Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Montevideo đang thúc đẩy các cuộc đàm phán FTA với Trung Quốc – phớt lờ những cảnh báo từ các nước láng giềng về hành động pháp lý và thương mại có thể xảy ra nếu Uruguay đàm phán bên ngoài khối.

Kể từ khi dân chủ hóa vào năm 1988, các tổng thống mới được bầu ở Brazil có truyền thống thực hiện chuyến công du nước ngoài, đầu tiên luôn đến Argentina, tiếp theo là Uruguay. Chuyến thăm thường được chào đón, chúc mừng và thảo luận những kế hoạch nhằm thay đổi Mercosur - là một khối thương mại bao gồm cả Paraguay và Venezuela (bị đình chỉ từ năm 2016) - thành thị trường chung thông qua Hiệp ước Asuncion được ký vào năm 1991.

Luiz Inacio “Lula” da Silva, người mới bắt đầu nhiệm kỳ thứ ba với tư cách là tổng thống Brazil. Trong chương trình nghị sự với đối tác trung hữu, Luis Lacalle Pou, ông cho biết nhiệm vụ khó khăn trong việc ngăn chặn Uruguay thúc đẩy một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.

Mặc dù nền công nghiệp, nguồn nhân lực và đất đai sẵn có không lớn so với các quốc gia Nam Mỹ khác, Uruguay luôn đòi hỏi nhiều quyền tự chủ hơn từ Mercosur. Sự phản đối được thể hiện qua Biểu thuế đối ngoại chung (TEC), được áp đặt bởi tất cả các bên ký kết đối với hàng nhập khẩu từ bên ngoài khối. Việc đơn phương cắt giảm thuế quan như vậy đi ngược lại Điều I của Hiệp ước Asuncion, quy định về các cuộc đàm phán chung về việc thiết lập “một mức thuế quan chung đối với bên ngoài và thông qua chính sách thương mại chung liên quan đến các Quốc gia hoặc nhóm Quốc gia thứ ba”.

Kể từ những năm 1990, Montevideo đã một vài lần cố gắng lách hạn chế này bằng cách đàm phán một hiệp định thương mại với Hoa Kỳ, nhưng không được ủng hộ. Tuy nhiên, cuộc bầu cử của Pou vào năm 2020 đã lời kêu gọi độc lập hơn về kinh tế. Năm ngoái, Uruguay đã nộp đơn xin gia nhập Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, phớt lờ những cảnh báo từ các nước láng giềng về hành động pháp lý và thương mại có thể xảy ra nếu họ đàm phán thương mại bên ngoài khối. Tương tự, hiện tại là thực hiện đàm phán với Trung Quốc.

Các kế hoạch về một hiệp định thương mại tự do với Bắc Kinh đã sẵn sàng để trình Pou từ năm 2021. Sau cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Pou đã chỉ đạo các quan chức của Bộ Thương mại và Ngoại giao phối hợp với các đối tác Trung Quốc thực hiện nghiên cứu về tính khả thi của cam kết, phải hoàn thành trước tháng 7 năm 2022, cuối cùng sẽ tạo cơ hội cho tiến trình đàm phán. Trả lời phỏng vấn báo chí trong nước, ông liên tục phàn nàn về chủ nghĩa bảo hộ của Mercosur và nhấn mạnh Uruguay cần mở cửa với thế giới.

Quan điểm của Pou là một ý tưởng tốt. Mercosur thực sự là khu vực bảo hộ nhiều thứ năm trên thế giới. Trong hơn 30 năm kể từ khi thành lập, Mercosur đã thất bại trong việc tự củng cố và tạo nền tảng cho việc hội nhạp của Nam Mỹ, và ngày nay giao dịch thương mại ở khu vực này cũng còn rất hạn chế. Đây là khối hội nhập có tỷ lệ ngoại thương trên GDP thấp nhất (14,9% so với mức trung bình của thế giới là 33%).

Uruguay với tư cách là một nền kinh tế nhỏ hơn, đã phụ thuộc quá lâu vào hai đối tác lớn hơn là Brazil và Argentina. Cả hai đều trải qua thời kỳ tăng trưởng đáng kể và ổn định chính trị, nhưng tình hình trở nên tồi tệ hơn do nền kinh tế trở nên ảm đạm trong thập kỷ qua.

Argentina ghi nhận tỷ lệ lạm phát 94,8% vào năm 2022 - tỷ lệ cao nhất trong hơn 30 năm. Quốc gia này có thể phá kỷ lục của mình vào năm 2023, khi tỷ lệ lạm phát dự đoán sẽ tăng đến 98%, theo các nhà kinh tế địa phương.

Mặt khác, Brazil đang ở giữa cơn bão của bất ổn chính trị, tăng trưởng thấp và lãi suất thực tế cao thứ hai trên thế giới. Nhiều kỳ vọng đặt ra trong nhiệm kỳ của Lula nhưng thay vào đó, Lula đã đưa ra những quyết định thất bại. Trong những ngày gần đây, Lula đã phản đối về trách nhiệm tài khóa, ám chỉ rằng ông muốn xem xét lại quyền tự chủ của Ngân hàng Trung ương Brazil và hứa hẹn về những chính sách mới để kiểm soát chi tiêu công vẫn chưa được tiết lộ.

Về lý thuyết, cả Lula và Tổng thống Argentina- Alberto Hernandez đều không phản đối thảo luận về một hiệp định thương mại chung với Bắc Kinh. Điều kiện là trước tiên phải thực hiện hiệp ước đã ký với EU, hiệp ước chưa được các thành viên châu Âu ký kết. Tuy nhiên, trên thực tế, Mercosur khó có thể củng cố bất kỳ thỏa thuận nào với Trung Quốc, vì Paraguay không có quan hệ với Trung Quốc và vẫn công nhận chủ quyền của Đài Loan. Hơn nữa, khu vực này đang trải qua giai đoạn phi công nghiệp hóa quan trọng và sự cạnh tranh với hàng hóa công nghiệp Trung Quốc với giá thấp hơn đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền kinh tế địa phương.

Pou và Bắc Kinh có rất ít sự lựa chọn. Nếu muốn, Montevideo có thể tiếp tục đàm phán và có nguy cơ bị trục xuất khỏi Mercosur, điều này có thể dẫn đến tranh chấp với khu vực lân cận, nhưng có ý nghĩa ngoại giao quan trọng hơn nhiều đối với phần còn lại của khối.

Đối với Bắc Kinh, họ sẽ cần đối phó với phản ứng dữ dội ở Argentina, nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ để tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường, và Brazil, quốc gia có khối lượng đầu tư lớn nhất của Trung Quốc trên thế giới. Việc làm mất lòng các quốc gia quan trọng ở Nam Mỹ trong một thế giới ngày càng thù địch với người Trung Quốc có thực sự hiệu quả không?

Trong canh bạc này, có nhiều thứ bị đe dọa hơn là kết quả về cán cân thương mại.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: Trung Quốc – Uruguay, Mercosur, quan hệ thương mại