Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Anh Quốc và Liên minh Châu Âu cuối cùng đã thống nhất được một Hiệp định về Thương mại và Hợp tác của cả hai sau một quá trình đàm phán kéo dài và gian khổ. Mặc dù cái giá phải trả về mặt xã hội và chính trị của Brexit là rất đắt, nhưng cuối cùng, những người ủng hộ Brexit ôn hòa đã có được nhiều thứ mà họ tìm kiếm. Còn tương lai sẽ ra sao?

Tin tốt lành nhất cho quá trình đàm phán Brexit rối rắm và kéo dài đó là cuối cùng đã có một thỏa thuận. Chỉ riêng điều này đã là một chiến thắng lớn đối với Thủ tướng Anh Boris Johnson, người rất cần một chiến thắng chính trị.

Mặc dù để có được Brexit và thỏa thuận ly hôn, người Anh sẽ phải trả một cái giá rất đắt. Tuy nhiên, những người ủng hộ Brexit đã có được hầu hết những gì họ muốn. Thật đáng ngạc nhiên khi Brussels sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của Anh đến mức như vậy.

Một chiến thắng tốn kém: Bây giờ là lúc cho Brexit mini?

Những người ủng hộ Brexit trên hết muốn rút Anh ra khỏi liên minh thuế quan và thị trường chung của Liên minh Châu Âu; tự do kiểm soát người nhập cư mà không bị cản trở bởi luật pháp EU; và độc lập về quyền tài phán, tiêu chuẩn và quy định pháp lý của EU. Nhìn chung họ đã đạt được tất cả những điều đó.

Một hậu quả hiển nhiên của Brexit đó là làm giảm tăng trưởng kinh tế của Anh vào năm 2021 khi không còn nằm trong thị trường chung. Tuy nhiên, thỏa thuận giữa Anh và EU vẫn cung cấp cho nước Anh quyền tiếp cận miễn thuế và phi hạn ngạch đối với thị trường chung EU, điều làm nhẹ nhõm tất cả mọi người, trừ những ai ủng hộ Brexit một cách cứng rắn.

Về mặt lý thuyết, tác động kinh tế sẽ được bù đắp - có lẽ cuối cùng sẽ được bù đắp - bằng việc tái cơ cấu lại thương mại của Anh thông qua các hiệp định thương mại mới mà Anh có thể đàm phán độc lập. London đã ký kết được 63 hiệp định thương mại tự do (FTA), đang đàm phán FTA với Úc, New Zealand và Hoa Kỳ, và khởi động đàm phán FTA với 6 quốc gia nữa.

Có thể nói, phần lớn các FTA trong số này là tương đương hoặc tương tự như các FTA của EU; nhưng nội dung của các FTA không quan trọng đối với những người ủng hộ Brexit bằng việc nước Anh đã giành được quyền tự chủ đàm phán hoặc thay đổi nội dung hiệp định. Tương tự đối với các tiêu chuẩn của EU, Vương quốc Anh không còn phải tuân theo các ngưỡng đã được định sẵn.

Đây chắc chắn là một chiến thắng cho những ai mong muốn ra đi, những người trên thực tế đã đạt được những gì họ đã đề ra. Nhưng hệ quả mà Brexit mang lại đó chính là gây chia rẽ xã hội, khi giờ đây, xã hội Anh sẽ không bao giờ có được bình yên bởi một loạt các vụ “Brexit mini” không hồi kết.

Những Brexits mini này bao gồm nhiều vấn đề đã được gác lại hoặc chưa được giải quyết đầy đủ. Các khúc mắc này đều dẫn đến các cuộc tranh luận liên tục trong giới chính trị lẫn công chúng, dẫn đến các thách thức pháp lý và các cuộc đàm phán lại, trong nội bộ Anh và giữa Anh với EU, với hậu quả là Brexit sẽ không được thực thi và sẽ không bao giờ xảy ra – và đi kèm theo đó là tình trạng căng thẳng xã hội.

Brexit mini thứ nhất: Tản quyền

Hiện nay, vấn đề Bắc Ireland dường như vẫn chưa thể giải quyết. Do đó, thỏa hiệp trong thỏa thuận hiện nay là không đạt yêu cầu và suy cho cùng là không bền vững. Và để tránh tình trạng biên giới cứng trên đảo Ireland, Bắc Ireland sẽ duy trì kết nối với EU theo nhiều cách.

Về mặt kinh tế, Brexit trên thực tế đã tạo ra một “biên giới đường biển” trong nội bộ Vương quốc Anh khi mà Bắc Ireland vẫn nằm trong liên minh hải quan và thị trường chung của EU, trong khi phần còn lại của Vương quốc Anh thì đã rời khỏi liên minh hải quan lẫn thị trường chung.

Về mặt xã hội, Cộng hòa Ireland đã tuyên bố sẽ cung cấp các khoản tài trợ để sinh viên nước này tiếp tục tham gia vào chương trình trao đổi sinh viên hàng đầu của EU là Erasmus. Còn các sinh viên thuộc phần còn lại trong Vương quốc Anh từ giờ trở đi sẽ không thể hưởng lợi từ chương trình này nữa.

Hiện trạng tương đối ổn định trên đảo Ireland đã bị xáo trộn bởi Brexit. Nhưng cũng chính Brexit giờ đây giúp kết nối Bắc Ireland với Cộng hòa Ireland, thông qua EU.

Tương tự, Scotland – nơi mà phần lớn người dân bỏ phiếu “ở lại” – sẽ tổ chức tổng tuyển cử vào năm 2021. Brexit chắc chắn sẽ là yếu tố gây rạn nứt chính, và, mặc dù khó có khả năng xảy ra ngay lúc này, mong muốn độc lập của Scotland sẽ làm đen tối bầu không khí chính trị của Anh trong nhiều năm tới.

Kết hợp lại, những vấn đề tản quyền trên đặc biệt đe dọa tính “hợp nhất” ở Vương quốc này.

Brexit mini thứ 2: quyền đánh bắt cá

Còn tranh cãi liệu có bao giờ có thể tồn tại thứ gọi là “quốc gia ven biển có chủ quyền” hay không, nhưng độc quyền đối với đánh bắt cá của Anh là điều mà ngành công nghiệp mong đợi từ Brexit. Thỏa thuận cuối cùng chỉ đem lại lợi ích rất nhỏ cho ngư dân Anh, những người đang oán giận, hay nói đúng hơn, đang cảm thấy mình đã bị hy sinh cho các ưu tiên quốc gia khác.

Thỏa thuận về quyền đánh bắt cá đã phớt lờ yếu tố kinh tế, và nghiêng nhiều hơn về mặt chính trị và tình cảm. Ngành công nghiệp đánh bắt cá sau khi cảm thấy thất vọng sâu sắc sẽ liên tục than thở trong tương lai khi phải thực thi thỏa thuận mà họ coi là đã bán rẻ họ.

Bởi vì các quy định sẽ được đàm phán lại hàng năm kể từ năm 2026 trở đi, đánh bắt cá sẽ vẫn là một u nhọt vĩnh viễn, sẽ trở lại hàng năm và không bị lãng quên sớm.

Con đường phía trước: Chưa có gì sáng sủa

Mặc dù những người ủng hộ Brexit có thể tuyên bố chiến thắng, Brexit vẫn chưa được thực thi và có lẽ sẽ không bao giờ được thực thi.

Hai nền kinh tế gắn bó sâu sắc và gần kề nhau về mặt địa lý sẽ phải đấu tranh vĩnh viễn tại các tòa án trọng tài về ý nghĩa thực sự của thỏa thuận Brexit và các vấn đề chưa được giải quyết. Đối với các tranh chấp về Bắc Ireland và đánh bắt cá, cuộc đấu tranh lâu dài này đã được ghi vào thỏa thuận.

Trong bối cảnh này, thật khó để thấy làm thế nào mà nước Anh có thể trở lại nguyên trạng trước đây. Chiến dịch Brexit vô cùng chia rẽ đã tạo ra một mối bất hòa xã hội khó hàn gắn.

Ý nghĩa của Brexit đối với Châu Á

Đối với châu Á, Brexit mang lại cơ hội. Chúng ta có thể mong đợi sự quan tâm ngày càng tăng của Anh đối với các hiệp định thương mại cũng như hợp tác an ninh với khu vực này. Một số hiệp định của EU, bao gồm hiệp định với Singapore, đã được thực thi, trong khi các hiệp định khác mới được ký kết hoặc đang được đàm phán.

Một trong những hiệp định quan trọng là hiệp định thương mại Anh-Nhật. Hiệp định này không chỉ biểu trưng cho thành công thương mại nổi bật dành cho London, mà còn mang hàm ý rằng Nhật Bản sẽ hỗ trợ cho Vương quốc Anh trong nỗ lực tham gia CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ cho Hiệp định Xuyên Thái Bình Dương) - một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới mà EU không phải là thành viên.

Ngay cả khi chỉ để làm hài lòng Mỹ, chúng ta cũng có thể mong đợi sự hiện diện an ninh của Vương quốc Anh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngày càng tăng. Năm tới, tàu sân bay mới HMS Queen Elizabeth, tàu chiến lớn nhất từ ​​trước đến nay của Anh, dự kiến ​​sẽ khởi động cho chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của “Nước Anh toàn cầu”.

Ngoài việc củng cố sự công nhận của châu Á về vị thế cường quốc tầm trung của mình, Vương Quốc Anh còn mong muốn Mỹ công nhận những đóng góp an ninh của mình, điều mà EU không thể sánh được và điều này có thể cho phép London bước vào các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ. Đó là những cánh cửa cơ hội tình cờ được mở ra bởi Brexit.

Đối với một số nhà quan sát, Anh đang quay trở lại vị trí là một cường quốc đặc biệt và đầy tham vọng; đối với những người còn lại, đây là nỗi nhớ chủ quyền ngây thơ. Rất ít thứ trong chính trị là một chiều. Brexit luôn là con dao hai lưỡi, không bao giờ hoàn toàn tốt hay xấu. Thỏa thuận ly hôn vào năm 2021 sẽ hàn gắn mâu thuẫn này.

Tiến sĩ Frederick Kliem là Nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Chủ nghĩa Đa phương (CMS) tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS), Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), Singapore.

Nguồn: RSIS

Từ khóa: hậu Brexit, Vương Quốc Anh, Brexit mini