Hiệp định USMCA giúp xóa sổ các công đoàn tham nhũng

USCMA RMM NAFTA Silao Tridonex GM Cardone USTR labor union rights

Các công nhân nhà máy ở Mexico đang sớm gặt hái được lợi ích từ thỏa thuận thương mại mới giữa ba quốc gia Mỹ, Mexico và Canada (USMCA).

Được ký kết dưới thời Tổng thống Donald Trump vào năm 2020, thỏa thuận USMCA bao gồm các công cụ mới để đẩy nhanh thực thi quyền lao động. Giờ đây, dưới thời tổng thống Joe Biden, các nhà đàm phán thương mại Mỹ đã hai lần sử dụng “cơ chế phản ứng nhanh” (RRM) trong Hiệp định này để buộc đối xử tốt hơn với công nhân trong các nhà máy ở Mexico đang sản xuất hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Tuần trước, một nhà máy của General Motors ở Silao, Mexico, đã buộc phải tổ chức lại một cuộc bỏ phiếu để thành lập công đoàn mới, sau khi công đoàn hiện tại bị bắt quả tang gian lận trong bầu cử hồi đầu năm nay. Người lao động đã bác bỏ hợp đồng công đoàn cũ, một bước đầu tiên để đạt được quyền đại diện thực sự.

Và vào ngày 10 tháng 8, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã đạt được một thỏa thuận với một công ty Mexico tên là Tridonex, công ty con của nhà sản xuất phụ tùng xe hơi Hoa Kỳ Cardone, về việc tổ chức lại các cuộc bầu cử để bầu ra công đoàn mới, đồng thời trả tiền thôi việc và lương trả chậm cho ít nhất 154 nhân viên đã bị sa thải vì lên tiếng đòi quyền lợi cho người lao động. Thỏa thuận cũng sẽ buộc công ty phải cải thiện cách thức ngăn chặn dịch bệnh Covid-19, và điều trị cho những công nhân bị nhiễm vi-rút.

Nhiều liên đoàn lao động ở Mexico được cho là móc ngoặc với người sử dụng lao động, và không thực sự đại diện cho người lao động. Những “công đoàn hình thức” này đã không đấu tranh đòi hỏi mức lương cao hơn hoặc điều kiện làm việc tốt hơn cho người lao động. Ngoài việc khiến người lao động Mexico gặp khó khăn hơn, các tổ chức này cũng làm trầm trọng thêm xu hướng dịch chuyển việc làm kỹ năng thấp ra khỏi nước Mỹ.

Các thỏa thuận thương mại trong quá khứ mặc dù đã có điều khoản yêu cầu các nước thành viên phải cải cách luật lao động, nhưng cơ chế thực thi lại không hiệu quả. Các thỏa thuận cũ chỉ cho phép đàm phán nội bộ liên chính phủ, vì vậy, rất ít thay đổi trong thực tế. Ngược lại, cơ chế RRM trong thỏa thuận USMCA mới cho phép chính phủ Hoa Kỳ nhắm mục tiêu trực tiếp vào các công ty, thậm chí cho phép chính phủ ngăn chặn hàng hóa xuất khẩu từ các cơ sở sản xuất cụ thể được đi vào biên giới. Điều đó tạo ra đòn bẩy cho các nhà đàm phán để giành được nhượng bộ trong một thời hạn nhanh hơn.

“[Quốc hội] muốn việc này diễn ra nhanh hơn, có trọng tâm hơn [và] tập trung vào các cơ sở cụ thể,” Josh Kagan, quyền đại diện thương mại Hoa Kỳ về các vấn đề lao động, nói với Quartz. “Chúng tôi phải làm việc cùng lúc với chính phủ Mexico và cả các công ty tư nhân để đạt được kết quả có ý nghĩa cho người lao động. ”

Kagan cũng nói rằng chưa có vụ việc nào kết thúc; văn phòng đại diện thương mại sẽ giám sát việc tuân thủ cả hai thỏa thuận trong tương lai.

Các nhà hoạt động vì quyền lao động nói rằng cần có các công đoàn dân chủ

Tuy nhiên, tiềm năng đầy đủ của các thỏa thuận này vẫn chưa được nhìn thấy. Luật sư người Mexico Susana Prieto Terrazas đã theo đuổi vụ việc tại nhà máy Tridonex trong vài năm. Cô hoan nghênh thỏa thuận trên, nhưng nói rằng cô thất vọng vì đại diện người lao động không được tham vấn khi Hoa Kỳ đàm phán với Tridonex.

Dưới thời Giám đốc điều hành Cardone Mike Carr, nhà máy đã từ chối tăng lương tối thiểu cho đến khi Prieto công khai các hợp đồng lao động cũ (mà trước đó đã bị giấu kín) trong đó có cam kết tăng lương. Thỏa thuận mới bắt buộc nhà máy phải cung cấp cho công nhân một bản sao hợp đồng lao động. Trước khi có thỏa thuận, các nhà tổ chức công đoàn cho rằng Tridonex đã sa thải hàng trăm công nhân vì đã tích cực đòi hỏi quyền lợi cho người lao động; đây là những người lao động sẽ nhận được các khoản thanh toán mới.

Bất chấp sự việc trên, công ty Cardone tuyên bố rằng “họ không tin rằng việc từ chối quyền lợi của người lao động đã xảy ra tại cơ sở này”. Cardone thuộc sở hữu của Brookfield, một công ty cổ phần tư nhân của Canada ủng hộ việc tuân thủ các tiêu chuẩn lao động trên trang web của mình. Brookfield đã tham gia đàm phán với Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, và không trả lời nhiều yêu cầu bình luận về việc đối xử với công nhân tại Tridonex.

Đối với luật sư Prieto, mối quan tâm lớn nhất của ông là nhìn thấy một công đoàn mới được bầu ra. Hiện vẫn chưa rõ khi nào các nhà chức trách Mexico sẽ chấp thuận cho tổ chức lại cuộc bầu cử mới, và những người ủng hộ vấn đề lao động ở Hoa Kỳ đã nêu lên lo ngại rằng chính phủ Mexico đang chậm triển khai các luật lao động mà nước này ban hành vào năm 2019 để đáp ứng các tiêu chuẩn của USMCA.

“Đây là lúc RRM trở nên rất quan trọng… [bằng cách] gửi tín hiệu đến các tổ chức và các lao động ở Mexico rằng những cam kết này có ý nghĩa, và không chỉ vì Bộ Lao động, mà đại diện thương mại Mỹ cũng đang giám sát việc thực thi” Kagan nói.

Nguồn: Quartz

Từ khoá: USMCA, đàm phán, cam kết, giám sát, thực thi