Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mặc dù vấp phải nhiều trở ngại, Indonesia nhiều khả năng sẽ trở thành quốc gia thứ ba trong ASEAN phê chuẩn Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)

Hôm 25/8, Bộ trưởng Thương mại Indonesia Muhammad Lutfi đã đệ trình RCEP lên Hạ viện nước này (DPR) nhằm khởi động quá trình phê chuẩn hiệp định đã nêu. Trong thông báo gửi đến Ủy ban IV của DPR – cơ quan chịu trách nhiệm thẩm định tính pháp lý các thỏa thuận quốc tế, bộ trưởng Lutfi nhận định rằng RCEP sẽ mang đến nhiều lợi cho quốc gia vạn đảo, giúp nước này tăng cường chuỗi cung ứng khu vực cũng như cải thiện môi trường kinh doanh nội địa trong bối cảnh đại dịch COVID-19.

Để RCEP có hiệu lực, ít nhất 6 quốc gia ASEAN và 3 nước đối tác phải phê chuẩn thỏa thuận này. Singapore, Thái Lan, Trung Quốc và Nhật Bản đã hoàn tất quá trình thông qua RCEP trong năm 2020 và đầu năm 2021, như vậy ít nhất 3 quốc gia Đông Nam Á khác cùng Úc (hoặc New Zealand, hoặc Hàn Quốc) phải tiến hành phê chuẩn để thỏa thuận giao thương 15 nước đi vào thực thi toàn diện.

Để đủ số lượng thành viên ASEAN thông qua hiệp định nêu trên cần một quy trình phức tạp nhưng có nhiều lý do để hy vọng. Philippine đang hướng đến trở thành 1 trong 6 thành viên ASEAN đầu tiên thông qua RCEP. Về phía Việt Nam, quốc gia này được cho là sẽ nhanh chóng hoàn tất thủ tục phê chuẩn để hưởng lợi từ thỏa thuận thương mại lớn nhất hành tinh. Với tư cách là chủ tịch ASEAN năm 2020, Brunei cùng với Campuchia (quốc gia sẽ lãnh đạo khối từ năm 2022) sẽ có nhiều động lực để đẩy nhanh quá trình hoàn tất thủ tục pháp lý trong nước để RCEP sớm được thực thi.

Tại Indonesia, RCEP trở thành một trong những chủ đề nghị sự chính của cơ quan lập pháp xứ vạn đảo vào thời điểm nước này đang phải vật lộn với làn sóng thứ hai của đại dịch COVID-19 do biến chủng Delta gây nên. Ông Iman Pambagyo, nguyên trưởng đoàn đàm phán thương mại Indonesia dự đoán vào năm ngoái ràng COVID-19 sẽ là rào cản chính trong qua trình rà soát RCEP tại DPR. Tuy nhiên, mặc cho nhiều khó khăn bủa vây, thương mại quốc tế vẫn là vấn đề trọng tâm trong các cuộc nghị sự tại Quốc hội xứ vạn đảo. Theo đó, Ủy ban IV của DPR đang tiến hành rà soát toàn diện RCEP, cùng với Hiệp định ASEAN về Thương mại dịch vụ (ATISA), và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Indonesia-Hàn Quốc (IK-CEPA).

Đang có sức ép chính trị từ cấp cao nhất tại Indonesia nhằm thúc đẩy quá trình phê chuẩn các hiệp định thương mại tự do. Nói một cách thẳng thắn, Tổng thống Joko “Jokowi” Widodo muốn tất cả thỏa thuận đã đàm phán được thông qua nhanh chóng tại Quốc hội. Indonesia sẽ trở thành chủ tịch khối G20 vào năm sau; đây sẽ là cơ hội tốt để nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á đánh bóng hình ảnh của mình như một trong những quốc gia lãnh đạo góp phần khôi phục kinh tế thế giới. Khi việc chống dịch hiệu quả không phải là điểm mạnh của xứ vạn đảo, chính quyền Tổng thống Jokowi coi việc tập trung vào vấn đề kinh tế là phương diện cốt yếu để gia tăng vai trò toàn cầu của Indonesia. Thúc đẩy thương mại quốc tế cũng như đóng vai trò là quốc gia có trách nhiệm trong quá trình đàm phán và phê chuẩn các định giao thương như RCEP có thể là điểm sáng mà đảo quốc muốn giới thiệu với thế giới.

Có nhiều lợi ích hữu hình khi Indonesia nhanh chóng thông qua RCEP. Hiệp định này sẽ giúp xứ vạn đảo tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, thu hút mạnh mẽ dòng đầu tư nước ngoài và kiến tao việc làm. Những ích lợi như vừa nêu hoàn toàn phù hợp với sách lược chuyển dịch dòng đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng và công nghiệp của Indonesia. Chính quyền Jokowi đang muốn thiết lập ngành công nghiệp pin năng lượng nội địa vững mạnh. Do vậy, thông qua những cơ chế như RCEP, quốc đảo có thể thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị khu vưc và tận dụng công nghệ, nhiên vật liệu từ đối tác nước ngoài để phát triển ngành công nghiệp mới như đã dự tính.

Các bước tiếp theo nhằm phê chuẩn RCEP sẽ được điều phối bởi các ủy ban của DPR. Ủy ban IV sẽ rà soát toàn văn thỏa thuận, những luận điểm từ Bộ Thương mại cũng như các bên liên quan khác. Ủy ban này cũng sẽ quyết định thỏa thuận thương mại đã nêu sẽ được phê chuẩn bằng phương thức nào: thông qua Sắc lệnh của Tổng thống hay dưới dạng văn bản luật do Quốc hội ban hành.

Cách thức phê chuẩn nhanh và thuận lợi nhất là thông qua Sắc lệnh Tổng thống. Theo con đường này, một hiệp định thương mại sẽ không vấp phải quá nhiều trở ngại mà chủ yếu dựa vào ưu tiên nghị sự của Tổng thống. Nếu người đứng đầu đất nước muốn phê chuẩn RCEP, ông ta sẽ nhanh chóng thúc đẩy quy trình. Có thể nói, Tổng thống Jokowi là người ủng hộ nhiệt thành những thỏa thuận giao thương quốc tế khi vào năm 2018, ông đã tiến hành phê chuẩn 7 hiệp định thương mại thông qua hàng loạt sắc lệnh.

Tuy nhiên, theo Điều 84, Luật số 7/2014 về Thương mại, Quốc hội, nếu xác định một thỏa thuận quốc tế có tác động lớn xã hội Indonesia, có thể đưa vấn đề phê chuẩn ra bàn thảo kỹ lưỡng. Nếu RCEP rơi vào tình huống đã nêu, quy trình thông qua sẽ kéo dài và phụ thuộc vào thẩm quyền của DPR. Cụ thể, DPR sẽ tiến hành thảo luận với các Bộ có liên quan trong chính phủ, tiến hành hai phiên nghị đàm trước khi trình phê chuẩn chính thức trước 575 nghị sĩ.

Mặc dù quá trình nêu trên là khá phức tạp và rối rắm nhưng đây không phải là đường cùng đối với RCEP. Trong năm 2020, chính cơ quan lập pháp xứ vạn đảo đã thông qua một hiệp định thương mại khá quan trọng là Thỏa thuận Đối tác kinh tế toàn diện Indonesia-Úc (IA-CEPA). Do vậy, dù vẫn có khả năng dự luật thông qua RCEP bị ách tắc tại Quốc hội, và liên minh chính trị của Tổng thống chiếm chưa đến 80% số ghế của cơ quan này, ông Jokowi vẫn có thể sử dụng ảnh hưởng mình để xúc tiến và đảm bảo rằng thỏa thuận thương mại lớn nhất hành tinh có thể được phê chuẩn kịp thời hạn.

RCEP dự kiến sẽ được phê chuẩn thông qua hai phương thức đã nêu. Với khung thời gian dự kiến từ trước, mục tiêu của Bộ trưởng Lutfi đưa thỏa thuận này vào thực thi trong tháng 1/2022 hoàn toàn khả thi. Là nền kinh tế lớn nhất ASEAN, việc Indonesia sớm phê chuẩn RCEP sẽ mở ra cơ hội cho hiệp định có hiệu lực vào năm tới. Trước thềm hội nghị thượng đỉnh G20, động thái nêu trên có thể định vị quốc gia vạn đảo như một đối tác hiệu quả thúc đẩy các giá trị kinh tế bền vững khắp lục địa.

Nguồn: Diplomat

Từa khóa: Indonesia, thương mại, RCEP, ASEAN