Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mặc dù có sự thống nhất toàn cầu về chủ nghĩa đa phương, nhưng nội hàm của chủ nghĩa đa phương sẽ khác nhau giữa các quốc gia.

Trung Quốc xem chủ nghĩa đa phương như là một quá trình thiết lập quan hệ giữa các quốc gia nhằm cải thiện quản trị toàn cầu và tăng cường thương mại tự do trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Đối với Trung Quốc, chủ nghĩa đa phương có những nguyên tắc đặc trưng như là tính kết nối chặt chẽ về lợi ích giữa các quốc gia và một cơ chế để giải quyết tranh chấp, và những yếu tố này cũng đã được đưa vào các thỏa thuận của khu vực hay toàn cầu. Chủ nghĩa đa phương chính là xây dựng những nền tảng chung và loại bỏ những khác biệt.

Phát biểu trong sự kiện trực tuyến Chương trình nghị sự Davos của Diễn đàn Kinh tế Thế giới hôm thứ Hai, Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhắc lại những lợi ích của chủ nghĩa đa phương và toàn cầu hóa, vốn đang bị thách thức bởi chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ của chính quyền Donald Trump. Cũng giống như hầu hết các quốc gia khác, Trung Quốc phản đối chủ nghĩa đơn phương và nhấn mạnh rằng “chủ nghĩa đa phương là giải quyết các vấn đề quốc tế thông qua tham vấn” và quyết định tương lai của thế giới bằng cách “làm việc cùng nhau”.

Bằng cách hội nhập sâu hơn với nền kinh tế toàn cầu và không ngừng tăng cường đóng góp vào quá trình toàn cầu hóa kinh tế, Trung Quốc đã giúp toàn cầu hóa trở nên bao trùm hơn, cân bằng hơn và mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Và Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường đã góp phần thúc đẩy toàn cầu hóa và chủ nghĩa đa phương.

Tuy nhiên, quan niệm về chủ nghĩa đa phương của Trung Quốc rất khác so với quan niệm của Mỹ và Liên minh châu Âu. Quan niệm của Mỹ về chủ nghĩa đa phương là chủ nghĩa đa phương “có chọn lọc”, tức là có sự phân biệt và loại trừ, và phản ánh sự đặc biệt của Mỹ. Hơn nữa, Mỹ coi các giá trị của mình là các giá trị chung mang tính toàn cầu, các quy tắc được Mỹ coi là trọng tâm sẽ trở thành là quy tắc quốc tế và hệ thống liên minh do Mỹ dẫn đầu là chủ nghĩa đa phương.

Việc ông Joe Biden, tân tổng thống Mỹ, quyết định tiếp tục thực hiện liên minh trong lĩnh vực công nghệ cao và liên minh dân chủ với các nước đồng minh thân cận, và không từ bỏ hoàn toàn các chính sách chống Trung Quốc của Trump cho thấy, ngay cả chính quyền mới, bất chấp lời hùng biện hô hào về việc bắt đầu lại từ đầu, thì vẫn có sự chọn lọc khi loại bỏ các chính sách đơn phương – có lẽ với hi vọng tối đa hóa lợi ích của nước Mỹ.

Cho đến nay, EU là một khối kinh tế bao gồm 27 quốc gia thành viên, nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương, nhưng có xu hướng mở rộng các quy tắc của EU sang các quy tắc đa phương, và mặc dù Trung Quốc và EU có sự mở rộng các thỏa thuận về chủ nghĩa đa phương, nhưng khối EU vẫn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Mỹ vì Mỹ vẫn là đồng minh thân cận của EU về quân sự và an ninh.

Một tổ chức quốc tế thực sự phải là một nền tảng, kim chỉ nam nhằm duy trì giá trị của chủ nghĩa đa phương. Liên hợp quốc là một tổ chức quốc tế thực sự, và Hiến chương Liên hợp quốc được chấp nhận rộng rãi như một kim chỉ nam cho các mối quan hệ quốc tế. Đó là lý do tại sao Trung Quốc đề xuất rằng Liên hợp quốc giám sát sự phát triển của chủ nghĩa đa phương bao trùm.

Là quốc gia đang phát triển lớn nhất thế giới, theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập và hòa bình, Trung Quốc coi chính sách nội trị hướng đến nhân dân là nguyên tắc chính của quyền con người và tiếp tục khẳng định chủ quyền quốc gia, nước này phản đối mọi hình thức can thiệp từ bên ngoài trong khi vẫn duy trì Hiến chương Liên hợp quốc.

Trong một thỏa thuận đa phương, các nghĩa vụ được phân biệt dựa trên sức mạnh quốc gia của từng thành viên, đặc biệt là sức mạnh kinh tế của họ.

Trong bài phát biểu hôm thứ Hai, ông Tập nói rằng thế giới đang đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp, điều này chỉ có thể giải quyết bằng cách thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và xây dựng một cộng đồng với một tương lai chung cho nhân loại.

Và để đạt được điều đó, các quốc gia cần tiếp tục cam kết cởi mở và hội nhập thay vì khép kín và ngăn chặn; tuân theo luật pháp quốc tế và các quy tắc quốc tế thay vì mưu cầu quyền tối cao của riêng mình; tham vấn và hợp tác với nhau thay vì tham gia vào xung đột hoặc đối đầu; và phải bắt kịp thời đại thay vì từ chối sự thay đổi. Ngoài việc giải quyết các vấn đề của việc phát triển không bao trùm và không bền vững, các thể chế đa phương cũng rất cần thiết để giúp cải cách hệ thống quản trị toàn cầu.

Chủ nghĩa đa phương là kết quả tất yếu của lịch sử, văn hóa, hệ thống chính trị và thể chế đa dạng của các quốc gia khác nhau － và hoạt động trên cơ sở tiền đề rằng các quốc gia phải tự quyết định vận mệnh của mình mà không bị gạt ra ngoài lề hoặc chịu sự ràng buộc bởi các điều kiện.

Do đó, các quốc gia phải lựa chọn con đường phát triển của mình dựa trên điều kiện quốc gia của họ, và theo đuổi sự chung sống hòa bình trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và học hỏi lẫn nhau. Đây là cách tiếp thêm động lực cho chủ nghĩa đa phương và nền văn minh nhân loại.

Source: China Daily

Từ khóa: thỏa thuận đa phương, hệ thống chính trị, không bền vững, quản trị toàn cầu