Nhu cầu nội địa thấp đang đe dọa tiềm năng tăng trưởng của Trung Quốc

domestic demand

Các dự báo cho tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc năm 2023 rất khác nhau. Trong khi các tổ chức quốc tế và giới quan sát Trung Quốc dự báo tăng trưởng 4% là hợp lý, thì phần lớn các nhà kinh tế Trung Quốc tin rằng tăng trưởng sẽ dao động quanh 5-6%.

Cuộc tranh luận liên quan nhiều đến các giả định về tốc độ tăng trưởng tiềm năng của Trung Quốc. Nhiều mô hình có thể được sử dụng để ước tính tốc độ tăng trưởng tiềm năng, nhưng đơn giản và đáng tin nhất là mô hình tăng trưởng Solow. Dựa trên mô hình này, tốc độ tăng trưởng GDP của một quốc gia phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng của dòng vốn ròng, quy mô dân số và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) của quốc gia đó.

Dân số của Trung Quốc hiện đã chững lại và tăng trưởng nguồn vốn phụ thuộc vào khoản tiết kiệm quốc gia. Về mặt này, Trung Quốc có một lợi thế, với tiết kiệm quốc gia chiếm 45% GDP của nước này. Vốn ròng của Trung Quốc gấp 3.6 lần GDP và tỷ lệ khấu hao là 5%. Điều này nghĩa là khoản tiết kiệm hàng năm của Trung Quốc đã chuyển thành 7.5% tăng trưởng trong dòng vốn ròng.

Tăng trưởng GDP do tích lũy vốn mang lại sẽ chiếm 1/2 GDP, tương đương 3.75%. Những nghiên cứu trước đây đã phát hiện rằng tăng trưởng năng suất nhân tố tổng hợp đóng góp 20-40% tăng trưởng GDP. Dựa trên số học, tốc độ tăng trưởng tiềm năng của Trung Quốc năm 2023 trong khoảng 4.7- 6.3%, phù hợp với dự báo của các nhà kinh tế Trung Quốc.

Tuy nhiên, Trung Quốc phải đối mặt với một số thách thức nếu muốn đạt được tốc độ tăng trưởng tiềm năng này trong năm 2023.

Thứ nhất là cách mà đại dịch COVID- 19 sẽ tiếp tục phát triển. Chính phủ Trung Quốc đã dỡ bỏ chính sách zero- COVID nghiêm ngặt hồi đầu tháng 12/2022. Số ca lây nhiễm đã đạt đỉnh ở hầu hết các tỉnh thành nhưng lĩnh vực du lịch và bán lẻ đã tăng mạnh trở lại ngay sau đó. Điều không chắc chắn là liệu một làn sóng lây nhiễm thứ hai sẽ trở lại vào mùa xuân hay không và mức độ lây lan tới đâu. Do đó, cân nhắc việc này, chúng ta không nên mong tốc độ tăng trưởng sẽ cao trong hai quý đầu năm 2023.

Chính phủ Trung Quốc nên chuẩn bị cho đợt lây nhiễm thứ hai có thể xảy ra. Bao gồm thúc đẩy nghiên cứu vaccine, tăng công suất ICU và tăng cường nguồn cung y tế.

Thách thứ thứ hai là nhu cầu bên ngoài giảm. Điểm nghẽn đối với tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc rõ ràng là ở phía cầu - trung bình, 20-30% năng lực sản xuất là chưa được tối ưu.

Trong ba năm qua, chính phủ Trung Quốc phụ thuộc mạnh vào đầu tư nhằm thúc đẩy nhu cầu. Nhưng lợi nhuận tăng dần trên khoản đầu tư này đang giảm. Sự hình thành vốn đã đóng góp 2 điểm phần trăm vào tăng trưởng của Trung Quốc trong những năm gần đây.

Xuất khẩu đã đóng góp đáng kể vào việc duy trì tăng trưởng của Trung Quốc trong ba năm qua. Nhưng khi nỗi lo suy thoái lan rộng khắp nền kinh tế toàn cầu, nhu cầu bên ngoài dường như chững lại trong năm 2023. Trung Quốc phải chuyển sang tiêu dùng nội địa để tạo ra lượng nhu cầu đủ để duy trì mức tăng trưởng.

Điều này dẫn đến thách thức thứ ba và khó khăn nhất cho tăng trưởng Trung Quốc trong năm 2023. Trước COVID-19, tiêu dùng nội địa đã tăng ở mức đáng nể là 7% trong hầu hết các năm. Tỷ trọng GDP đóng góp nhờ tiêu dùng nội địa đã tăng từ 48% trong năm 2010 lên 55% trong năm 2019. Nhưng trong ba năm qua, tiêu dùng nội địa đã chậm lại. Để Trung Quốc đạt được tốc độ tăng trưởng tiềm năng là 5.5% trong năm 2023, tăng trưởng tiêu dùng sẽ cần chiếm ít nhất 3.5 điểm phần trăm. Điều này đòi hỏi mức tăng trưởng tiêu dùng ít nhất là 6.36%, đây không phải là một nhiệm vụ dễ dàng.

Hai nhân tố sẽ giúp thúc đẩy tiêu dùng. Một là phục hồi lòng tin của người tiêu dùng sau đại dịch. Điều này có thể giúp giải phóng khoản tiết kiệm dư thừa mà các hộ gia đình tích lũy được trong ba năm qua. Đánh giá về sự phục hồi nhanh chóng của ngành du lịch và bán lẻ sau làn sóng lây nhiễm đầu tiên, đồng thời nhiều thông tin cũng cho thấy tiêu dùng sẽ phục hồi trở lại vào năm 2023.

Nhân tố khác là sự ổn định của lĩnh vực bất động sản. Do chính phủ nỗ lực ngăn chặn tình trạng tăng nóng, lĩnh vực bất động sản đã trải qua một đợt sụt giảm lớn vào năm 2022. Chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu đảo ngược chính sách vào cuối năm 2022 và hiện đang khuyến khích các chính quyền địa phương chú tâm hơn trong hỗ trợ lĩnh vực này. Do đó, lĩnh vực bất động sản sẽ tạm sụt giảm vào năm 2023 và điều này sẽ có tác động tích cực đến tiêu dùng.

Nhưng hai yếu tố có thể vẫn chưa đủ để tạo ra mức tăng trưởng 6.36% trong tiêu dùng nội địa. Chính phủ Trung Quốc đã đặt mục tiêu thúc đẩy tiêu dùng là ưu tiên hàng đầu trong năm 2023 và có thể đưa ra nhiều chính sách hơn để đạt mục tiêu này.

Một số chính quyền địa phương đã phát hành phiếu giảm giá để thúc đẩy tiêu dùng. Phiếu giảm giá tiêu dùng tương đương với giá chiết khấu và trong phần lớn trường hợp có thể được giảm giá 20% cho các giao dịch mua được chỉ định. Vấn đề là các chương trình phiếu giảm giá này có quy mô rất nhỏ. Trong một tỉnh có nền kinh tế trị giá 7 nghìn tỷ nhân dân tệ- tương đương 1 nghìn tỷ đô la Mỹ- chương trình phiếu giảm giá mới nhất chỉ có giá trị 200 triệu nhân dân tệ (khoảng 30 triệu đô la Mỹ), quá nhỏ để tạo ra bất kỳ ảnh hưởng đáng kể nào.

Tính toán sơ bộ cho thấy cứ 1% GDP chi cho phiếu tiêu dùng, GDP sẽ tăng khoảng 0.78%. Do không có hạn chế đối với các mặt hàng mà phiếu thưởng có thể mua- hiện tại, phiếu thưởng chỉ có thể được sử dụng cho những sản phẩm được chỉ định. Phiếu giảm giá cũng có thể giúp nâng cao lòng tin vào cam kết của chính phủ Trung Quốc đối với các chính sách thúc đẩy tăng trưởng và có thể mang lại mức tăng trưởng tiêu dùng cao hơn.

Nếu Trung Quốc muốn đạt được tiềm năng tăng trưởng GDP, chính phủ sẽ cần tiếp tục thúc đẩy các chính sách hỗ trợ và nỗ lực hơn nữa để thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

Nguồn: East Asia Forum

Từ khóa: Trung Quốc, chính sách tiêu dùng, tăng trưởng, GDP