sharm El-Sheikh, Ai Cập. Để đẩy nhanh việc thực hiện các sáng kiến nhằm đạt được các mục tiêu MGI, tháng 11/2022, Thái tử thông báo rằng Ả-rập Xê-út đã thành lập và tổ chức một Ban thư ký MGI chuyên trách và phân bổ 2,5 tỷ đô la Mỹ để hỗ trợ các dự án và quản trị của MGI.

Bất chấp những sáng kiến đó, hydrocarbon sẽ tiếp tục trở thành xương sống của các nền kinh tế Trung Đông, khi quá trình chuyển đổi năng lượng của Trung Đông tiếp tục diễn ra chậm chạp bất chấp những hứa hẹn sẽ nhanh chóng bổ sung năng lượng tái tạo trong những năm tới.

Năm 2022, nhiệt điện (than, dầu khí) chiếm 90% công suất điện toàn vùng. Mặc dù tỷ lệ công suất điện dự kiến sẽ giảm, nhưng nhiên liệu hóa thạch sẽ tiếp tục chiếm ưu thế, GlobalData dự báo rằng đến năm 2035, nhiệt điện vẫn sẽ chiếm 70% tổng công suất. Một câu chuyện tương tự cũng xuất hiện trong hỗ hợp năng lượng, với nhiên liệu hóa thạch dự kiến sẽ chiếm 84% hỗn hợp năng lượng vào năm 2035.

Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi năng lượng ở Trung Đông đòi hỏi phải có tài chính. Trong khi, các chính phủ chủ yếu dựa vào việc bán hydrocarbon để có số tiền này. Đại dịch Covid đã giới hạn một số vấn đề mà trước khủng hoảng vốn là ưu tiên hàng đầu của nhiều chính phủ và tổ chức trên thế giới. Một trong những điều khoản trong những chương trình nghị sự đó là quá trình chuyển đổi năng lượng, đề cập đến việc chuyển đổi hệ thống năng lượng từ một hệ thống chủ yếu dựa vào nhiên liệu hóa thạch thải ra khí CO2 như than đá, khí đốt và dầu mỏ sang một hệ thống chủ yếu dựa vào nguồn nhiên liệu xanh và sạch. Mặc dù không ai biết cuộc khủng hoảng hiện nay sẽ kéo dài bao lâu và ảnh hưởng đến mức nào, hoặc hình thức phục hồi sẽ ra sao, nhưng việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sẽ giúp khôi phục những giá trị tồn tại trước khủng hoảng theo thời gian.

Các nhà xuất khẩu dầu khí trong khu vực đã đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng là đa dạng hóa cơ cấu năng lượng và điện năng của họ. Ví dụ, Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) đặt mục tiêu đạt được một nửa mức năng lượng sơ cấp từ các nguồn nhiên liệu sạch trước năm 2050, từ mức dưới 2% vào năm 2018. Từ góc độ môi trường, đây sẽ là một động thái đáng hoan nghênh, đặc biệt là khi khu vực này bao gồm một số quốc gia phát thải carbon lớn nhất (tính theo đầu người) trên thế giới. Ngoài ra, về mặt kinh tế, việc sử dụng năng lượng xanh nhiều hơn sẽ giúp cắt giảm nhiều dầu và khí đốt hơn cho hoạt động xuất khẩu.

Tóm lại, bất chấp các mục tiêu năng lượng tái tạo đầy tham vọng và số lượng dự án năng lượng mặt trời và gió đang được triển khai ngày càng tăng, nguồn điện tái tạo dự kiến chỉ chiếm 8,3% tổng hỗn hợp nguồn điện vào năm 2030. Trên đường đến Mục tiêu Net Zero, Trung Đông nên đầu tư công nghệ xanh nhiều hơn 60% so với cơ sở hạ tầng dầu khí.

Nguồn: Middle East Monitor

Từ khóa: Trung Đông, năng lượng xanh và sạch, phát thải CO2