FTA châu Âu với Ấn Độ không phải là đối trọng với Trung Quốc

thediplomat seamless 1889446 1920

Hiện tại, không có cách nào để Ấn Độ có thể thay thế được vị trí của Trung Quốc trong mối quan hệ kinh tế với Liên minh châu Âu.

Khi Ấn Độ và Uỷ ban châu Âu chính thức nối lại các cuộc đàm phán Hiệp định Tự do thương mại (FTA) trong năm nay, đã có một loạt các bài bình luận về tầm quan trọng của sự phát triển mối quan hệ này. Các cuộc đàm phán căng thẳng và bất phân thắng bại để đạt được thoả thuận đã bị bỏ lỡ trong nhiều năm trước và hiện nay đang được hồi sinh. Nhưng điều gì đã thay đổi?

Một luồng lập luận cho rằng EU đang tìm cách cân bằng với Trung Quốc. Trong khi một số quốc gia châu Âu ngày càng chỉ trích Trung Quốc ở cấp độ chính trị và ngày càng quan ngại hơn về các thực thể của Trung Quốc ở cấp độ an ninh, thì EU và các cường quốc kinh tế của mình vẫn gắn bó với nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới. Do đó, các bình luận khẳng định việc tăng cường quan hệ kinh tế với Ấn Độ sẽ cho phép EU tìm thấy một đối trọng, có thể ít phụ thuộc vào Trung Quốc hơn đối với thương mại và đầu tư. Ví dụ vào tháng 5, một số người đã phát hiện rằng, tuyên bố của EU về việc trở lại đàm phán FTA với Ấn Độ chỉ vừa ngay sau tuyên bố đóng băng việc phê chuẩn Hiệp định Đầu tư Toàn diện với Trung Quốc.

Tuy nhiên, lập luận này không có cơ sở. Hiện tại, xét về cả quy mô thương mại và đầu tư thì không có cách nào để Ấn Độ có thể chiếm được vị trí của Trung Quốc trong mạng lưới quan hệ kinh tế của EU. Năm 2019, giá trị FDI của EU vào Trung Quốc cao hơn 2,6 lần so với FDI của EU vào Ấn Độ (với 198,7 tỉ euro so với 75,8 tỉ euro). Vốn FDI của Trung Quốc vào EU nhìn chung cũng cao hơn so với FDI của Ấn Độ trong những năm qua. Theo báo cáo năm 2020 của Rhodium Group-MERICS, mặc dù FDI của Trung Quốc vào châu Âu giảm mạnh trong giai đoạn 2017 – 2019, điều này cũng không có nghĩa là các công ty Ấn Độ là đối thủ tương đương khi nói đến khả năng đầu tư vào EU. Hơn nữa, hiện giờ New Delhi và EU đang quay lại đàm phán là một hiệp định thương mại (hầu hết tập trung vào việc giảm thuế đối với thương mại hàng hoá), chứ không phải là một thoả thuận tự do hoá đầu tư song phương, mặc dù EU cũng thể hiện sự sẵn sàng để mở các cuộc đàm phán trong lĩnh vực này.

Về thương mại: Năm 2020, thương mại hàng hóa của EU với Trung Quốc có giá trị gần gấp 9 lần thương mại hàng hoá với Ấn Độ. Theo Uỷ ban châu Âu, Ấn Độ chiếm 1,8% trong tổng kim ngạch hàng hoá của EU năm 2020, xếp sau Trung Quốc - chiếm 16,1% thương mại của EU. Trong năm 2019, tổng kim ngạch thương mại hàng hoá EU – Trung Quốc đạt giá trị gấp 7,2 lần so với tổng kim ngạch hàng hoá EU – Ấn Độ (561 tỉ euro so với 77,8 tỉ euro); năm 2018, cao hơn gấp 6,8 lần (530,6 tỉ euro so với 78 tỉ euro); năm 2017, cao hơn 7 lần (511,6 tỉ euro so với 73 tỉ euro)…

Ngay cả khi FTA EU - Ấn Độ được thúc đẩy nhanh chóng và có thể được kí kết trong vài năm nữa, Trung Quốc vẫn sẽ là thị trường tiêu dùng màu mỡ hơn Ấn Độ, và là nguồn xuất khẩu lớn cho EU. Có thể lập luận rằng, thương mại của EU với Ấn Độ lành mạnh hơn nhiều vì cân bằng giữa nhập khẩu và xuất khẩu, trong khi so sánh với thương mại của EU và Trung Quốc thì hoàn toàn nghiêng về thâm hụt. Nhưng đây không phải là vấn đề mà thuyết đối trọng có thể lấy làm tâm điểm trong cuộc thảo luận, vì trong một số trường hợp, Ấn Độ chỉ đơn giản là không sản xuất hàng hoá mà Trung Quốc xuất khẩu sang EU (hoặc sản xuất/xuất khẩu chúng ở quy mô nhỏ). Hơn nữa, theo nghiên cứu gần đây của MERICS cho thấy, EU phụ thuộc chiến lược vào Trung Quốc đối với 659 trong số 5.600 sản phẩm của Trung Quốc, chẳng hạn như API, kim loại, hoặc các mặt hàng điện tử - có nghĩa là EU chỉ nhập khẩu các mặt hàng này từ Trung Quốc và Trung Quốc chiếm thị phần áp đảo trên toàn cầu đối với các hàng hoá này.

Giải thích mọi việc bằng cách thêm cụm từ "Trung Quốc" hoặc "Trung Quốc – Hoa Kỳ" vào nội dung đã trở thành dấu hiệu của sự lười biếng tư duy ở một số nhà bình luận. Nhiều nhà bình luận giờ đây có xu hướng chỉ nhìn thấy các hành động của Trung Quốc và sự cạnh tranh giữa Trung Quốc – Hoa Kỳ như lời giải thích cho các sự kiện quan trọng trên thế giới. Chắc chắn, sự trỗi dậy của Trung Quốc và căng thẳng gia tăng với Hoa Kỳ có ý nghĩa toàn cầu to lớn, nhưng không phải chuyện nào cũng liên quan đến Washington và Bắc Kinh (thực tế, hầu hết các sự kiện đều phát triển bên ngoài khía cạnh chính trị). Không thể quy kết mọi vấn đề đều là sự cạnh tranh giữa hai cường quốc này.

Điều tương tự cũng áp dụng đối với việc quay trở lại các cuộc đàm phán FTA giữa EU và Ấn Độ. Cả hai đều có động lực và lý do riêng của họ. Mặc dù điều này có ý nghĩa quan trọng theo cách riêng của cả hai, nhưng chắc chắn không thể dẫn đến việc Ấn Độ trở thành đối trọng của Trung Quốc trong mối quan hệ kinh tế của Liên minh châu Âu.

Nguồn: The Diplomat

Từ khoá: tiêu dùng màu mỡ, nghiêng về thâm hụt, sự cạnh tranh, khía cạnh chính trị, đối trọng