Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Kế hoạch thuế được giới thiệu giữa bối cảnh lãnh đạo các quốc gia G7 tham dự hội nghị thượng đỉnh tại Tây nam nước Anh.

Châu Âu đang chuẩn bị một dự luật có khả năng gây xáo trộn hệ thống quy tắc thương mại quốc tế thông qua việc đánh thuế hàng hóa nhập khẩu vào lục địa già trên cơ sở tính toán phát thải trong quá trình sản xuất những sản phẩm này. Dự luật đã nêu đang tạo ra cơn chấn động đối với các chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như khiến các đối tác thương mại lớn của Liên minh 27 quốc gia cảm thấy lo lắng.

Kế hoạch của Liên minh châu Âu - dự kiến sẽ được loan báo vào tháng tới, đang gây ra nhiều tranh luận trước thềm hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo nhóm 7 quốc gia công nghiệp phát triển tại tây nam Anh quốc – sự kiện khai mạc vào ngày 11/6, trong đó chủ đề về ứng phó với biến đổi khí hậu được xem là yếu tố trọng tâm tại các buổi hội đàm.

Đề xuất của EU dự báo sẽ thúc đẩy một hướng đi mới trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu bằng việc thiết lâp hệ thống hạn mức phát thải cấp độ quốc tế áp dụng đối với sản phẩm giao thương liên lục địa. Liên minh 27 quốc gia cho biết họ đang muốn ngăn chặn tình trạng các ngành công nghiệp gây ô nhiễm chuyển dịch nhà máy khỏi lục địa già nhưng lại tiến hành xuất khẩu sản phẩm hoàn thiện từ những quốc gia khác về lại Âu châu nhằm tránh các quy định về hạn mức phát thải. Đề xuất của EU có thể coi là gửi đi thông điệp ủng hộ mạnh mẽ đối với những quốc gia đang muốn ban hành các quy định và phát thải các-bon.

Bước đi của EU diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Biden và nhiều nhà lãnh đạo Âu châu đang xúc tiến việc hồi sinh Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu sau khi chính quyền Tổng thống Trump rút Hoa Kỳ khỏi thỏa thuận này 3 năm trước cũng như trong bối cảnh một vài quốc gia lục đia già cảm thấy khó khăn trong việc thực hiện những mục tiêu cắt giảm phát thải đã đề ra. Phương Tây hy vọng sẽ thuyết phục được các nền kinh tế đang phát triển đưa ra nhiều cam kết tham vọng hơn về giảm khí nhà kính trước thời điểm hội nghị thượng đỉnh về khí hậu dự kiến diễn ra vào tháng 11 tại Scotland. Ông John Kery, đặc sứ về khí hậu của chính quyền Tổng thống Biden cho biết đề xuất về thuế các-bon có thể phá hoại tiến trình kêu gọi sự đoàn kết của các nền kinh tế đang phát triển trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu ngay cả khi Hoa Kỳ cũng đang trong quá trình xem xét tính khả thi liên quan đến bước đi đã nêu của liên minh 27 quốc gia.

 “Đặc sứ Kery nhìn nhận thuế phát thải biên giới có thể trở thành công cụ hữu dụng nếu được sử dụng phù hợp và đúng thời điểm trong việc thúc đẩy hành động về chống biến đổi khí hậu” – người phát ngôn Bộ Ngoai giao Mỹ cho biết.

Các quốc gia đang phát triển tại hội nghị về khí hậu vào tháng 4 đã nhận định thuế các-bon biên giới gây ra “mối lo ngại nghiêm trọng”. Đề xuất của châu Âu, theo họ, làm xói mòn nguyên tắc cơ bản nhất của Hiệp định Paris chính là những nền kinh tế kém phát triển hơn có nghĩa vu cắt giảm phát thải ở mức độ thấp hơn các quốc gia châu Âu và nhiều nước công nghiệp phát triển khác. Nhiều nhà sản xuất tại Trung Quốc, Ấn Độ và các nước khác đang dựa vào điện năng từ than đá để sản xuất điện; điều đó nghĩa là nhiều khả năng họ sẽ phải chịu thêm thuế các-bon khi xuất khẩu vào thị trường EU.

Doanh nghiêp xứ cờ hoa lo ngại đề xuất của EU sẽ tạo ra hệ thống rào cản mới ngăn cản các công ty nước ngoài tiếp cận thị trường 27 nước thành viên.

Theo nguồn tin của Wall Street Joyrnal, dự luật của EU sẽ yêu cầu các nhà nhập khẩu châu Âu lục địa mua chứng nhận cho các-bon cho các sản phẩm nhất định nhập từ những đối tác thương mại của khối. Thời gian đầu, quy định của dư luật sẽ áp dụng với 4 ngành công nghiệp được đánh giá là gây ô nhiễm nhiều nhất là: thép, nhôm, xi-măng và phân bón. Danh sách các sản phẩm bị đánh thuế có thể tiếp tục nối dài theo thời gian. Thời gian dự luật có hiệu lực toàn bộ là vào năm 2025 sau giai đoạn chuyển đổi từ năm 2023; tuy nhiên thời điểm đã nêu có thể thay đổi.

Đề xuất của châu Âu cũng bao gồm việc thành lập một cơ quan mới chuyên trách thực thi các quy định về thuế các-bon và có thẩm quyền chứng nhận các cơ sở đủ điều kiện để đưa ra tính toán về khối lương phát thải trong hàng hóa nhập khẩu. Cũng theo dự luật của EU, các nhà nhập khẩu của thị trường chung 27 quốc gia sẽ cần sự cho phép cửa cơ quan nêu trên để thực hiện việc nhập khẩu hàng hóa và chấp hành việc đóng góp tài chính cho cái gọi là cơ chế chuyển đổi các-bon tại biên giới. Các quan chức của Liên minh lớn nhất thế giới cho biết dự luật sẽ tao ra một thị trường lớn cho các công ty chuyên về tính toán khối lượng phát thải các-bon hàng hóa.

Dư thảo luật sau khi được chuẩn bị bởi Ủy ban châu Âu phải được chính phủ các nước thành viên và Nghị viện của Liên minh 27 nước thông qua. Có thể nói, đề xuất đánh thuế các-bon đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi của nhiều thành viên EU: tại hội nghị thượng đỉnh của khối năm ngoái, tất cả quốc gia thuộc Liên minh đã lên tiếng bảo trợ dự luật và Nghị viện Âu châu cũng có động thái tương tự ngay sau đó.

Thảo luận về quy định áp thuế mới đã và đang thúc đẩy các nhà sản xuất hành động, ông Tim Figures – Consulting Group cho biết

 “Khách hàng của chúng tôi nhìn nhận dự luật của EU là một lời cảnh tỉnh khuyến khích việc giảm phát thải trong chuỗi cung ứng của họ. Việc đánh thuế cũng là biện pháp đồng hành với sức ép về đạo đức và nhận thức của nhà đầu tư liên quan đến tính giá trị các-bon trong sản phẩm xuất khẩu” – ông Figures nhận xét

Tại Nga - quốc gia đươc dự báo sẽ chịu tác động mạnh nhất từ dự luật thuế của EU, nhiều tập đoàn công nghiệp của nước này bắt đầu tiến hành tái cấu trúc, phân tách cách mảng kinh doanh phát thải lớn các-bon thành những doanh nghiệp độc lập. Tập đoàn nhôm Rusal cho biết vào tháng trước rằng họ sẽ thành lập các công ty phái sinh nhằm quản lý từng nhà máy luyên kim phát thải lớn của mình đồng thời chuyển hướng kinh doanh của những doanh nghiệp này tập trung vào thị trường nội địa. Rusal, về phần mình sẽ đổi tên thành AL+ và chịu trách nhiêm quản lý các nhà máy với điện năng được cung ứng từ các công ty thủy điện tại Siberia – vốn phát thải ít các-bon.

 “Rusal thuộc nhóm doanh nghiệp phát thải ít nhất, do dó rủi ro từ thuế các-bon không lớn đối với chúng tôi” người phát ngôn doanh nghiệp nói, đồng thời nhấn mạnh thêm rằng hoạt động tái cấu trúc công ty được thúc đẩy bởi các cam kết tại Thỏa thuận Paris thay vì đề xuất đánh thuế của EU.

Dự thảo luật của Liên minh 27 quốc gia đề xuất áp đặt giá các-bon trên cơ sở định mức phát thải của khối – vốn đang áp dụng với các nhà máy điện và công xưởng tại EU. Mức thuế dự  kiến áp dụng sẽ được tính toán dựa trên khối lượng phát thải trong quá trình sản xuất sản phẩm nhập khẩu vào thị trường chung và đang được áp dụng ở mức 50 euro/tấn khí thải (tương đương 56 USD) từ mức 30 euro/tấn đầu năm nay trong bối cảnh các thương nhân dự đoán EU sẽ hạ tỷ lệ phát thải tối thiểu đối với sản phẩm nhập khẩu.

Các quan chức của Liên minh cũng cho biết áp dụng một mức giá chung cho các sản phẩm có nguồn gốc từ trong và ngoài EU; lý do khối này đưa ra chính là họ phải tuân thủ các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới liên quan đến việc áp dụng nguyên tắc không phân biệt đối xử trong hoạt động giao thương.

Trên cơ sở dự thảo luật, các nhà nhập khẩu sẽ lựa chọn nhập khẩu hàng hóa từ những quốc gia đã áp dụng thuế phát thải nhằm giảm giá sản phẩm bán ra thị trường. Tuy nhiên, quy định mới có thể gây ra sự khó khăn đối với các nhà sản xuất Hoa Kỳ khi xứ cờ hoa chưa ban hành bất kỳ một quy định nào về thuế các-bon.

 “Có rất nhiều thách thức trong quá trình tuân thủ các quy định do EU đưa ra”, ông Figures cho biết.

Một trong những vấn đề trong dự luật của EU chính là thuế các-bon sẽ không áp dụng đối với những sản phẩm chế biến tinh vi trong chuỗi giá trị. Ví dụ, nhôm tấm sẽ bị đánh thuế nhưng hộp và linh kiện ô tô bằng nhôm sẽ không phải chịu thuế. Vấn đề này sẽ dẫn đến việc nhiều nhà sản xuất sẽ nhập khẩu hàng hóa thành phẩm, qua đó lách các quy định về áp thuế quan.

Vì lý do đã nêu, các nhà sản xuất nhôm của Liên minh châu Âu đã vận động để loại nhôm khỏi nhóm sản phẩm bị áp thuế phát thải mặc dù sản phẩm cùng loại từ Trung Quốc – đối thủ của họ đang sử dụng than đá làm nhiên liệu cho quá trình chế tạo thành phẩm.

 “Chúng tôi không muốn bị đưa vào danh sách bị đánh thuế, điều đó không hiệu quả”, bà Emanuele Manigrassi, giám đốc quan hệ công chúng tại Hiệp hội nhôm châu Âu nói.

Nhiều nhà kinh tế cho biết các hãng sản xuất nước ngoài có thể hủy hoại cơ chế áp thuế của châu Âu. Họ có thể đưa các sản phẩm phát thải cao đến các nước ngoài EU hoặc dự trữ hàng hóa có lượng các-bon thấp chỉ riêng cho Âu châu lục địa và xuất khẩu số sản phẩm còn lại đến những nơi khác trên thế giới

 “Rủi ro lớn chính là hoạt động lẩn tránh như vừa nêu sẽ có cơ hội phát triển và trở nên khó kiểm soát. Cuối cùng đây chỉ là trò đuổi bắt” – ông Georg Zachmann, chuyên gia kinh tế tại Viện nghiên cứu Bruegel, Brussels nhận định.

Nguồn: The Wall Street Journal

Từ khóa: Thương mại, thuế, phát thải, EU