Sản xuất chip điện tử: cách thức một công ty Đài Loan dẫn dắt nền kinh tế thế giới

chips

Sự thiếu hụt vi mạch toàn cầu gây ra bởi covid đã đặt nhà sản xuất TSMC vào tâm điểm của sự phục hồi của thế giới, cũng như căng thẳng hai nước Mỹ - Trung.

Sống trên một hòn đảo bị đe dọa từ lâu bởi một nước láng giềng ngày càng lớn và hùng mạnh, người dân Đài Loan đã suy nghĩ về nơi trú ngụ tốt nhất nếu kịch bản xấu nhất xảy ra. Một số người cho rằng đó có thể là những ngọn đồi hoặc những tòa nhà lịch sử mà Trung Quốc muốn bảo tồn. Với lý do tương tự, một số người tin rằng đó có thể là nhà máy sản xuất chip máy tính lớn nhất thế giới do TSMC điều hành.

Trong nhiều thập kỷ, Đài Loan vừa là một điểm nhấn về chiến lược toàn cầu vừa là một trong những siêu cường kinh tế thế giới. Trong một khu công nghiệp cách Đài Bắc khoảng một giờ lái xe, những đặc điểm trêngần như được thể hiện hoàn hảo dưới hình thức một nhà máy do TSMC, nhà sản xuất chip máy tính lớn nhất thế giới điều hành - một cơ sở quan trọng đến mức một số người Đài Loan nghĩ rằng đó có thể là nơi an toàn nhất để trú ngụ nếu một ngày nào đó bị xâm lược.

Thật khó để mô tả tầm quan trọng của nhà sản xuất chất bán dẫn Đài Loan đối với nền kinh tế thế giới. TSMC thống trị sản xuất các chất bán dẫn phức tạp nhất thế giới, với Apple và Qualcomm là hai trong số những khách hàng lớn nhất. Đây là vị thế của một bá chủ toàn cầu mà Trung Quốc phải ghen tị.

Tình trạng thiếu chip hiện tại trên toàn thế giới đã diễn ra từ sớm trong đại dịch Covid-19, và hiện đang đạt đến mức khủng hoảng, khiến vai trò của TSMC càng trở nên quan trọng hơn.

Các thị trường tài chính ngày càng lo lắng về việc tình trạng thiếu hụt đang thúc đẩy lạm phát ở các nền kinh tế phương Tây như thế nào và - với việc các giám đốc điều hành dự đoán tình trạng khan hiếm chip có thể kéo dài trong nhiều năm chứ không phải vài tháng - đang chú ý đến việc làm thế nào mà một công ty mà ít người từng nghe nói đến lại có thể nắm giữ sức khỏe của nền kinh tế thế giới.

Con đường khó khăn phía trước

Sự thiếu hụt chip đã khiến giá xe ô tô và xe tải mới và đã qua sử dụng tăng vọt, từ đó khiến giá tiêu dùng của Mỹ tăng 4,2% trong tháng Tư. Thị trường chứng khoán chứng kiến sự điều chỉnh ngay lập tức khi các nhà đầu tư tính toán rằng lạm phát có nghĩa là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ bắt đầu tăng lãi suất để giải nhiệt nền kinh tế sớm hơn dự kiến.

Kể từ khi sự thiếu hụt chip nổi lên sau cú sốc của đại dịch suy thoái năm ngoái, các nhà sản xuất ô tô đã không thể có đủ chất bán dẫn để sản xuất ô tô đáp ứng nhu cầu. Chip không những được sử dụng trong máy tính - chúng là bộ não đằng sau hàng loạt thiết bị hàng ngày và không thể thiếu trong sản xuất xe hơi khi các phương tiện giao thông ngày càng phải suy nghĩ nhiều hơn thay cho người lái xe.

Ford cho biết vào tháng 4 rằng họ sẽ chỉ sản xuất một nửa số lượng xe thông thường cho đến tháng 6 vì tình trạng thiếu chip. Các nhà sản xuất khác như GM, Volkswagen và Jaguar Land Rover cũng bị ảnh hưởng.

Kết quả cuối cùng là ô tô Mỹ trong tháng 4 đắt hơn 10% so với tháng 3, mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ khi được ghi nhận. Giá xe ô tô cũ đã tăng 21% so với tháng 4 năm ngoái do tình trạng khan hiếm xe xảy ra trùng với thời điểm tăng tiêu dùng, nhiều người mua xe cũ vì đại dịch hạn chế các kỳ nghỉ và đi chơi, nhưng họ muốn đi đâu đó và tiêu tiền. Mô hình này lặp lại ở nhiều quốc gia. Doanh số và giá xe hơi đang tăng nhanh chóng ở Anh sau lệnh đóng cửa lần thứ ba, trong khi doanh sô và giá xe hơi cũng đang bùng nổ ở Australia.

Một giải pháp đơn giản là tạo ra nhiều chip hơn, nhưng thị trường cho các thành phần này đã được hoàn chỉnh, và việc tăng thêm năng lực sản xuất - được gọi là “fabs” - là cực kỳ phức tạp, tốn kém và mất nhiều thời gian. Khi các nhà sản xuất ô tô đóng cửa các nhà máy trong đợt đại dịch đầu tiên vào năm 2020, các nhà sản xuất như TSMC và Samsung ở Hàn Quốc đã chuyển sản xuất sang chip cho thiết bị điện tử tiêu dùng, nơi nhu cầu tiếp tục tăng do mọi người dành nhiều thời gian hơn ở nhà trong thời gian phong tỏa.

Các nhà sản xuất ô tô đã làm phức tạp thêm vấn đề khi không đặt đủ đơn đặt hàng trong tương lai, vì tin rằng sự suy thoái kinh tế sẽ còn kéo dài. Nhưng nền kinh tế thế giới, được hỗ trợ bởi can thiệp lớn của chính phủ, đã hồi phục trở lại nhanh chóng hơn nhiều người nghĩ, dẫn tới sự thiếu hụt các thành phần. Các nhà phân tích trong tuần này tính toán rằng ngành công nghiệp xe hơi sẽ lỗ 110 tỷ USD trong năm nay do sản lượng bị mất do lượng chip khan hiếm.

'Sự phụ thuộc tạo ra mối đe dọa'

Mark Williams, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á tại Capital Economics, cho biết các vấn đề của ngành công nghiệp xe hơi cho thấy chất bán dẫn đã trở thành nguyên liệu đầu vào thiết yếu như thế nào trong các sản phẩm vốn không được coi là thiết bị điện tử truyền thống và cũng như thế giới phụ thuộc vào Đài Loan ra sao để sản xuất chúng.

Ông nói: “Sự phụ thuộc này gây ra mối đe dọa đối với nền kinh tế toàn cầu, nó có thể được giảm thiểu đi nhưng sẽ không được giải quyết hoàn toàn trong tương lai gần”.

Vì vậy, những gì có vẻ như là lợi thế cũng đặt Đài Loan vào thế khó. Việc tập trung sản xuất chip ở Đài Loan, nơi có thể bị gián đoạn bởi động đất và hạn hán cũng như bất kỳ mối đe dọa quân sự nào có thể xảy ra từ khắp eo biển Đài Loan, là một rủi ro đối với nền kinh tế toàn cầu.

Các siêu cường Mỹ và Trung Quốc đang nỗ lực hết sức để bắt kịp nhà vô địch công nghệ cao của Đài Loan, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và ngoại giao giữa Washington và Bắc Kinh ngày càng gia tăng. TSMC được cho là đang xem xét mở rộng kế hoạch hiện tại để bơm hàng tỷ đô la vào các nhà máy hiện đại ở bang Arizona của Mỹ, theo Reuters đưa tin trong tháng này.

Trung Quốc cũng đang khao khát tăng cường khả năng sản xuất những con chip tinh vi nhất nhưng theo Capital, nước này không giảm được sự phụ thuộc vào các nhà sản xuất nước ngoài như TSMC. Trên thực tế, TSMC được cho là đang xem xét các liên doanh trị giá hàng tỷ USD ở Trung Quốc - bao gồm cả một cơ sở mới ở Nam Kinh. Vào năm 2018, các công ty Trung Quốc như Huawei đã dự trữ chip để đối phó với các mối đe dọa về việc kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt. Các biện pháp trừng phạt từ thời Trump đối với nhà sản xuất chip hàng đầu của Trung Quốc, SIMC, đã không giúp được gì.

Cuối cùng, cách tốt nhất để thoát khỏi tình trạng hiện tại là phân tích tải trọng của ngành, dẫn theo John Lee, người đang đồng điều hành một dự án chung của thinktanks SNV và MERICS nhằm phân tích chuỗi giá trị bán dẫn cho biết. “Cách thông minh để xây dựng khả năng phục hồi trên toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu là phối hợp chặt chẽ hơn giữa các quốc gia khác nhau, thay vì theo đuổi sự tự cung tự cấp với rủi ro và chi phí khổng lồ liên quan”, ông nói.

Nguồn: The Guardian – TD

Từ khóa: sản xuất chip điện tử, công ty Đài Loan, kinh tế toàn cầu