Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Vừa qua Chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ đã đạt thoả thuận về vấn đề tiền tệ. Theo đó, Việt Nam cam kết sẽ không làm suy yếu tiền đồng nếu được Mỹ đưa ra khỏi danh sách “Các quốc gia thao túng tiền tệ”.

Đây thực sự là một thắng lợi lớn đối với Chính phủ của Thủ tướng Phạm Minh Chính.

Việc Việt Nam bị Bộ Tài chính Hoa Kỳ đưa vào tằm ngắm là có lý do riêng của nó. Tháng 12 năm ngoái, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm nhiều người khó hiểu khi đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia thao túng tiền tệ. Vào thời điểm đó, Việt Nam được xem là quốc gia hưởng lợi lớn từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Tất cả các đòn thuế quan và lệnh cấm mà cựu tổng thống Mỹ Donald Trump giáng lên Trung Quốc nhằm mục đích đưa các nhà máy trở lại Mỹ đã không đạt hiệu quả. Trong khi đó, một khối lượng lớn sản xuất đã chuyển sang Việt Nam. Vì vậy, ngoài lý do “trả đũa”, không còn lý do nào khác thích hợp hơn để lý giải cho hành động gắn mác Việt Nam là thao túng tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch.

Giờ đây, căng thẳng đã hạ nhiệt. Theo thỏa thuận tại cuộc họp trực tuyến song phương vừa diễn ra, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hoa Kỳ - Janet Yellen và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Bà Nguyễn Thị Hồng , Việt Nam cam kết với các giới chức Hoa Kỳ sẽ không điều chỉnh tỷ giá tiền đồng để đạt lợi thế thương mại. Điều này đồng nghĩa với việc Chính phủ Việt Nam phải luôn lưu ý đến thặng dư thương mại đang phình to với Mỹ.

Những người ủng hộ Tổng thống Donal Trump cho rằng Trump thật sự đã đưa Việt Nam vào thế khó và đây dường như là một thắng lợi đối với Chính quyền Washington. Nhưng bên chiến thắng thực sự trong dài hạn lại là Việt Nam. Nhờ vậy, nền kinh tế Việt Nam đang học cách vận động theo hướng tốt hơn, đảm bảo cho tương lai dài hạn.

Từ Nhật Bản, Hàn Quốc cho đến Trung Quốc, châu Á có rất nhiều ví dụ cho thấy một tỷ giá hối đoái yếu có thể làm bóp méo các động lực và cản trở đổi mới sáng tạo ra sao. Tất nhiên, các quốc gia đang phát triển tìm mọi cách có thể để thúc đẩy tăng trưởng. Và đối với một nền kinh tế đang lên như Việt Nam, lựa chọn tối đa hóa mức tăng tổng sản phẩm quốc nội từ xuất khẩu là điều dễ hiểu.

Vấn đề là việc phá giá tiền tệ có thể trở thành một cơn nghiện. Ví dụ như Nhật Bản và Hàn Quốc dù đã là những nền kinh tế phát triển mạnh nhưng vẫn thích thúc đẩy tăng trưởng bằng xuất khẩu. Mặt tối của các chính sách này là chính phủ và doanh nghiệp quá tập trung ưu tiên việc xuất khẩu, mang một khối lượng hàng hoá khổng lồ ra nước ngoài nhiều hơn bao giờ hết. 

Chúng ta tự hỏi tại sao hai nền kinh tế lớn của châu Á, Nhật Bản và Hàn Quốc lại gặp khó khăn trong việc xuất hiện các “kỳ lân công nghệ”, việc tập trung quá mức vào xuất khẩu có thể được xem là nguyên do. Đó không phải là lý do duy nhất, nhưng việc phân bổ sự tập trung và các nguồn lực đã làm giảm khả năng cạnh tranh. Và Trung Quốc cũng đang vật lộn với các vấn đề tương tự.

Tuy nhiên, Việt Nam đã có quyết định sáng suốt ngay từ giai đoạn đầu. Thay vì để đạt sự giàu có trong ngắn hạn và lún sâu vào cơn nghiện phá giá tiền tệ, Việt Nam đã tăng cường đổi mới, tăng năng suất và khuyến khích các công ty khởi nghiệp.

Thông thường, cáo buộc thao túng của Kho bạc Hoa Kỳ thường sẽ dẫn đến các biện pháp trừng phạt, dù ít hay nhiều. Tuy nhiên Việt Nam đã có hành động khôn ngoan khi tránh được nguy cơ này.

Chính phủ của Tổng thống Joe Biden vẫn chưa quay trở lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà cựu Tổng thống Trump đã rời khỏi từ năm 2017. Nếu gia nhập TPP, Việt Nam sẽ đạt được hợp tác sâu rộng hơn với Hoa Kỳ khi đã là thành viên của Hiệp định trên từ trước. Có thể nói TPP hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để đối trọng với Trung Quốc. Vì vậy, Việt Nam nên tích cực nỗ lực vận động hành lang để Hoà Kỳ quay trở lại, đồng thời thúc đẩy Hàn Quốc, Indonesia, Philippines cùng tham gia Hiệp định này.

Tăng giá Việt Nam đồng sẽ góp phần nâng cao sức mua của Việt Nam và hướng tới nâng hạng cho toàn nền kinh tế.

Các nước đang phát triển tại châu Á thường cho rằng việc tăng giá tiền tệ là một cuộc khủng hoảng. Nhưng một tỷ giá hối đoái mạnh thể hiện niềm tin từ nước ngoài. Theo thời gian, sự tin tưởng đó sẽ kéo về nhiều khoản đầu tư dài hạn hơn, làm giảm lợi suất trái phiếu, giới hạn lạm phát và thúc đẩy chính phủ dành nhiều thời gian hơn để tăng cường sức mạnh nền kinh tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hoa Kỳ, Janet Yellen cho rằng “Theo thời gian, sự quan tâm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với những vấn đề này không chỉ giải quyết các lo ngại của Kho bạc Hoa Kỳ mà còn thúc đẩy sự phát triển thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời nâng cao khả năng phục hồi tài chính và kinh tế vĩ mô”.

Trong khi đó, Việt Nam cũng cho biết đã cam kết tuân thủ các quy định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế “tránh thao túng tỷ giá hối đoái hoặc hệ thống tiền tệ quốc tế nhằm ngăn chặn hành vi điều chỉnh cán cân thanh toán để đạt được lợi thế cạnh tranh không lành mạnh và kiềm chế mọi sự phá giá của đồng Việt Nam ”.

Đây có thể không phải là chiến thắng của hiện tại, nhưng sẽ là một chiến thắng cho tương lai dài hạn của Việt Nam. Việt Nam đã phát triển theo hướng không giống như những gì mà các chuyên gia kinh tế của Tổng thống Trump đã hình dung.

Nguồn: Tạp chí Forbes

Từ khoá: thao túng tiền tệ, phá giá tiền đồng, Việt Nam, Hoa Kỳ, thoả thuận tiền tệ.