UNCTAD đo lường tiến độ mục tiêu phát triển bền vững, cho thấy tác động của các cuộc khủng hoảng toàn cầu

Ấn phẩm SDG Pulse hàng năm cung cấp những phân tích về cách thức thế giới hành động nhằm hướng đến các mục tiêu trong Chương trình nghị sự 2023 của Liên hợp quốc về Phát triển Bền vững.

UNCTAD đã phát hành ấn phẩm SDG Pulse thứ năm vào ngày 27/6, đây là một tài liệu tham khảo toàn cầu để theo dõi quá trình đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) vào năm 2030.

Dữ liệu và phân tích bao gồm một loạt các chỉ số SDG và các chỉ số liên quan khác về thương mại, đầu tư, tài chính dành cho phát triển, nợ công, giao thông vận tải và công nghệ.

Năm nay, phần “Trọng tâm” của báo cáo xem xét mức chi phí để đạt được SDGs thông qua xác định lĩnh vực nào cần tài trợ nhất và hỗ trợ đạt được mục tiêu đó tốt hơn.

Phiên bản trực tuyến cho phép người dùng tương tác với số liệu thống kê, biểu đồ và đồ thị.

Số liệu cho thấy đại dịch Covid- 19, chiến sự ở Ukraine và khủng hoảng khí hậu đang có tác động tiêu cực đến tiến trình hướng đến SDGs.

Anu Peltola, trưởng nhóm thống kê của UNCTAD cho biết: “Chúng ta đã đi được nửa chặng đường của Chương trình nghị sự 2030 và cuộc khủng hoảng toàn cầu đa phương đang ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế, xã hội và hành tinh của chúng ta. Điều quan trọng hơn đối với các nhà hoạch định chính sách là có được nguồn dữ liệu và đưa ra phân tích kịp thời, đáng tin cậy để định hướng cho những quyết định quan trọng của các nước.”

Dưới đây là bốn điểm chính.

1. Mức nợ tăng cao đang kìm hãm tiến độ thực hiện nhiều mục tiêu

Khoảng một trong ba quốc gia trên toàn cầu phải đối mặt với nguy cơ khủng hoảng tài chính cao, trong đó các nước đang phát triển gánh chịu khoản nợ lớn nhất.

Tổng nợ nước ngoài cho những quốc gia này năm 2022 cao hơn 15% so với năm 2019, trước khi đại dịch bùng nổ. Trong thập kỷ qua, các khoản nợ nước ngoài của họ đã tăng hơn gấp đôi lên mức đáng báo động 11.4 nghìn tỷ USD.

Chi phí để trả nợ đạt mức cao nhất đối với các nước thu nhập thấp. Năm 2022, các nước này đã chi khoảng 19.3% doanh thu chính phủ cho nợ công- cao gấp bốn lần trong năm 2012.

Nợ công cao đặt ra thách thức quan trọng cho sự phát triển và quyết tâm đạt được các SDGs vì nợ công làm suy yếu khả năng đầu tư của chính phủ trong các dịch vụ cơ bản như chăm sóc sức khỏe và giáo dục.

2. Cuộc chiến chống lại nạn đói gặp khó khăn

Từ năm 2017- 2021, số tiền tài trợ cho mỗi người trong cuộc khủng hoảng lương thực đã giảm 30%.

Bất chấp tình trạng dư thừa calo trên thế giới thì 7/10 nền kinh tế tiếp tục nhập khẩu nhiều lương thực hơn xuất khẩu hàng hóa. Trung Đông và châu Phi là nơi có nhiều quốc gia nhập khẩu ròng – nhiều nước trong số quốc gia này được phân vào loại những nước kém phát triển nhất (LDCs).

Ngũ cốc đang là tâm điểm trong cuộc chiến ở Ukraine, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu, chiếm 45% lượng calo cung cấp cho thế giới.

Mặc dù trợ cấp xuất khẩu nông nghiệp đã trở thành dĩ vãng và các chính sách bóp méo thị trường đã không còn, trong đó mức trợ cấp giảm gần bằng 0 trong năm 2021 so với mức 3- 4 nghìn tỷ đô la trong gần hai thập kỷ trước.

Một số quốc gia có thể gặp bất lợi trong thương mại quốc tế và có nguy cơ rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực hơn.

3. Khả năng phục hồi khí hậu gặp thách thức, các nước dễ bị tổn thương rơi vào khó khăn

Năm 2021, phát thải nhà kính một lần nữa đạt mức kỷ lục, với lượng CO2 đạt mức cao nhất trong 2 triệu năm qua.

Bất chấp nhu cầu cấp thiết phải giảm 45% vào năm 2030, lượng phát thải đã tăng 4.2% trong năm 2021 và tiếp tục tăng nhanh. Ngoài ra, giá năng lượng cao trong năm 2022 đã làm tăng tính dễ bị tổn thương, cụ thể, tháng 8/2022, giá nhiên liệu đạt đỉnh cao gần gấp ba lần mức trước đại dịch và giá khí đốt tự nhiên đã tăng gấp chín lần.

Theo Văn phòng Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai của Liên hợp quốc (UNDRR), LDCs và các đảo quốc đang phát triển (SIDS) phải đối mặt với rủi ro không đáng có từ thảm họa liên quan đến khí hậu, với rủi ro tăng 40% từ năm 2015- 2030.

Một lưu ý tích cực là doanh số bán ô tô điện toàn cầu đã tăng 55% trong năm 2022, đạt 10 triệu chiến bán ra.

Cần phải khẩu trương chuyển đổi, hướng đến những nền kinh tế với khí thải carbon thấp. Nguồn dữ liệu mới của UNCTAD về thương mại sinh học, thương mại đại dương và thương mại chất dẻo đã đưa ra một công cụ mới để đánh giá tiến độ.

4. Đa dạng kinh tế vẫn là một thách thức cho các nước đang phát triển, công nghệ kỹ thuật số đầy hứa hẹn

Nhiều nền kinh tế đang phát triển tiếp tục vật lộn với việc đa dạng danh mục thương mại của mình.

Năm 2021, 25 quốc gia với chỉ số tập trung thương mại cao nhất đều là các nền kinh tế đang phát triển, cho thấy sự phụ thuộc quá mức của các nước này vào một số ít mặt hàng xuất khẩu- chủ yếu là nguyên liệu thô và hàng hóa.

Trong khi đó, xuất khẩu hàng chế tạo chỉ chiếm 1/3 tổng xuất khẩu hàng hóa của các nước LDCs trong năm 2021.

Tuy vậy, tỷ trọng xuất khẩu của các sản phẩm công nghệ cao đang có xu hướng tăng lên ở châu Phi và các nước LDCs.

Công nghệ kỹ thuật số mang lại nhiều cơ hội để đa dạng hóa kinh tế trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang dần số hóa. Ví dụ, các dịch vụ có thể chuyển giao bằng kỹ thuật số hiện chiếm gần 2/3 dịch vụ xuất khẩu toàn cầu.

Nguồn: UNCTAD

Từ khóa: Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), SDG Pulse, phát thải carbon