Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đã hơn 200 năm kể từ khi các quốc gia đặt ra chiến lược tăng trưởng kinh tế dựa trên nguyên tắc thương mại tự do. Adam Smith, trong tác phẩm “Sự giàu có của các quốc gia” đã ủng hộ khái niệm “laissez faire”, tức là thị trường phải được tự do và tự điều chỉnh bằng các biện pháp cạnh tranh và có lợi. Lý thuyết của David Ricardo về thương mại quốc tế lưu ý rằng các quốc gia có lợi thế cạnh tranh trong sản xuất một số hàng hóa nhất định, và vì vậy có thể đạt được các tiêu chuẩn cao hơn bằng cách mua bán hàng hóa đó.

Với sự gia tăng mạnh mẽ của thương mại quốc tế, rõ ràng là thương mại quốc tế sẽ không chỉ cần tự do mà còn phải công bằng. Tòa án tối cao Ấn Độ trong vụ Reliance Industries1 đã nói rằng mục đích của các biện pháp phòng vệ thương mại theo Điều VI của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại 1994 (GATT 1994) không phải là chủ nghĩa bảo hộ theo quan điểm cổ điển (như đề xuất của nhà kinh tế học người Đức - Friedrich đã liệt kê trong cuốn sách nổi tiếng của ông “Hệ thống kinh tế chính trị quốc gia” xuất bản năm 1841) mà là để ngăn chặn các hành vi thương mại không công bằng, như một công cụ để duy trì cạnh tranh công bằng.

Tuy nhiên, trong thập kỷ qua, đã có sự chuyển hướng khỏi thương mại tự do, hướng tới chủ nghĩa bảo hộ lớn hơn, do các chính sách xuất khẩu và sản xuất trong nước mang tính khiêu khích của các nước như Trung Quốc. Một ví dụ điển hình là ngành công nghiệp năng lượng mặt trời ở Trung Quốc. Trong thập kỷ qua, Chính phủ Trung Quốc đã trợ cấp cho các nhà sản xuất và thực hiện các biện pháp khuyến khích và hỗ trợ thuế quan để phát triển ngành năng lượng mặt trời, đưa Trung Quốc trở thành nước dẫn đầu về năng lượng mặt trời với quy mô kinh tế đáng kể. Do đó, pin mặt trời, mô-đun hoặc các bộ phận của chúng, được xuất khẩu từ Trung Quốc, bị áp thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp hoặc tự vệ ở hầu hết các nền kinh tế lớn trên thế giới, chẳng hạn như EU, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Canada, …

Ấn Độ hiện đánh thuế đối kháng (CVD) đối với nhập khẩu kính cường lực có kết cấu và tấm EVA để sử dụng trong các mô-đun năng lượng mặt trời. Hơn nữa Ấn Độ đề xuất tăng thuế hải quan cơ bản đối với mô-đun năng lượng mặt trời từ con số 0% lên 40% và 25% đối với pin mặt trời từ ngày 01 tháng 04 năm 2022. Ấn Độ cũng đưa vào áp dụng các rào cản phi thuế quan, chẳng hạn như phải có sự chấp thuận của các cơ quan Chính phủ Ấn Độ đối với việc sử dụng thiết bị nhập khẩu.

Ở Nga, việc thay thế hàng nhập khẩu hiện là trọng tâm trong chính sách kinh tế Nga, bao gồm việc đưa ra yêu cầu về hàm lượng nội địa trong các dự án năng lượng mặt trời. Hoa Kỳ đã cấm nhập khẩu các vật liệu được sử dụng trong các tấm pin mặt trời từ Trung Quốc, vì cáo buộc cưỡng bức sử dụng lao động và lạm dụng nhân quyền.

Gần đây, Báo cáo của Ban Hội thẩm WTO (WT/DS562/R ngày 02 tháng 09 năm 2021) đã cho phép Hoa Kỳ áp dụng biện pháp tự vệ đối với sản phẩm quang điện tinh thể (CSPV) nhập khẩu từ Trung Quốc. Ban Hội thẩm của WTO cho rằng tỷ trọng nhập khẩu tăng đáng kể do việc mở rộng các hoạt động CSPV do Trung Quốc liên kết ở các nước thứ ba khác, đặc biệt là Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Việc Hoa Kỳ áp thuế tự vệ được coi là tuân thủ Hiệp định về Tự vệ của WTO. Sức ép chính trị, lợi ích quốc gia, cùng với cuộc khủng hoảng kinh tế do đại dịch Covid gây ra đã thôi thúc các nước quay sang cách tiếp cận hướng nội hơn, chú trọng nhiều hơn vào sản xuất trong nước thay vì nhập khẩu. Vào cuối năm 2019, cơ quan đấu thầu năng lượng tái tạo của Ấn Độ - Tập đoàn Năng lượng mặt trời của Ấn Độ (SECI) đã ban hành một gói thầu phát triển dự án mang tính bước ngoặt cho công suất phát điện mặt trời 12 GW, bao gồm một hợp đồng ràng buộc cho 3 GW công suất sản xuất mô-đun trong nước. Vào tháng 04 năm 2021, Chính phủ Ấn Độ đã giới thiệu chương trình Khuyến khích liên kết sản xuất (PLI) để sản xuất pin điện mặt trời, cung cấp các ưu đãi tài chính cho các nhà sản xuất mô-đun điện mặt trời hiệu suất cao.

Không nghi ngờ gì nữa, thương mại tự do đã mang lại lợi ích to lớn về tăng trưởng kinh tế; Các nền kinh tế bị kiểm soát và các nền kinh tế phi dân chủ hoạt động trong các điều kiện khác biệt và không có bất kỳ cơ chế nào để đảm bảo tuân thủ quy định và thương mại tự do thì có thể dẫn đến bóp méo thị trường, phá hủy các ngành công nghiệp hiện có và khả năng thành lập các ngành công nghiệp mới trong các nền kinh tế dân chủ theo định hướng thị trường. Các biện pháp phòng vệ thương mại nói chung là kết quả của những khẩn cầu từ các nhà sản xuất trong nước; do đó, các công ty sẽ phải thận trọng hơn khi đòi hỏi quyền lợicủa mình và sẽ cần khuyến khích Chính phủ của họ hành động nhanh chóng để chống lại việc nhập khẩu không công bằng. Xây dựng một môi trường thuận lợi cho thương mại tự do và công bằng cả ở trong nước lẫn quốc tế là điều cần thiết lúc này để thúc đẩy hiệu quả và đổi mới sáng tạo.

Nguồn: Mondaq

Từ khoá: năng lượng tái tạo, kiểm soát, quy định, thương mại tự do, béo méo thị trường