Thỏa thuận thương mại hậu Brexit mở ra kỷ nguyên mới cho mối quan hệ Anh - EU

106813099 16082361532020 12 16t163615z 1243704637 rc2gok9axfvf rtrmadp 0 health coronavirus britain

Một chương mới đã bắt đầu trong lịch sử mối quan hệ của Anh với phần còn lại của châu Âu.

Anh chính thức rời Liên minh châu Âu (EU) vào tháng 1 năm 2020 sau 47 năm là thành viên của khối, và giai đoạn chuyển tiếp kéo dài qua năm 2020 giờ đây cũng đã hết hạn vào 11 giờ tối ngày 31/12/2020 theo giờ địa phương.

Cả hai bên đã đi được một chặng đường dài kể từ mùa hè năm 2016, khi cuộc trưng cầu dân ý về việc Anh có tiếp tục là thành viên của EU hay không diễn ra, với kết quả gần 52% cử tri Anh bỏ phiếu rời khỏi và 48% bỏ phiếu ở lại.

Cuộc bỏ phiếu, được thực hiện trong bối cảnh châu Âu đang đối mặt với cuộc khủng hoảng di cư, là kết quả của sự chia rẽ sâu sắc ở Anh xoay quanh lợi ích và bất lợi khi gia nhập khối.

Đối với những người ủng hộ ở lại, EU đã đại diện (và vẫn đại diện) cho sự đoàn kết thống nhất, hòa bình và hợp tác trên khắp châu Âu sau khi châu lục này bị tàn phá bởi Thế chiến thứ II. Tư cách thành viên EU cho phép công dân Anh được du lịch, làm việc, học tập, sinh sống và tự do đi lại giữa các nước trong Liên minh.

Tuy nhiên, đối với những ai ủng hộ ra đi, việc rời khỏi EU được xem là cơ hội để nước Anh giành lại quyền lập pháp, và sâu xa hơn, là quyền được quyết định vận mệnh của chính mình. Lá phiếu của họ là kết quả của nhiều năm nghi ngờ về hướng đi và mục đích của EU trong việc trở thành một liên minh “ngày một chặt chẽ”.

Đối với những ai ủng hộ rời khỏi EU khi đó, Brexit đại diện cho một cơ hội để “giành lại quyền kiểm soát” (một khẩu hiệu đã được sử dụng phổ biến cho chiến dịch Rời khỏi) và cơ hội để Anh đặt ra các quy tắc riêng cho mình mà không bị phụ thuộc Brussels.

Tuy nhiên, quá trình rời khỏi khối kinh tế và chính trị này đã khiến chính nền chính trị Anh trở thành nạn nhân của chính nó.

David Cameron, thủ tướng Anh tại thời điểm diễn ra cuộc trưng cầu dân ý, đã từ chức một ngày sau khi có kết quả. Sau đó, cựu Thủ tướng Theresa May từ chức vào giữa năm 2019 sau nhiều nỗ lực yêu cầu Quốc hội Anh thông qua thỏa thuận Brexit, hay còn gọi là “Thỏa thuận rút lui” mà bà đã ký kết với EU, nhưng thất bại.

Quá trình đàm phán gian nan

Boris Johnson tiếp quản chính phủ từ tháng 5 năm 2019 và sau đó giành được đa số phiếu trong cuộc bầu cử tiếp theo vào cuối năm, đã hứa sẽ làm theo kết quả trưng cầu dân ý một cách dứt khoát và đạt được một thỏa thuận thương mại hậu Brexit với EU.

Những người ủng hộ ra đi như Johnson đã hứa rằng việc đạt được một thỏa thuận thương mại hậu Brexit với EU sẽ dễ dàng. Tuy nhiên, mọi chuyện đã không dễ dàng đến như vậy. Hai bên đã mất gần cả năm 2020 để đàm phán thỏa thuận, trong khi Anh vẫn tiếp tục tuân theo các quy định của EU và là một phần của thị trường chung và liên minh thuế quan.

Các cuộc đàm phán của Vương quốc Anh và EU, do David Frost và Michel Barnier dẫn đầu, đã trở thành một chủ đề nóng của báo chí khi sắp bước sang năm 2021 và thời gian không còn nhiều để đạt được thỏa thuận. Các điểm nghẽn xoay quanh cách đảm bảo cạnh tranh bình đẳng, cách thực thi và quản lý thỏa thuận thương mại, và quyền khai thác thủy sản.

Khi viễn cảnh đạt được thỏa thuận trở nên mờ nhạt, các lãnh đạo doanh nghiệp ở Anh và EU đã bày tỏ lo ngại sâu sắc về tình trạng hỗn loạn có thể xảy ra nếu một kịch bản không thỏa thuận xảy ra, vì khi đó, các quy tắc điều chỉnh thương mại giữa Anh và lục địa này sẽ biến mất chỉ sau một đêm.

Tuy nhiên, vào 11h ngày 31/12/2020, hai nhóm đàm phán đã đạt được thỏa thuận, một thỏa thuận mà chính phủ Anh mô tả ngắn gọn là “thỏa thuận hạn ngạch thuế quan bằng 0”.

Thủ tướng Anh Johnson đã ca ngợi thỏa thuận này và phát biểu rằng “các cuộc tranh cãi với phía châu Âu đôi khi rất gay gắt nhưng tôi tin rằng đây là một thỏa thuận tốt cho toàn bộ châu Âu.” Về phần mình, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi thỏa thuận là “công bằng” và “cân bằng”, đồng thời nói thêm rằng châu Âu sẽ tiếp tục hợp tác với Vương quốc Anh, một “đối tác đáng tin cậy” (bà mô tả).

Đầu tuần này, các đại sứ tại 27 quốc gia EU đã chính thức thông qua thỏa thuận thương mại và hôm thứ Tư, thỏa thuận này đã được đa số các nhà lập pháp Vương quốc Anh trong Quốc hội thông qua. Nghị viện châu Âu sẽ bỏ phiếu về thỏa thuận này trong tháng Giêng.

Giờ đây, các thỏa thuận thương mại mới đã có hiệu lực giữa EU và Vương quốc Anh, và các doanh nghiệp được cho là sẽ phải đối mặt với nhiều gián đoạn và thay đổi, cũng như nhiều loại giấy tờ hơn.

Các cuộc thăm dò cho thấy người Anh vẫn chia rẽ về việc liệu quyết định rời EU có phải là quyết định đúng đắn hay không. Một báo cáo của BBC xem xét một số cuộc thăm dò dư luận trong những tháng gần đây cho thấy, trung bình 53% sẽ bỏ phiếu để ở lại EU và 47% sẽ rời khỏi, nếu được hỏi lại.

Điều đó đã làm dấy lên viễn cảnh mờ mịt và có lẽ xa vời rằng, một ngày nào đó, Vương quốc Anh thậm chí có thể tái gia nhập EU. Thủ tướng Johnson tuần trước cho biết Vương quốc Anh sẽ vẫn “gắn bó về mặt văn hóa, tình cảm, lịch sử, chiến lược và địa chất với châu Âu” và sẽ vẫn là một đồng minh trung thành của các nước láng giềng.

Khi thỏa thuận thương mại được Quốc hội Anh thông qua vào thứ Tư, đánh dấu chương cuối cùng trong chặng đường ly hôn kéo dài 4 năm và mở ra một mối quan hệ mới, ông Johnson đã phát biểu rằng “vận mệnh của đất nước vĩ đại này hiện nằm trong tay chúng ta”.

“11 giờ tối ngày 31 tháng 12 đánh dấu một sự khởi đầu mới trong lịch sử của đất nước chúng ta và mối quan hệ mới với Liên minh Châu Âu với tư cách là đồng minh lớn nhất của họ. Khoảnh khắc này cuối cùng đã đến với chúng ta và bây giờ là lúc để nắm bắt cơ hội đó”.

Nguồn: CNBC

Từ khóa: thỏa thuận thương mại, quyết định rời EU, thăm dò dư luận, chiến lược và địa chất