Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Theo Folkert Graafsma, Thái Lan đóng một vai trò quan trọng trong Cộng đồng ASEAN, Hiệp định RCEP và hệ thống thương mại đa phương, đồng thời có thể là một đối tác quan trọng của EU trong khu vực.

Khi nhắc đến Thái Lan, người ta nghĩ đến di sản văn hóa phong phú và lịch sử độc đáo, hoặc là ẩm thực hấp dẫn cùng với những bãi biển hoang sơ.

Thái Lan không chỉ có đường bờ biển đẹp, mà còn là nước có mạng lưới logistic mạnh cùng nhiều thị trường hướng ngoại. Vị trí địa lý của Thái Lan nằm ở điểm giao nhau của các tuyến đường thương mại đường biển chính kéo dài từ Thái Bình Dương đến châu Âu và Vịnh Ba Tư, qua Ấn Độ Dương, do vậy Thái Lan nằm ở vị trí trung tâm trong một khu vực đang trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Nền kinh tế Thái Lan là trung tâm của một hệ thống thương mại quốc tế đa tầng và phức tạp. Ngoài các lợi thế hữu hình trên, như vị trí địa lý thuận lợi, Thái Lan còn cung cấp một môi trường pháp lý với các quy định chặt chẽ để thúc đẩy thương mại quốc tế.

Thái Lan đã dẫn đầu quá trình hội nhập ASEAN với tư cách là một trong những thành viên sáng lập và là nền kinh tế lớn thứ hai của khối. Tổ chức này đóng một vai trò quan trọng trong việc xoa dịu căng thẳng Chiến tranh Lạnh ở Đông Nam Á trong những năm 1990 và kể từ đó đã trở thành trung tâm kết nối cho hợp tác kinh tế trong toàn bộ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Vào ngày 15 tháng 11 năm 2020, Cộng đồng ASEAN đã tập hợp các đối tác bên ngoài của mình thuộc khu vực Chấu Á- Thái Bình Dương (Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New-Zealand) để ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực hay còn gọi là Hiệp định RCEP.

Lễ ký kết Hiệp định đã đánh dấu một kỷ nguyên mới cho thương mại nội Á. 15 quốc gia châu Á-Thái Bình Dương đã thống nhất ký kết một trong những thỏa thuận thương mại tự do lớn nhất trong lịch sử. Hiệp định RCEP sẽ tạo nên thị trường lớn với quy mô 2,2 tỷ người tiêu dùng với GDP khoảng 26,2 nghìn tỷ USD - chiếm 30% GDP của thế giới – trở thành khu vực thương mại có tổng sản lượng kinh tế lớn hơn so với NAFTA hoặc Liên minh EU. Hiệp định RCEP sẽ thúc đẩy khối kinh tế Đông Á phát triển hiệu quả hơn: các dự báo chỉ ra rằng hiệp định này có thể đóng góp thêm 209 tỷ USD vào thu nhập thế giới và 500 tỷ USD vào thương mại toàn cầu vào năm 2030.

Văn bản pháp lý của hiệp định bao gồm các quy tắc sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập của các bên tham gia RCEP và khuyến khích các công ty mở rộng chuỗi giá trị toàn cầu trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Các quy tắc này sẽ giúp thúc đẩy hội nhập sâu hơn bằng cách đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu và bảo vệ các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài giữa các thành viên. Hiệp định RCEP cũng sẽ đóng một vai trò bổ sung các nguồn vốn đầu tư cho các dự án cơ sở hạ tầng vật lý ở Châu Á nhằm tăng cường kết nối trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, khía cạnh quan trọng nhất của RCEP có thể vẫn chưa được nhắc đến ngay cả trong chính văn bản của hiệp định. Đó là Hiệp định được xem như một "thắng lợi về chính sách ngoại giao của khu vực có tiềm lực tầm trung như ASEAN." Quan hệ đối tác về kinh tế sẽ là tiền đề đẩy mạnh hợp tác khu vực trên toàn khu vực Bắc và Đông Nam Á.

Điều quan trọng, Hiệp định RCEP đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc tham gia vào một hiệp định thương mại đa phương. Khi hội nhập kinh tế được thúc đẩy bởi động lực về mặt kinh tế, tầm ảnh hưởng được tạo ra bởi các nền kinh tế lớn trong RCEP sẽ tác động đến địa chính trị của khu vực. Bên cạnh đó, vấn đề khu vực hóa châu Á còn tạo ra thách thức riêng đối với châu Âu.

Châu Âu nên chủ động thể hiện vai trò của mình ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Điều đáng mừng là một số quốc gia châu Âu như Pháp và Đức đặt ASEAN vào vị trí trung tâm trong các chiến lược quốc gia về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Liên minh EU cũng đã ký kết các hiệp định song phương đầu tiên với Singapore và sau đó với Việt Nam vào năm 2019, tuy nhiên hiệp định thương mại tự do giữa EU với toàn khối ASEAN hiện tại vẫn chưa thành hiện thực.

Vào tháng 10 năm 2019, Hội đồng EU tuyên bố rằng EU quan tâm đến việc phát triển theo hướng mở rộng cam kết với Thái Lan và có thể mở lại các cuộc đàm phán FTA.

Thái Lan đã chứng tỏ mình là một đối tác năng động đại diện cho chủ nghĩa đa phương trong khu vực, thông qua việc góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN và gần đây là thông qua đàm phán Hiệp định RCEP. Thái Lan sẽ tiếp tục thiết lập các quy tắc thương mại hiện đại, toàn diện, chất lượng cao, cùng có lợi và có thể áp dụng trên quy mô toàn cầu với các đối tác châu Âu. Đối với Liên minh EU- điển hình của phong cách hiệp định thương mại tự do có tiềm năng để thúc đẩy những lợi ích lớn nhất cho nền kinh tế Đông Nam Á. Ngoài ra, Hiệp định thương mại với Thái Lan sẽ cho phép Liên minh EU đạt được các cam kết ràng buộc và thực thi về các vấn đề như tính bền vững.

Có vẻ như đây một hướng tiếp cận hợp lý, Thái Lan và EU nên mở lại các cuộc đàm phán thương mại.

Nguồn: The Parliament Magazine

Từ khóa: Thái Lan, EU, Ấn Độ- Thái Bình Dương