Châu Phi: cần xây dựng hệ thống logistics để mang lại hiệu quả cao khi FTA có hiệu lực

chauphi

Dịch vụ hậu cần châu Phi đã phải vật lộn để phục vụ cho dân số ngày càng tăng của đất nước và khu vực tư nhân năng động trong một thời gian quá dài. Nghiên cứu mới cho thấy điều đó sắp thay đổi - và sẽ có nhiều chuyển biến mang đến nhiều lợi ích cho nền kinh tế.

Sự thay đổi đó là nhờ hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA), tạo thuận lựi thương mại giữa các bên ký kết châu Phi. Hiệp định được ký vào tháng 2 năm 2021 và hiện đang có hiệu lực, AfCFTA là chất xúc tác cho thu hút đầu tư và mở rộng lĩnh vực hậu cần non trẻ của lục địa này, theo một báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới: AfCFTA: Kỷ nguyên mới cho Đầu tư và Kinh doanh Toàn cầu ở Châu Phi.

Logistics châu Phi: từ thách thức đến cơ hội

Vận chuyển hàng hóa và hậu cần không nhất quán hoặc không đảm bảo từ lâu đã cản trở thương mại nội khối châu Phi. Các quốc gia phải đối mặt với thời gian chậm trễ cao, tình trạng thiếu tuyến đường trải nhựa để vận chuyển hàng hóa và tổn thất hàng hóa cao hơn do chuỗi cung ứng lạnh hạn chế so với các khu vực khác trên toàn cầu. AfCFTA đang giải quyết những thách thức này.

Các quốc gia châu Phi hiện nhập khẩu hàng hóa trị giá 36,8 USD hoặc hàng hóa thuộc lĩnh vực hậu cần, từ vận tải hành khách và vận chuyển đến các dịch vụ bưu kiện và chuyển phát nhanh, hàng năm từ trong và ngoài lục địa. Theo AfCFTA, gia trị sẽ ngày càng tăng— và các doanh nghiệp châu Phi có thể đáp ứng nhu cầu đó.

Nhu cầu vận tải nội địa châu Phi sẽ tăng 28%, cần bổ sung thêm gần 2 triệu xe tải — sẽ được sử dụng chủ yếu cho sự tăng trưởng trong thương mại phụ tùng ô tô và dược phẩm — 100.000 toa xe lửa, 250 máy bay và hơn 100 tàu thuyền đến năm 2030.

Thương mại hàng hải dự kiến sẽ tăng từ 58 triệu lên 132 triệu tấn vào năm 2030 khi thực hiện AfCFTA, và sự tăng trưởng trong lĩnh vực này sẽ giúp ích, đặc biệt, là sự bùng nổ trong lĩnh vực thương mại chế biến nong sản tho như cam két của AfCFTA.

Các doanh nghiệp và người dân châu Phi được hưởng lợi từ AfCFTA

Là lục địa lớn nhất thế giới và với mạng lưới hậu cần nội lục địa đang gặp khó khăn cho đến nay, AfCFTA mang đến cơ hội lớn để đầu tư vào hậu cần và vận tải hàng hóa.

Nhu cầu cao và đối với dịch vụ hậu cần và vận tải sẽ chỉ tăng lên khi AfCFTA được triển khai. Khi thương mại nội khối châu Phi tăng lên và ngày càng có nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ hậu cần kết nối với các thị trường lớn hơn. Nếu giá hàng hóa giảm, như dự kiến, nhờ dỡ bỏ các rào cản thương mại và chi phí nhập khẩu, thì tiêu dùng và nhu cầu sẽ tăng lên, mang lại lợi ích cho các nhà sản xuất châu Phi và các lĩnh vực linh động.

Trước đây, các doanh nghiệp châu Phi phải tón khản chi phí cao để thuê các công ty hậu cần lớn, nhưng hiện nay với sự gia tăng của các công ty hậu cần kỹ thuật số mới sẽ giúp giảm chi phí và có thể cải thiện chất lượng dịch vụ đồng thời thúc đẩy tính bền vững.

Thu hẹp khoảng cách thành thị-nông thôn cũng sẽ mang lại những cơ hội đáng kể. Các khu vực nông thôn phụ thuộc nhiều hơn vào chuỗi cung ứng khu vực so với cư dân thành thị, nhưng cơ sở hạ tầng đường xá không đầy đủ thường khiến họ bị cô lập và bị hạn chế về mặt kinh tế. Các công ty khởi nghiệp đã bắt đầu giải quyết những vấn đề này, đề xuất các giải pháp sáng tạo để tích hợp thị trường nông thôn và thành phố .

Những lỗ hổng về cơ sở hạ tầng, đặc biệt là những vấn đề mất nhiều thời gian để khắc phục, chẳng hạn như các vấn đề về đường xá, đã thúc đẩy các công ty chuyển sang các giải pháp mới, bao gồm máy bay không người lái chở hàng, đường thủy nội địa và cảng, và các phương tiện giao thông khác để tiếp cận các cộng đồng nông thôn và giúp họ hòa nhập với hẹ thống kinh tế đang phát triển.

Hậu cần giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), đã là một thành phần chính của nền kinh tế hậu cần của Châu Phi, được kỳ vọng sẽ thống trị lĩnh vực này trong ngắn hạn và trung hạn. Các công ty châu Phi đã chi 2,6 nghìn tỷ USD cho các dịch vụ B2B vào năm 2015 và dự kiến sẽ chi thêm 1 nghìn tỷ USD vào năm 2025 — và AfCFTA đẩy nhanh cơ hội cho các công ty cung cấp dịch vụ B2B.

Dịch vụ hậu cần giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng cũng tiếp tục tăng khi chi tiêu của người tiêu dùng tăng lên, thương mại điện tử trở nên phổ biến hơn và quá trình đô thị hóa tiếp tục diễn ra.

Nghiên cứu điển hình: chiến lược cho một kỷ nguyên mới của thương mại châu Phi

Một số công ty toàn cầu đã thành công khi tận dụng những cơ hội và kinh nghiệm mang lại cái nhìn sâu sắc có giá trị cho các nhà đầu tư mới.

Nhiều công ty cho rằng sự thành công ở châu Phi là nhờ tận dụng được các xu hướng kinh tế vĩ mô, dự đoán tác động tích cực của AfCFTA và tập trung vào các yếu tố hỗ trợ chính giúp thúc đẩy thương mại nội khối châu Phi.

Tận dụng các xu hướng kinh tế vĩ mô & AfCFTA

Agility Logistics công ty tập trung vào nhiều khía cạnh khác nhau của vận tải và hậu cần, đã phát triển thành công một chiến lược vừa cho phép các công ty địa phương mở rộng quy mô vừa thu hút các công ty quốc tế thâm nhập thị trường châu Phi. Thông qua việc theo dõi các xu hướng kinh tế vĩ mô bao gồm nhân khẩu học, thương mại khu vực, tiêu dùng ngày càng tăng, số hóa, phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ, FDI, sản xuất địa phương và thị trường đơn lẻ AfCFTA. Công ty đã thành công trong việc xây dựng các nhà kho phù hợp hiệu quả giữa cung và cầu, đồng thời giảm các rào cản về thời gian và chi phí cho các công ty.

Menzies Aviation là nhà cung cấp dịch vụ hàng không lớn nhất ở Châu Phi, hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ hàng không, nhiên liệu và mặt đất tại 20 quốc gia Châu Phi và sử dụng hơn 3.500 nhân viên.

Menzies đã xác định châu Phi là một trong những thị trường hàng không phát triển nhanh nhất đối với cả vận chuyển hàng hóa và hành khách bằng đường hàng không — cả hai lĩnh vực này sẽ được thúc đẩy bởi Hiệp định AfCFTA. Công ty nhận thấy tiềm năng của AfCFTA sẽ tạo điều kiện cho việc di chuyển bằng đường hàng không và vận chuyển hàng hóa trở nên dễ dàng hơn, rẻ hơn, an toàn hơn và cạnh tranh hơn; do đó, công ty đã làm việc với các hãng hàng không muốn thâm nhập thị trường châu Phi, bao gồm một số hãng hàng không Trung Đông đang tìm cách cùng mở rộng mạng lưới với Menzies.

Tận dụng các công cụ hỗ trợ chính

DP World là nhà cung cấp dịch vụ hậu cần toàn cầu đã hoạt động tại lục địa này hơn 20 năm, để đáp ứng nhu cầu lớn về vận tải đường bộ, đường sắt, hàng hải và hàng không bằng cách đầu tư vào chính xác các loại cơ sở hạ tầng, hậu cần và dịch vụ tích hợp đầy đủ sẽ thúc đẩy AfCFTA và tăng thêm giá trị tối đa khi thương mại nội bộ châu Phi tăng lên. DP World hiện đang sử dụng 9.000 người trên lục địa và vận hành 10 cảng và nhà ga. Những địa điểm hiệu quả, được trang bị tốt giúp giảm chi phí và sẽ hỗ trợ khả năng cạnh tranh xuất khẩu, giúp các nước châu Phi phát triển mối quan hệ thương mại toàn cầu và hội nhập sâu hơn các nền kinh tế vào hệ thống thương mại toàn cầu.

Tập đoàn Tài chính Châu Phi (AFC) tập trung vào việc khắc phục tình trạng thâm hụt cơ sở hạ tầng của Châu Phi và đã thành công trong việc hiểu được nhu cầu về cơ sở hạ tầng sẽ đẩy nhanh việc thực hiện AfCFTA, bao gồm vận tải và hậu cần, năng lượng và công nghệ. Việc thừa nhận rằng cơ sở hạ tầng chất lượng cao làm tăng đáng kể cường độ thương mại song phương giữa các quốc gia châu Phi là động lực chính để AFC vừa gia tăng giá trị vừa thu hẹp khoảng cách cơ sở hạ tầng. Cho đến nay, AFC đã dẫn đầu và đóng góp khoảng 4 tỷ USD vào các cơ sở về điện, đường, nước và các tài sản cơ sở hạ tầng khác.

Những chiến lược này là những ví dụ hữu hình về cách AfCFTA đang định hình tương lai của ngành vận tải và hậu cần trên khắp lục địa. Những chiến lược này đóng vai trò như kim chỉ nam cho các nhà đầu tư mới trong lĩnh vực có tiềm năng cao này khi thương mại nội khối châu Phi tăng trưởng khi thực thi AfCFTA.

Nguồn: WEF

Từ khóa: Châu Phi, logistics, FTA, AfFTA