Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngay sau khi ông Joe Biden đắc cử Tổng thống Mỹ, Bắc Kinh đã bắt đầu nói về khả năng đàm phán lại cái gọi là thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 mà Trung Quốc đã ký kết với Washington vào năm ngoái, nhưng giới quan sát cho rằng việc đàm phán lại có khả năng khó thực hiện.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hồi tháng 12 cho biết mặc dù Trung Quốc có khả năng và nhu cầu mua nhiều sản phẩm của Mỹ hơn, nhưng điều đó chỉ áp dụng cho những mặt hàng mà nước này thực sự cần hoặc muốn. Ông nói: Việc khắc phục cán cân thương mại lâu đời của hai nước sẽ là “vấn đề thời gian”.

Vị Bộ trưởng cũng đề nghị khởi động lại các cuộc đàm phán về một thỏa thuận đầu tư giữa hai nước, vốn bắt đầu từ thời chính quyền Barack Obama.

Nhưng với việc Biden có vẻ sẽ giữ vững lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc giống như người tiền nhiệm Donald Trump, Bắc Kinh khó có thể có mọi thứ theo cách riêng của mình. Tại phiên điều trần vào thứ Năm, người được đề cử cho vị trí Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Katherine Tai cho biết, Trung Quốc phải thực hiện các cam kết mua hàng mà họ đã đưa ra trong thỏa thuận giai đoạn 1.

Shi Yinhong, cố vấn chính phủ và giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân Dân ở Bắc Kinh,cho biết, nhận xét của bà Tai là “thông điệp cứng rắn nhất” về chính sách thương mại của Biden đối với Trung Quốc.

Ông nói: “Bà Tai đã không nói về các khả năng điều chỉnh chính sách, mà thay vào đó, nhấn mạnh sự cần thiết phải làm cho Trung Quốc tuân thủ các cam kết mua hàng”.

Ông nói, Bắc Kinh đã nhượng bộ rất nhiều trong thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, như cam kết mua nhiều hàng hóa hơn mức cần thiết để ngăn quan hệ Mỹ-Trung đổ vỡ.

Một doanh nhân Mỹ đề nghị giấu tên ở Bắc Kinh cho biết, thỏa thuận giai đoạn 1 chắc chắn sẽ thất bại ngay từ đầu, “vì không ai mong đợi Trung Quốc có thể đạt được những con số mua hàng đó”.

Người này nói rằng, về mặt kỹ thuật, thỏa thuận đã bị vi phạm vì Bắc Kinh đã không đạt được mục tiêu của năm đầu tiên.

Theo thỏa thuận này, Trung Quốc đã đồng ý mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ của Mỹ vào năm 2020 và 2021 so với mức của năm 2017. Nhưng với những tác động của đại dịch Covid-19 và mối quan hệ giữa hai nước đang trở nên tồi tệ, nước này đã bỏ lỡ những mục tiêu đề ra.

Theo phân tích của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE) ở Washington, Trung Quốc chỉ hoàn thành 58% mục tiêu mua hàng trong năm đầu tiên của thỏa thuận.

Mặc dù Trung Quốc đã mua vượt chỉ tiêu đối với thịt lợn, ngô, bông và lúa mì, nhưng tỷ lệ hoàn thành lại rất thấp đối với đậu nành, lúa miến, tôm hùm và các sản phẩm nông nghiệp khác. Báo cáo cho biết, việc mua các sản phẩm năng lượng của Mỹ cũng giảm, chỉ đạt 40% so với cam kết năm 2020.

Trong khi đó, Biden đang cố gắng tập hợp sự ủng hộ từ các đồng minh của Mỹ để chống lại “lạm dụng kinh tế và cưỡng bức” của Bắc Kinh - một cụm từ thường được chính quyền Trump sử dụng.

Gần đây, Washington cũng cho biết sẽ giữ nguyên mức thuế trừng phạt mà Trump áp đặt đối với các sản phẩm của Trung Quốc và sẽ có các hành động tiếp theo sau khi đánh giá lại.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã trả lời hôm thứ Hai, nói rằng Mỹ nên hủy bỏ thuế quan, chấm dứt việc đàn áp các công ty công nghệ Trung Quốc và dỡ bỏ các hạn chế đối với các viện nghiên cứu khoa học.

Theo các điều khoản của thỏa thuận giai đoạn 1, các quan chức cấp cao nhất của Mỹ và Trung Quốc dự kiến ​​sẽ gặp nhau 6 tháng một lần để đàm phán. Khi vị trí của bà Tai đã được Thượng viện Hoa Kỳ xác nhận, bà Tai sẽ dẫn đầu nhóm đàm phán của Hoa Kỳ cho các cuộc họp như vậy.

Các cuộc đàm phán gần đây nhất là vào tháng 8, khi Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc và đại diện thương mại Mỹ lúc đó là Robert Lighthizer đồng ý tiếp tục thực hiện thỏa thuận. Mặc dù không có liên hệ cấp cao nhất nào trên mặt trận thương mại kể từ đó, nhưng những người trong cuộc cho biết các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục ở mức độ nhóm làm việc.

“Chúng tôi hy vọng cơ chế tham vấn có thể tiếp tục sớm nhất có thể,” Lu Xiang, một nghiên cứu viên cao cấp về Hoa Kỳ của Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho biết.

“Thỏa thuận giai đoạn một là một dấu hiệu thiện chí quan trọng để Trung Quốc cải thiện cán cân thương mại với Mỹ, nhưng sự sụt giảm nguồn cung của Mỹ trong thời kỳ đại dịch và các chính sách thù hằn [của Washington] đối với Trung Quốc đã phá hoại cơ chế tham vấn và dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện một số của các cam kết mua hàng, ”ông nói.

"Sẽ không có kết quả tích cực nếu Mỹ tiếp tục cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc."

Chad Bown, người phụ trách phân tích các thỏa thuận thương mại tại PIIE, cho biết trong một bài bình luận trong tháng này rằng, nhóm đàm phán thương mại của Biden nên nghiên cứu cách thức mà thỏa thuận đầu tư của Liên minh châu Âu với Trung Quốc đã ràng buộc Bắc Kinh trong các cam kết như mở cửa thị trường dịch vụ tài chính và chấm dứt chuyển giao công nghệ bắt buộc.

Đó là “một thành tựu đạt được mà không phải trả giá bằng một cuộc chiến thương mại”, ông nói.

Shi nói rằng bất kể thỏa thuận giai đoạn 1 ra sao, Trung Quốc có nhu cầu đối với nhiều sản phẩm của Mỹ hơn và có thể tăng nhập khẩu các sản phẩm này như một phần của quá trình phục hồi kinh tế.

Nhưng liệu Bắc Kinh có thực hiện các cam kết theo thỏa thuận hay không là một vấn đề khác, do căng thẳng chung giữa hai nước, ông nói.

“Đã có quá nhiều cuộc đối đầu,” anh nói. “Hợp tác về thương mại là điều được hoan nghênh nhưng nó sẽ không làm thay đổi đáng kể bức tranh tổng thể.”

Nguồn: SCMP

Từ khóa: thỏa thuận thương mại Mỹ- Trung, chính quyền Biden, không tin tưởng, cam kết của Bắc Kinh