Giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng của ASEAN khi có nhiều doanh nghiệp toàn cầu chuyển sang khu vực

Gần đây, mọi ánh nhìn đều hướng về Đông Nam Á. Từ Trung Quốc, Hàn Quốc đến Nhật Bản và Hoa Kỳ, các doanh nghiệp quốc tế ngày càng xem khu vực này là một phần trong các kế hoạch mở rộng của mình.

Một số muốn xây dựng cơ sở sản xuất tại các nền kinh tế ASEAN để tận dụng chi phí lao động thấp hơn so với Trung Quốc. Các công ty cổ phần tư nhân và công ty đầu tư mạo hiểm quan tâm đến các công ty start-up đang phát triển trong khu vực và các cơ hội đầu tư khác từ dân số trẻ, với hiểu biết về kỹ thuật số.

Indonesia, Thái Lan và Việt Nam đang hình thành những phần quan trọng trong chuỗi cung ứng xe điện và khu vực này sẽ bắt đầu nổi bật hơn trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn.

Trong khi đó, dự báo tăng trưởng kinh tế ở châu Á cao hơn so với các quốc gia còn lại trên thế giới, đầu tư vào Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 2021 là 174 tỷ USD và đã phục hồi trở lại mức trước đại dịch. Điều này giúp các quốc gia Đông Nam Á vẫn có thể hưởng lợi từ tỷ lệ dân số vàng, ngay cả khi dân số Đông Á già đi.

Cơ sở hạ tầng của Đông Nam Á là một lĩnh vực mà các doanh nghiệp nước ngoài quan tâm. Theo các cuộc khảo sát, các nhà đầu tư quốc tế xem kết nối cơ sở hạ tầng và logistics hiệu quả là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đầu tư nhiều hơn vào ASEAN - cùng với các biện pháp chính sách như đơn giản hóa thủ tục đầu tư và hỗ trợ thị thực cho người nước ngoài.

Chẳng hạn đối với việc cắt điện gần đây do đợt nắng nóng ở Việt Nam đã bộc lộ giới hạn công suất của lưới điện, điều này rất cần được nâng cấp và cần cải cách thị trường điện. Điều này đã khiến các doanh nghiệp nước ngoài lo ngại và giảm kỳ Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực về năng lượng tái tạo.

Ùn tắc giao thông là một vấn đề đau đầu khác đối với các doanh nghiệp ở các đô thị lớn trong khu vực, mặc dù đang nỗ lực xây dựng hoặc cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông công cộng. Dịch vụ logistics liên tỉnh với khoảng cách xa hơn cũng đang gặp khó khăn ở vùng đảo và quần đảo.

Để tăng cường kết nối, cần có sự hợp tác liên khu vực nhiều hơn nữa. Việc xây dựng tuyến đường sắt nối Lào với Thái Lan và Côn Minh đang được tiến hành với sự hỗ trợ của Trung Quốc. Singapore và Malaysia cũng đang xem xét khôi phục một dự án đường sắt cao tốc đã bị hủy bỏ giữa hai nước. Những lợi ích kinh tế tiềm năng là đáng kể, mặc dù kinh nghiệm cho thấy cần phải làm nhiều hơn nữa để đảm bảo các dự án cơ sở hạ tầng có tính bền vững về môi trường và xã hội là ưu tiên hàng đầu.

Đổi mới cũng là cách để giải quyết những thách thức về cơ sở hạ tầng. Tại Indonesia, các doanh nghiệp đang nỗ lực số hóa ngành công nghiệp vận tải để nâng cao hiệu quả. Trí tuệ nhân tạo có thể được tích hợp vào logistics để cắt giảm chi phí và nâng cao tính bền vững.

Nguồn tài trợ sẽ đến từ đâu? Trong khi ASEAN từ lâu đã dựa vào nguồn tài chính từ nước ngoài, đầu tư trong nội khối ASEAN có thể đóng vai trò lớn hơn trong việc tài trợ cho cơ sở hạ tầng.

Tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN vào tháng 5, Tổng thống Indonesia Joko Widodo cho biết Indonesia muốn đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng của Campuchia. Campuchia muốn tận dụng vị trí của mình ở Vịnh Thái Lan và kết nối đường bộ tới ba nước Đông Nam Á khác để tạo thành một trung tâm logistics cho khu vực.

Các công ty đa quốc gia có trụ sở tại châu Á, như Aeon của Nhật Bản, xem nền kinh tế mới nổi này là một trung tâm logistics tiềm năng. Nhưng điều này đòi hỏi cơ sở hạ tầng tốt hơn và chi phí thấp hơn.

Indonesia có thể giúp đỡ đồng thời sử dụng tài chính từ chương trình cơ sở hạ tầng như là điểm nhấn nổi lên của mình với tư cách là một cường quốc kinh tế khu vực đang vạch ra một lộ trình trung lập trong bối cảnh căng thẳng Hoa Kỳ-Trung Quốc.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) có thể khuyến khích đầu tư nội khối ASEAN nhiều hơn vì hiệp định này giúp đơn giản hóa hoạt động xuất khẩu xuyên biên giới trong khối với 15 thành viên và cải thiện hiệu suất. Hồng Kông cũng bày tỏ mong muốn gia nhập RCEP vào năm ngoái, có khả năng mở ra các cơ hội thương mại mới.

Thỏa thuận ở khu vực này không đạt được là về môi trường và tính bền vững. Lượng khí thải carbon dioxide của châu Á trong quá trình sản xuất tăng nhanh hơn so với mức hấp thụ; khu vực này thải khí CO2 ra nhiều hơn phần còn lại của thế giới. Châu Á, bao gồm ASEAN và Đông Á, hiện là nơi tập trung hầu hết các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài gây ra nhiều carbon trên thế giới. Cần có thêm cơ sở hạ tầng để phát triển bền vững, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất và năng lượng, vốn vẫn chủ yếu dựa vào than đá.

Chương trình đào tạo nghề nghiệp về chuỗi cung ứng và logistics bền vững sẽ có nhu cầu, một lĩnh vực có thể không nằm trong tầm ngắm của các sinh viên tốt nghiệp trong khu vực. Singapore đang thực hiện các bước để đáp ứng nhu cầu bằng cách cung cấp các chương trình hỗ trợ đào tạo và việc làm cho các chuyên gia trong lĩnh vực này. Cải thiện khả năng dịch chuyển nhân tài xuyên biên giới có thể thúc đẩy các mục tiêu bền vững và kết nối khu vực, đồng thời giải quyết sự không phù hợp của thị trường lao động dẫn đến tình trạng thiếu lao động và thất nghiệp.

Về mặt địa lý, Hồng Kông hướng về Đông Nam Á và là một trung tâm tài chính quốc tế, Hồng Kông tiếp tục có cơ hội đóng vai trò quan trọng trong kinh tế của ASEAN cùng với đầu tư nội khối ngày càng tăng. Điều này sẽ rất quan trọng đối với tương lai của Hồng Kông khi tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc chậm lại.

Cách khác là Hồng Kông đóng vai trò là kênh dẫn đầu tư của Trung Quốc đại lục vào các dự án cơ sở hạ tầng ở ASEAN đồng thời đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững quốc tế. Hồng Kông cũng có thể là một nguồn tài trợ cho các công ty khởi nghiệp về logistics xanh, trong khi các dự án kinh doanh về chuỗi cung ứng và logistics có thể tìm thấy những cơ hội mới khi mở rộng sang ASEAN. Trong khi các mối quan hệ kinh tế gần gũi nhất của Hồng Kông là thị trường đại lục, thì phần lớn tăng trưởng trong tương lai của châu Á sẽ là ở ASEAN.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: ASEAN, dịch chuyển chuỗi cung ứng, logistics